بۇقار بابامىز «جيىرماداعى جاسىڭىز اعىپ جاتقان بۇلاقتاي» دەپ, قالاي عاجاپ ايتقان, ءا. شىنىندا دا, جيىرما جاس – جاستىقتىڭ وتى جالىنداپ, عاشىقتىق سەزىم الاۋلاپ, كوڭىل الابۇرتىپ, ماحاببات ءۇشىن الدىڭدا قانداي قامال تۇرسا دا سونى بۇزىپ جارىپ وتۋگە دايار كەزىڭ. بىراق ونى سول جىگىتتىك كەزەڭدى باسىنان وتكەرگەندەر عانا تۇسىنەدى. ءبىز ايتىپ وتىرعان شىعارمانىڭ باس كەيىپكەرى جاباي – ءالى مەكتەپتە وقيتىن جەتكىنشەك. بىراق بالا بولسا دا «دۇنيە پالەنىڭ» ءبارىن بىلەدى. جيىرما جاستاعى اعاسى ورازبايدى قاتتى جاقسى كورگەنىمەن, ونىڭ كەيبىر قىلىعىن اسا جاقتىرمايدى. اسىرەسە كۇن باتىسىمەن ۇيدەن كەتىپ قالاتىنى ۇنامايدى. سودان ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن ەلەگىزىپ, جالعىز ۇيىقتامايدى. ال قاسىندا اعاسى جاتسا, جاستىققا باسى تيىسىمەن «قور» ەتە قالادى. كەيدە وسى ءۇشىن وعان ىشتەي رەنجىپ, قىرسىعىپ جۇرەدى. اقىرى, ەكەۋىنىڭ اراسى اۋىلعا ءبىر ءۇندى كينوسى كەلگەننەن باستاپ بۇزىلدى.
جالپى, تىنىمباي اعامىزدىڭ كەز كەلگەن شىعارماسىنان قازاقتىڭ بولمىسى, مىنەزى بادىرايىپ كوزگە كورىنىپ تۇرادى.جازۋشىنىڭ جىلى ءازىلى دە كەرەمەت. ديالوگتى دە شەبەر ويناتادى. ديالوگ دەمەكشى, مىنا ءبىر ۇزىندىگە زەر سالىڭىز:
«– كو-كە-ە!.. مەنىڭ داۋسىم سونشالىق بۇزىلىپ شىقتى-اۋ دەيمىن. بالتاسىن بەلبەۋىنە قىستىرىپ, دالادان ويدا-جوقتا كىرىپ كەلگەن كوكەم əۋەلى سەلت ەتە قالدى.
– Əي, جاب-ب-ى, جاباي-يجان! ساعان نە بولدى؟ – دەپ جانىما كەپ وتىرا قالدى.
– كينوعا اپارمايدى, – دەپ ورازبايدى نۇسقادىم. يەگىم كەمسەڭدەپ كەتتى.
– نەگە اپارمايدى؟ نەگە اپارمايسىڭ, ەي؟ – دەپ كوكەم ىشكى بولمەگە كىرىپ بارا جاتقان ورازبايعا الارا قارادى.
– سەنىڭ ءسəنىڭدى بۇزا ما, وسى بالا؟
اعام ءۇن-ءتۇن جوق ىشكە كىرىپ, كيەتىن كيىمدەرىن كوتەرىپ, قايتا شىقتى.
– ول كورۋگە بولمايتىن كينو.
– نە دەيدى-əي؟ ول قايدان شىققان زəكۇن. جۇباتاردىڭ ۇلكەن بالاسى كورىپ, كىشى بالاسى كورمەي-اق قويسىن دەگەن؟! ءۇيباي-اي, مىنانى-اي, ەرجەتكەننىڭ ءجونى وسى دەپ! وسى بالانى اپارماي كورشى, مەنەن تۋعانىڭ راس بولسا...».
وسى ديالوگتەگى قالامگەردىڭ شەبەرلىگى قانداي, كەيىپكەرلەر مىنەزىن ءدوپ تۇسىرگەن. اسىرەسە سوڭعى سويلەمدەگى اكەسىنىڭ ايتقان ءسوزىن وقىعاندا, ەزۋىڭىز جيىلمايدى.
اقىرى, كوكەسىنىڭ ءزىلدى داۋىسىنان كەيىن ورازباي ءىنىسىن ەرتىپ, كينوعا الىپ باردى. بىراق كلۋبىڭ جانىنا بارعاندا «كۇتە تۇر» ونى دەپ جالعىز تاستاپ كەتەدى. وسى كەزدەگى جابايدىڭ كوڭىل-كۇيىن, وي-قيالىن ۇتىمدى دەتال, اسەرلى شتريحتار ارقىلى كوركەم جەتكىزەدى. نانباساڭىز, وقىڭىز. «مەن كلۋبتىڭ جانىنا بارىپ تۇردىم. ويىم شارتاراپ. ء«بىزدى كۇت دەيدى-ەي. سوندا كىم بىرەۋى؟ بوسقا اقشانى قۇرتىپ», – دەپ ىشتەي كىجىنىپ قويامىن. كلۋبتىڭ ماڭىندا تەڭسەلىپ ۇزاق ءجۇردىم. ورازبايلار ءəلى جوق. ءتىپتى ىزام كەلدى.نە ىستەرىمدى بىلمەي, سارساڭ بولىپ تۇرعانىمدا, ورازبايلار دا جەتتى-اۋ, əيتەۋىر. قاسىنداعى ۇزىنتۇرانىڭ قىز ەكەنىن بىلگەنىمدە, ءىشىم قىپ ەتە قالدى. تاني كەتتىم. مەكتەپكە پيونەرۆوجاتىي بوپ كەلگەن سارى قىز. ول ماعان جاقىنداپ كەلىپ, ك ۇلىمسىرەي قاراپ, باس يزەپ امانداستى. مەن ۇندەگەنىم جوق. Əسىرەسە ۇستىمدەگى كۇپəيكەمنەن ۇيالىپ, جەرگە كىرەردەي بولدىم». وسى ءبىر كورىنىستەن بالانىڭ حاراكتەرى مەن سول ساتتەگى جان-دۇنيەسىن قالاي تامىرشىداي تاپ باسا بىلگەن. بۇل جاعداي ءبىزدىڭ دە باسىمىزدان وتكەن, سوندىقتان جابايعا ءىش تارتىپ تۇراسىڭ. ۇشەۋى الاقانداي كلۋبتىڭ سوڭعى ورىندارىنا كەلىپ جايعاستى. جاباي ىشكە كىرگەلى نازار سالماعان اعاسىنا جىنى ۇستاپ وتىر. ول وڭ جاعىندا وتىرعان سارى قىزبەن اۋرە. كينو ونى قىزىقتىرا قويعان جوق. باقىرايىپ قاراعانى بولماسا, ءجوندى ەشتەڭە ۇقپادى. ءبىر قىز بەن جىگىت قول ۇستاسىپ جۇرەدى. قۇشاقتاسادى. سودان ءبىر قالعىپ كەتىپ قايتا قاراعاندا, الگى قىزدىڭ جىلاپ وتىرعانىن كورەدى. اعاسىنا قاراسا, ەكرانعا كىرىپ كەتەردەي ءتونىپ وتىر. ونىڭ قاسىنداعى سارى قىز قولىنا ورامالىن الىپ, ءالسىن-ءالسىن كوزىن سۇرتەدى. ءسويتىپ, وتىرعاندا, تاعى قالعىپ كەتتى.
قازاق ادەبيەتىندە جالپىلاما بالالارعا ارنالعان تۋىندىلار بولعانىمەن, اسىرەسە, 13-15 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر كەزەڭىنە قاتىستى جازىلعان شىعارمالار وتە سيرەك. بۇل كەزەڭ – بالانىڭ ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا, ءومىردى, ورتانى, ادامداردى, جاقىن تانۋىنا كوپ اسەر ەتەرى حاق. سوندىقتان بالالار ادەبيەتىنە قالام تارتىپ جۇرگەن قالامگەرلەر وسىنى ەسكەرسە دەيمىز. جازۋشى بالاعا ءتان اڭعالدىقتى, ادالدىقتى شەبەر سۋرەتتەيدى. كينودان شىققاننان كەيىن الدىمەن اعاسى قاسىنداعى قىزدى ۇيىنە شىعارىپ سالادى. جەتى قاراڭعى تۇندە ۇيىنە جالعىز بارۋعا قورقىپ, ولاردىڭ سوڭدارىنان جاباي دا ەرەدى. وسى جەردەگى ۇزىندىگە تاعى ۇڭىلسەڭىز: «شىركىن-اي, وسى كەزدە جىلى توسەكتە ۇيىقتاپ جاتار ما ەدى؟ مەنى كينوعا ايداپ كەلگەن قاي قىرسىق. مىناۋ ەكەۋى وسىلاي-اق تاڭدى اتىرار, ءسىرə؟ مەنى ۇمىتىپ كەتتى-اۋ دەيمىن وزدەرى...مەن جوتەلىپ قالدىم. بىراق ورازباي ءمىز باققان جوق. ول سارى قىزعا بىردەڭە سىبىرلايتىنداي, ەمىنە جاقىندادى. «سىبىرلاسا سىبىرلاسىنشى وسى. تەزىرەك كەتەتىن», – دەپ ويلادىم. وسى كەزدە تىم تاقالىپ قالعان ورازبايدىڭ بەتىنە سارى قىز شاپالاعىمەن شارت ەتكىزگەنى. مەن اڭىرىپ قالدىم... «ەي, مىناۋسى قالاي-ەي, ۆوجاتىي بولساڭ قايتەيىن؟» – دەپ جانىنا جەتىپ بارعىم كەلدى. بىراق ءوزىمىزدىڭ بۇرىنعى ورازباي بولسا, اقىسىن جىبەرە قويماس دەپ ءوزىمدى-ءوزىم توقتاتتىم. ءبىر قىزىعى, ورازباي اشۋلانعان جوق. بۇرىنعىسىنشا الابۇرتقان كۇيى سارى قىزعا تەلمىرە قاراپ تۇرا بەردى». وسى ءبىر كورىنىس اڭگىمەنىڭ بارلىق جۇگىن كوتەرىپ تۇر. اسىرەسە مەكتەپتەگى پيونەرۆوجاتىيدىڭ اعاسىنىڭ بەتىنەن شاپالاقپەن سالىپ جىبەرگەندەگى جابايدىڭ اسەرى... وقىرماندى ەرىكسىز كۇلدىرتەدى. قىسقاسى, بۇل اڭگىمە جاسوسپىرىمدەرگە ارناپ جازىلدى دەگەنىمىزبەن, ونى وقىعاندا جانىڭىزعا شۋاق قۇيىلىپ, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىڭىز ارتىپ, ءبىر تاماشا كوڭىل-كۇيدى باستان كەشەسىز. ەح, جيىرما جاس!
