قازىر, ينتەرنەتسىز ءبىر مينۋت تا شىداپ وتىرا المايسىز, جۇمىسىڭىز ونسىز تياناقتالمايدى. مەكتەپ مۇعالىمى بولساڭىز, ءتىپتى قيىن. «كundelik.kz»-ءتى ۋاقىتىندا تولتىرماساڭىز باسشىلىقتان سوگىس ەستۋىڭىز مۇمكىن, ول ءسىزدىڭ اپتالىق رەيتينگىڭىزگە دە اسەر ەتەدى. سول 20 اۋىلدا قانشاما وقۋشى, مىڭداعان حالىق بارىن بىلسەڭىز عوي. ولاردىڭ جاڭايقايى ورىندى. كەيبىر اتا-انالار قالاداعى بالا-شاعاسىمەن ەركىن سويلەسكىسى كەلەدى. كۇندەلىكتى حات الماسىپ وتىرۋعا اسىق. ال بۇعان جەتىسۋدىڭ ينتەرنەتى ىرىق بەرمەيدى. قانشا جىلدان بەرى رەتكە كەلمەگەن سالانىڭ جايى قاراپايىم حالىقتىڭ ابدەن ىعىرىن شىعارعان.
ماسەلەن, ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلىنا بارا قالساڭىز الەمنەن تىسقارى ورتاعا تاپ بولعانداي بولاسىز. سەبەبى مۇندا ينتەرنەت پەن ءموبيلدى بايلانىس رەتكە كەلمەگەن. سول اۋىلدىڭ تۇرعىنى الما ەسبولعانوۆا وسى جايتتى ەسكەرە وتىرىپ, اتا-انالار اتىنان اۋدان اكىمىنە حات جولداعان.
«مەن اباي اۋىلىنىڭ تۇرعىنىمىن. ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلى كارابۇلاق كەنتىنەن 5 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ باستى ماسەلەسى – ينتەرنەت جانە ءموبيلدى بايلانىس. 2022 جىلى اۋىلعا اكىمدىك قاراجاتىنان 50 دانا ترانستەلەكوم ينتەرنەت Wi-Fi جەلىسىن 50 عانا تۇرعىن ۇيگە تەگىن قويىپ بەردى, باسقا تۇرعىن ۇيلەرگە جەتپەدى. قازىر ترانستەلەكومنان ءوز ەركىمەن ينتەرنەت ورنالاستىرۋ ءار تۇرعىن ۇيگە اقىلى 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى, اۋىل ادامدارىنىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. جاقىن ورنالاسقان اۋىلداردا ينتەرنەتپەن ەشقانداي ماسەلە جوق, ناقتى ءبىزدىڭ اۋىلدا قاشاننان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلە. سول سەبەپتەن سىزدەن ءوز تاراپىڭىزدان اباي اۋىلىنا ترانستەلەكوم Wi-Fi جەلىسىنە قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋىڭىزدى سۇرايمىن», دەيدى اۋىل تۇرعىنى.
جەتىسۋ تاۋلى ءوڭىر بولعاننان كەيىن, سول ماڭايدى پانالاعان حالىقتىڭ دەنى ينتەرنەتتىڭ ازابىن شەگىپ ءجۇر. سونىڭ ءبىرى جوعارىدا ايتىلعان – اباي اۋىلى. جۇرت جانىنان جولدانعان حاتقا اكىمدىكتەن ارنايى جاۋاپ تا كەلگەن. دەگەنمەن بۇدان ەكىنشى تاراپتىڭ دا قولى قىسقا ەكەنىن اڭداۋعا بولادى.
ء«موبيلدى بايلانىس جۇيەسى بويىنشا اكىمدىك تاراپىنان, Tele2 جانە «كار-تەل» جشس-عا (ياعني Beeline) بايلانىس جۇيەسىنىڭ مۇناراسىن ورناتۋ تۋرالى حات جولدانىپ, مۇنارا قويىلاتىن ورىن بەلگىلەندى. قازىر بايلانىس جۇيەسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ماسەلە بولعاندىقتان, مەملەكەتتەن قاراجات بولىنۋىنە بايلانىستى «كار-تەل» جشس-دا قاراستىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار اۋىل تۇرعىندارى جىلدامدىعى 20 مبت سىمسىز ينتەرنەت جەلىسىن پايدالانۋدا, قوسىلۋدىڭ بىرجولعى تولەمى 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. وسىعان وراي, ءوز تاراپىمىزدان «ترانستەلەكوم» اق-سىنا حابارلاسىپ, اۋىل تۇرعىندارىنا ينتەرنەت قوسۋعا بىرجولعى تولەمىن ازايتۋعا نەمەسە باسقا دا جەڭىلدىكتەر سۇراستىرىلعان بولاتىن, ايتۋى بويىنشا جەڭىلدىك رەتىندە بىرجولعى تولەمدى ءبولىپ تولەۋگە, ياعني: ءبىرىنشى اي 20 مىڭ تەڭگە, ءارى قاراي ەكى اي 15 مىڭ تەڭگەدەن ءبولىپ تولەۋگە بولاتىندىعى ايتىلدى. جىلدامدىعى 20 مبت سىمسىز ينتەرنەت جەلىسىنىڭ اي سايىنعى تاريفتىك جوسپارىنىڭ اقىسى 4 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ەگەر دە اتالعان جەلىگە قوسىلعىڭىز كەلسە «ترانستەلەكوم» اق-سىنا جولىعىپ, ءوتىنىم قابىلداۋلارىڭىزعا بولادى», دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ اپپارات باسشىسى بەرىك دۇيسەباەۆ.
ايتسە دە, بۇل جاۋاپقا اۋىل تۇرعىندارى قاناعاتتانباي وتىر. تالاي جىلدان بەرى ينتەرنەتتىڭ قيىندىعىن كورگەن حالىقتىڭ كوڭىلى كۇپتى. ونىڭ ۇستىنە 50 مىڭدىق بىرجولعى تولەم قالتاعا ۇلكەن سالماق. قازىر ونىڭ باعاسى دا قىمباتتاپ كەتكەن. ءبىز تاقىرىپقا وراي, وبلىستىق تسيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارماسىنان ارنايى انىقتاما سۇراتقان بولاتىنبىز. ولاردىڭ مالىمەتىنشە, قولدانىستاعى «تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تەحنولوگياسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسىن كەڭەيتۋ شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە بۇرىن تالشىقتى وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى جوباسىنا كىرمەگەن 171 اەم بويىنشا اقپارات, سونداي-اق از قونىستانعان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە دەيىن سپۋتنيكتىك ارنالاردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 33 اەم بويىنشا اقپارات جىبەرىلگەن.
«قازىر ءموبيلدى ينتەرنەتكە اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 81,5 پايىزى قول جەتكىزە الادى. قولجەتىمدى ەمەس – 65. سونداي-اق «250+» جوباسى اياسىندا جەتىسۋ وبلىسىندا ءموبيلدى ينتەرنەت 43 اەم-گە جەتكىزىلدى. 50+ جوباسى بويىنشا وبلىستىڭ 17 اەم-دە 2025 جىلعا دەيىن «قازاقتەلەكوم» اق-نىڭ ەنشىلەس كومپانياسى «ۆوستوكتەلەكوم» جشس-مەن ينتەرنەت جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ جاتىر. 12 اەم-دە ءموبيلدى جەلىلەر سيگنالىنىڭ ساپاسىن جانە ينتەرنەتكە كىرۋ جىلدامدىعىن ولشەۋ 2023 جىلعا جوسپارلانعان», دەيدى باسقارما قىزمەتكەرلەرى.
بۇگىندە تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەلدى مەكەندەرىنىڭ ينتەرنەت جەلىسىنە ساپالى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا جول كارتاسى ءموبيلدى وپەراتورلارمەن كەلىسۋ دەڭگەيىندە. سونداي-اق ءموبيلدى وپەراتورلارمەن بىرلەسىپ, رەسپۋبليكالىق جانە نەگىزگى وبلىستىق اۆتوجولداردى ساپالى ۇيالى جانە ينتەرنەت بايلانىسىمەن قامتۋ ءۇشىن قاجەتتى انتەننا-ماچتالىق قۇرىلىستاردىڭ سانىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
بيىل جىل باسىندا وبلىس تۇرعىندارىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارماسى مەن «قاينار-مەديا» جشس اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. وسى مەموراندۋم شەڭبەرىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ينتەرنەتتى وتەۋسىز نەگىزدە قوسۋعا, سونداي-اق اي سايىنعى تاريفتەرگە جەڭىلدىكتەر الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇل ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى.
سونىمەن قاتار 24 تامىزدا بايلانىس ساپاسىن جانە ينتەرنەت جەلىسىنە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن «قازاقتەلەكوم» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. وسى مەموراندۋم شەڭبەرىندە ىنتىماقتاستىق باعىتتارىنىڭ ءبىرى – بازالىق ستانسالار سانىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇلعايتا وتىرىپ, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تالدىقورعان قالاسىنىڭ اۋماعىندا 5G جەلىسىن ىسكە قوسۋ جۇمىسى باستالادى.
«بۇگىندە وبلىستا 352 اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 332 اەم (94,3%) ينتەرنەت جەلىسىنە ءتۇرلى تەحنولوگيالار بويىنشا قول جەتكىزە الادى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى ىسكە اسىرعان «تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تەحنولوگياسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسى بويىنشا جەتىسۋ وبلىسىندا توبج جوسپارعا سايكەس 93 اۋىلعا (242 ۇيىم) جەتكىزىلدى», دەيدى جاۋاپتى ماماندار.
2025 جىلعا قاراي وبلىس ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىنىڭ ءوزى تولىقتاي 5G جەلىسىنە قوسىلادى. ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەت وبلىستاعى تاعى 49 ەلدى مەكەندە پايدا بولماق. قازىر بايلانىس وپەراتورلارىمەن شالعاي جانە جەتۋ قيىن اۋىلدارعا انتەننالىق دىڭگەك قۇرىلىمدارىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇيەلەنىپ جاتىر. بۇعان دەيىن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان بىرنەشە مارتە ءوتىنىش تۇسكەن.
وبلىس ورتالىعىنا جاقىن ورنالاسقان, بىراق جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن ءالى قامتاماسىز ەتىلمەگەن «ىنتىماق» شاعىن اۋدانى مەن وتەناي اۋىلىنىڭ دا الداعى ۋاقىتتا ماسەلەسى شەشىلەدى. ولارعا ينتەرنەت جەلىسىن تارتۋ ءىسى ايماقتىق پروۆايدەرلىك كومپانيامەن كەلىسىلگەن.
جەتىسۋدا ورتالىقتان وتە شالعايدا ورنالاسقان شەكارالىق اۋىلدار جەتەرلىك. ولاردى دا ينتەرنەت تۇيتكىلى توڭىرەكتەپ ءجۇر. قانشاما جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان ماسەلەنى شەشۋ وڭاي ەمەس, دەگەنمەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىلداردى تولىق ءموبيلدى بايلانىسپەن قامتۋدى تاپسىردى. ەندەشە, ۇكىمەت قالاي بولعاندا دا حالىقتىڭ سۇرانىسىنا ساي جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى.
جەتىسۋ وبلىسى
