سۋرەتتى تۇسىرگەن: ءمادي عۇبايدۋللين
فورۋمعا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى دارحان جازىقباي ارنايى كەلدى. ءوڭىر باسشىسى ناريمان تورەعاليەۆ, وبلىستىق دەڭگەيدەگى بارلىق لاۋازىمدى تۇلعالار قاتىسقان جيىننىڭ ەكىنشى بولىگى اۋىل اكىمدەرىنە ءتۇرلى باعىتتا ناقتى كومەك بەرەتىن پانەلدىك سەسسيالارمەن جالعاستى.
«ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «اۋىلدىڭ جاعدايى – ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلە. سەبەبى حالقىمىزدىڭ تامىرى – اۋىلدا. اۋىلدارىمىز مىقتى بولسا, ەلىمىز دە بەرەكەلى بولماق. سوندىقتان اۋىل اكىمدەرىنە قويىلاتىن تالاپ تا, ولارعا جۇكتەلەتىن مىندەت تە ءاردايىم ەرەكشە. اكىم – ەڭ الدىمەن, حالىقپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشى. بۇل – وتە جاۋاپتى جۇمىس» دەپ اۋىل اكىمدەرىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىپ وتىر», دەدى ناريمان تورەعاليەۆ فورۋمدا ءسوز الىپ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 2019 جىلدان بەرى ءجۇرىپ جاتقان ساياسي رەفورمالار نەگىزىندە سوڭعى 5 جىل ىشىندە وبلىستاعى بارلىق اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى سايلانعان. جاڭادان سايلانعان اكىمدەردىڭ باسىم بولىگى – بۇرىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولماعان ازاماتتار.
«حالىق تاڭداعان باسشىلار جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, شەشىمىن تاپپاي جاتقان تۇيتكىلدەردى جاقسى بىلەدى», دەدى ن. تورەعاليەۆ.
اتا قونىس, التىن بەسىك اۋىلدى دامىتۋ ءۇشىن اق جايىق وڭىرىندە سوڭعى 3 جىلدا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعان. ماسەلەن, «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وبلىستا 50 مەديتسينالىق نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۇگىندە قازتالوۆ جانە ءبورلى اۋداندارىندا اۋدانارالىق اۋرۋحانا قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىس ورناتىپ ءارى الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتكەننىڭ ناتيجەسىندە 2023 جىلدان بەرى وڭىرگە 461 دارىگەر مامان تارتىلسا, ونىڭ 246-سى اۋىلعا جىبەرىلگەن.
«ولاردىڭ بارلىعىنا كوتەرمە جاردەماقى بەرىلىپ, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى اكىم.
سوڭعى ءۇش جىلدا وبلىستا 30 جاڭا مەكتەپ سالىندى. ونىڭ 9-ى – «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بوي كوتەردى. جاڭا ءبىلىم وشاقتارىنىڭ 22-ءسى اۋىلدا اشىلعان. وسىنىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە 11 اپاتتى, 6 ءۇش اۋىسىمدى جانە 12 بەيىمدەلگەن مەكتەپ عيماراتىنىڭ ماسەلەسى تولىق شەشىلدى. 15 مادەنيەت ءۇيى مەن مادەني-سپورتتىق كەشەن پايدالانۋعا بەرىلدى. «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن اۋىلداردا 25 كىتاپحانا جاڭعىرتىلدى. ولاردىڭ كىتاپ قورى 20 000-نان استام كىتاپپەن تولىقتى. ونىڭ سىرتىندا 2 اۋداندىق كىتاپحاناعا جاڭا عيمارات سالىندى.
ءوڭىر باسشىسى اۋىل اكىمدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن ايتتى. وسى باعىتتا بىلتىر 159 اكىم «AMANAT» پارتياسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «اكىمدەر مەكتەبىنەن» وقىپ شىققان. بۇل مەكتەپتە اكىمدەر اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ قۇرالدارىنا قاتىستى قاجەتتى اقپاراتتارعا قانىعىپ, پراكتيكالىق دايىندىعىن پىسىقتاعان.
اۋىل-ايماقتى باسقارۋ, كوشباسشىلىق قابىلەتتى دامىتۋ ماسەلەسىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ جەرگىلىكتى دەپارتامەنتى دە تۇراقتى اينالىسىپ كەلەدى. وسى فورۋم اياسىندا وتكەن پانەلدىك سەسسيالاردا دا سالا ماماندارى اۋىل اكىمدەرىنە قاجەتتى كەڭەس, باعىت-باعدار بەردى.
ناريمان تورەعاليەۆ وڭىردە ءساتتى جۇزەگە اسىپ وتىرعان اۋىلنايلار ينستيتۋتى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
«ماسەلەن, قازتالوۆ اۋدانىندا 31 اۋىلناي بار. تۇرعىندار سەنىمىنە يە بولعان بەلسەندىلەر ازاماتتىق قوعام وكىلى رەتىندە جەرگىلىكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋى, يگى باستامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جولىندا ەرىكتى تۇردە ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. مىسالى, ساتىبالدى اۋىلىنىڭ اۋىلنايى رۋسلان سارباەۆ تۋعان جەرگە دەگەن جاناشىرلىعىمەن, ىزگى ىستەرىمەن اۋىلداستارىنىڭ العىسىن ارقالاپ ءجۇر. ول كەزەكتى باستاما كوتەرىپ, 2026 جىلى دۇنيەگە كەلگەن سابيلەردىڭ اتا-اناسىنا 200 مىڭ تەڭگەدەن سىياقى بەرگەن. مۇنداي بەلسەندىلىكتى جاڭاقالا اۋدانى تۋرالى دا ايتۋعا بولادى», دەدى وبلىس اكىمى.
اۋىل دەگەندە, بۇگىندە وكرۋگتەردىڭ ءوزىن-ءوزى قامتۋ ماسەلەسى دە وتە وزەكتى. مەملەكەت باسشىسى دا ءتورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەتتىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋعا نازار اۋدارىپ وتىر. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن اقجايىق اۋدانىنا قاراستى قاراۋىلتوبە اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى جانىبەك ءابىروۆ تىڭ باستاما كوتەرگەن: ول ءوز اۋىلىنان شىققان, بۇگىندە قازاقستاننىڭ ءار جەرىندە تابىستى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كاسىپكەر جەرلەستەرىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, ول كومپانيالاردى تۋعان اۋىلىندا تىركەۋگە كوندىرگەن. سونىڭ ارقاسىندا سوڭعى ءتورت جىلدا 5 كومپانيا قاراۋىلتوبە اۋىلدىق وكرۋگىنە تىركەلىپتى. ناتيجەسىندە اقجايىق اۋدانىنىڭ قازىناسىنا 981 ملن تەڭگە كولەمىندە سالىق تۇسكەن. جانىبەك يعالي ۇلىنىڭ وسى باستاماسى فورۋمدا بارلىق اۋىل اكىمدەرىنە ۇلگى رەتىندە تاراتىلدى.
ارينە, اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى وركەندەتۋ ماسەلەسى پرەزيدەنت ايقىنداعان باسىم باعىتتىڭ ءبىرى. بۇگىندە باتىس قازاقستان وبلىسىندا 291 اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى ناقتى جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ دەنى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا 2023-2025 جىلدارى وڭىرگە بولىنگەن 14,4 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىنىڭ 11,2 ملرد تەڭگەسىنە 1469 ميكروكرەديت بەرىلىپ, 1797 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان. مىسالى, بايتەرەك اۋدانىنا قاراستى ماكاروۆ اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «امانات-2022» اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىستىك كووپەراتيۆى 2024 جىلى 26 ملن 400 مىڭ تەڭگە نەسيە جانە 52 ملن 700 مىڭ تەڭگە ليزينگ الىپتى. كووپەراتيۆتە 96 ادام تىركەلگەن. اگروبىرلەستىك كاسىپتى ءارتاراپتاندىرىپ, باۋ-باقشا, قۇس جانە ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىمەن قاتار اينالىسادى.
ء«بىز ء«بىر اۋىل – ءبىر كووپەراتيۆ» قاعيداسىن باسشىلىققا العان وسىنداي وزىق تاجىريبەلەردى كەڭىنەن تاراتۋىمىز قاجەت. كووپەراتيۆ حالىققا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتىپ, ءونىمدى ورتالىقتاندىرىلعان تۇردە وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋى ءتيىس. قاي كەزدە دە بىرىككەن بىتىرەدى, ۇيىمداسقان ۇتادى. مەنىڭ باستاماممەن «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا وندىرىلگەن ونىمدەردى وتكىزۋ بويىنشا وبلىس اكىمدىگى مەن «Kپو ب.ۆ.» كومپانياسى اراسىندا مەموراندۋم جاسالدى. زاكىرلىك كووپەراتسيالار ارقىلى جالپى سوماسى 1 ملرد تەڭگەدەن استام ەت, ءسۇت, ماي, جۇمىرتقا جانە باۋ-باقشا ونىمدەرى تاپسىرىلدى», دەيدى ناريمان تورەعالي ۇلى.
حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, ولاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاساۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتاعى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى. كەيىنگى ءۇش جىلدا جۇيەلى مەملەكەتتىك قولداۋ ناتيجەسىندە وڭىردە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى ازايىپ, كۇنى بۇگىن وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 1,1 %-ى عانا جاردەماقى الادى. 52 ەلدى مەكەندە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسى مۇلدەم جوق. بىلتىر وڭىردە 30 مىڭعا جۋىق ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلسا, ونىڭ 19,1 مىڭى – اۋىل تۇرعىنى بولعان.
اق جايىقتا اۋىلدىڭ باعىن اشىپ وتىرعان باعدارلامانىڭ ءبىرى – «قالادان – اۋىلعا» وڭىرلىك جوباسى. 2024 جىلى تىكەلەي وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن ىسكە قوسىلعان باعدارلاما اياسىندا 218 وتباسى, 1080 ادام قالادان اۋىلعا كوشتى. ونىڭ 675-ءى – بالا.
«وسى جوبا ارقىلى كادر تاپشىلىعىن ازايتىپ, جابىلۋدىڭ الدىندا تۇرعان بىرنەشە مەكتەپتىڭ ماسەلەسىن شەشتىك. بۇگىندە ءبىزدىڭ باستامامىز وزگە وبلىستارعا دا ۇلگى رەتىندە ۇسىنىلدى. اۋدان, اۋىل اكىمدەرى «قالادان – اۋىلعا» وڭىرلىك جوباسىن الدا دا بەلسەندى تۇردە جالعاستىرۋعا ءتيىس», دەدى ناريمان تورەعاليەۆ.
فورۋمدا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى دارحان جازىقباي دا ءسوز الىپ, مۇنداي جيىندار اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋدا ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. ول ەلىمىزدە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىرعانىن كورسەتىپ, كادر ساياساتىنداعى جاڭا باستامالارعا توقتالدى.
«ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ گيبريدتى مودەلى قالىپتاستى. بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكە, باسشى لاۋازىمدارعا جەكە سەكتوردان 700-دەن اسا ادام تاعايىندالدى. بۇدان باسقا 450 جوعارى بىلىكتى جاس ماماننان تۇراتىن پرەزيدەنتتىك جاستار رەزەرۆى قالىپتاستى. ولاردىڭ 76 %-ى بۇگىندە ءتۇرلى سەكتوردا ەل يگىلىگى ءۇشىن تابىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. وڭىرلەردە جاس باسقارۋشىلار پۋلىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا اكىمدىكتەرگە قاجەتتى سالالار بويىنشا وڭىرلىك كادر رەزەرۆىن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. مىسالى بقو-دا 30 ادام رەزەرۆكە الىنىپ, ولاردىڭ 73 %-ى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. مەملەكەتتىك اپپاراتتا, اسىرەسە اۋىل جانە اۋدان دەڭگەيىندە كادر تاپشىلىعىن جويۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاستاردى تارتۋ ءۇشىن وزگە دە مۇمكىندىكتەر بەرىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا وتاندىق جوو-لاردى اياقتاعان ۇزدىك تۇلەكتەردى اۋداندىق جانە اۋىلدىق دەڭگەيدەگى تومەنگى لاۋازىمدارعا كونكۋرستان تىس تاعايىنداۋ پراكتيكاسى قولدانىسقا ەندى. وسى جاڭاشىلدىق ارقىلى 2023 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك قىزمەتكە جوو-نىڭ 788 ۇزدىك تۇلەگى قابىلداندى. بقو-دا وسىنداي تارتىپپەن 82 جاس مامان مانسابىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەن باستادى», دەدى دارحان مەدەعالي ۇلى.
فورۋم مىنبەرىندە ءسوز سويلەگەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ پروكۋرورى نۇربەك ۇلاسبەك ۇلى «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداسى – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعدارى ەكەنىن اۋىل اكىمدەرىنىڭ قاپەرىنە سالدى. ويتكەنى ەندى قوعامدىق ورىنداعى ءاربىر قىلمىس ءۇشىن اكىمدەردىڭ ارەكەتىنە قىلمىستىق-قۇقىقتىق تۇرعىدان باعا بەرىلەتىن بولادى.
ء«بىز ەلدىمەكەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتىپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ازايتۋعا بار كۇشىمىزدى سالامىز. ماقسات – ورتامىزدى تازا جانە ۇقىپتى ۇستاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن ارتتىرۋ», دەدى پروكۋرور.
ن. ۇلاسبەك ۇلى سوڭعى كەزدە وڭىردە 62 كوشە مەن 36 اۋلا جارىقتانعانىن, 300 كامەرا جاساندى ينتەللەكتىگە قوسىلعانىن حابارلادى. زاڭسىز الكوگول ساتقان 100-دەن استام الكوماركەت جاۋاپقا تارتىلعان, 95 ليزەنتسزيا توقتاتىلىپ, 7 دۇكەن ليتسەنزياسىنان ايرىلعان. 2025 جىلى قوعامدىق ورىندا ماس كۇيدە بولعان 10 600 تۇلعاعا حاتتاما تولتىرىلعان. بىلتىرعى 4 ايدا ماساڭ كۇيدە 200 قىلمىس جاسالعان بولسا, بيىل قىلمىس سانى 36%-عا تومەندەگەن. وڭىردە جالپى قىلمىس كولەمى دە 20%-عا ازايعان. ورال قالاسى كريمينوگەندىك رەيتينگ بويىنشا 3-تەن 8 ساتىعا تومەن تۇسكەن. وبلىستا ىشىمدىكتەن باس تارتقان اۋىلدار كوبەيىپ كەلەدى ەكەن. ماسەلەن, جىل باسىندا 9 اۋىل الكوگولدەن باس تارتقان بولسا, قازىر 25-كە جەتىپتى.
نۇربەك ۇلاسبەك ۇلى اۋىل اكىمدەرىن ءوز ەلدىەكەندەرىندە «قاۋىپسىز ءوڭىر» جوباسىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى. ياعني اۋىل باسشىلارى ءۇي جانۋارلارىن باعۋدى ۇيىمداستىرۋ, مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ, جول-كولىك وقيعالارىنا جول بەرمەۋگە جاۋاپتى بولۋى ءتيىس.
«وتكەن جىلى كولىكتىڭ مالعا سوعىلعان 20 وقيعاسى تىركەلدى. وبلىستاعى 1 ملن 100 مىڭ ءىرى قارا, 304 مىڭ جىلقىنىڭ تەك 19 مىڭىنا فليپپەر ورناتىلعان. ياعني جۇمىس ءالى كوپ!», دەدى پروكۋرور.
اۋىل اكىمدەرىنىڭ فورۋمى اياسىندا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ونىمدەرى دە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.
«مەن جانىبەك اۋدانى قامىستى اۋىلىنان كەلىپ تۇرمىن. ماماندىعىم دارىگەر بولسا دا بەسىنشى بالام دۇنيەگە كەلگەن سوڭ كوڭىلىم قالاعان كاسىپپەن اينالىسۋعا بەل بۋدىم. بىلتىر جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلىپ, 1,5 ملن تەڭگە قايتارىمسىز نەسيە الدىم. قازىر ءوز دۇكەنىمىز, ءتاتتى نان پىسىرەتىن شاعىن تسەحىمىز بار. ەكى ادامعا جۇمىس بەرىپ وتىرمىن. اۋىل حالقىن, مەكتەپ وقۋشىلارىن ءتاتتى تاعامدارمەن قامتىپ, جەكە تۇرعىنداردان تاپسىرىس الىپ, دامىپ كەلەمىز. بولاشاقتا ءتاتتى تاعامدار عانا ەمەس, ادام دەنساۋلىعىنا پايدالى اشىتقىسىز نان ءپىسىرۋدى قولعا الماقپىز. كاسىبىمىزدى كەڭەيتىپ, اۋدان ورتالىعىنا دا شىعامىز دەگەن جوسپارىمىز بار», دەيدى «پامير» جك يەسى مەيرامگۇل كۇسەنوۆا.
فورۋم كەزىندە 13 اۋىل ءتۇرلى باعىتتاعى تابىستى ناتيجەلەرى ءۇشىن 10 ملن تەڭگەلىك سىيلىققا يە بولدى. ماسەلەن, ينفراقۇرىلىمى دامىعان, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت, سپورت جانە جول سالالارى جۇيەلى جولعا قويىلعان, تۇرعىندارىنا جايلى ورتا قالىپتاستىرعان ۇزدىك اۋىل رەتىندە ءبورلى اۋدانىنىڭ پۋگاچەۆ اۋىلدىق وكرۋگىنە «بەرەكە باستاۋى» اتالىمى تابىستالدى. ال تەرەكتى اۋدانىنىڭ پودستەپنوە اۋىلدىق وكرۋگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋدا جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەنى ءۇشىن «ينۆەستيتسيا ورداسى» اتاندى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتىپ, جەر قادىرىن ارتتىرىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ەسەلەگەن بوكەيوردا اۋدانىنىڭ حان ورداسى اۋىلدىق وكرۋگىنە «جەر ءجانناتى» نوميناتسياسى تابىس ەتىلدى. جاستاردى قوعامدىق ومىرگە بەلسەندى تارتىپ, اۋىل دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرگەن, جاس بۋىننىڭ باستامالارىن قولداي بىلگەن قاراتوبە اۋدانىنىڭ سارالجىن اۋىلدىق وكرۋگى «جاس ەكپىن» سىيلىعىنا يە بولدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاپ, مادەني ءىس-شارالاردى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىپ, سالت-ءداستۇردى ساقتاعان جانىبەك اۋدانىنىڭ جاقسىباي اۋىلدىق وكرۋگى «مادەني مەكەن» اتاندى. ال «تازا اۋىل» اتاعى تازالىقتى تۋ ەتىپ, تابيعاتتى قورعاۋ, اباتتاندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ جۇمىسىن جۇيەلى جۇرگىزگەن, كورىكتى كەلبەتىمەن ەرەكشەلەنگەن قازتالوۆ اۋدانىنىڭ جالپاقتال اۋىلدىق وكرۋگىنە بەرىلدى. تسيفرلاندىرۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى اۋىل ءومىرىنىڭ ءار سالاسىنا ەنگىزىپ, زاماناۋي دامۋ جولىن تاڭداعانى ءۇشىن اقجايىق اۋدانىنىڭ تايپاق اۋىلدىق وكرۋگى «تەحنولوگيا تارلانى» دەگەن سىيلىققا يە بولدى. «قالادان اۋىلعا» وڭىرلىك باعدارلاماسى اياسىندا جوعارى جەتىستىككە قول جەتكىزگەن جاڭاقالا اۋدانىنىڭ جاڭاجول اۋىلدىق وكرۋگىنە «كورىكتى كوش» نوميناتسياسى تابىس ەتىلدى. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ارتتىرۋدا ناتيجەلى جۇمىس جۇرگىزگەن بايتەرەك اۋدانىنىڭ ماكاروۆ اۋىلدىق وكرۋگى «كاسىپتىڭ كىلتى» سىيلىعىن يەلەندى. قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتىپ, قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتىپ, تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىز ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساعان ورال قالاسىنىڭ دەركول كەنتىنە «تەمىردەي ءتارتىپ» سىيلىعى تابىستالدى. سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, سپورتتى دامىتۋدا جانە حالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋدا ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن سىرىم اۋدانىنىڭ قوسوبا اۋىلدىق وكرۋگىنە «سالاۋاتتى سانا» نوميناتسياسى تابىس ەتىلدى. ەرىكتىلەر قوزعالىسىن دامىتىپ, اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وركەندەۋىنە قوعامدىق نەگىزدە بەلسەندى ۇلەس قوسقان شىڭعىرلاۋ اۋدانىنىڭ الماز اۋىلدىق وكرۋگى «ەرىكتىلەر ەلى» اتاندى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتىپ, تۇرمىسى تومەن وتباسى سانىن ازايتقان تاسقالا اۋدانىنىڭ مەرەي اۋىلدىق وكرۋگىنە «ەسەلى ەڭبەك» اتالىمى تابىس ەتىلدى.
فورۋم كەزىندە تۋعان اۋىلىنا, وسكەن جەرىنە ءاردايىم قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر دە قۇرمەتكە بولەندى. ءتۇرلى سەكتسياعا بولىنگەن وتىرىستاردا اۋىلدا اگروونەركاسىپ كەشەنىن كەڭەيتۋ, اۋىل ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەسى كەڭىنەن تالقىلاندى. اسىرەسە «اۋىل ەكونوميكاسى مەن بيۋدجەتى: بۇگىنگى اكىمنىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا وتكەن سەسسيا وتىرىسى قىزىقتى بولدى. پانەلدىك سەسسيادا اۋىل ەكونوميكاسىن دامىتۋ, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى ءتيىمدى جوسپارلاۋ مەن پايدالانۋ, سالىق بازاسىن كەڭەيتۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ جانە كوممۋنالدىق اكتيۆتەردى باسقارۋ ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلاندى. سپيكەرلەر ناقتى تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, قولدا بار مۇمكىندىك پەن تەتىكتى ءتيىمدى پايدالانۋ جولىن ءتۇسىندىردى. اسىرەسە, كىرىس كوزدەرىن ۇلعايتۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى يگەرۋ جانە راسىمدىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ باعىتتارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اۋىل اكىمدەرى تولعاندىرعان سۇراقتارىن قويىپ, ۇسىنىستارىن دا ورتاعا سالدى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋلارىندا اۋىلدى دامىتۋ – ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ارقاشان ايتىپ كەلەدى. اۋىلدى دامىتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ وزەگى ەكەنى راس. وڭىردەگى بارلىق اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ باسىن قوسىپ, تاجىريبە الماسۋعا, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا جانە جاڭا سەرىكتەستىك باعىتتارىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرگەن ورال فورۋمى دا وسىنىڭ ايعاعى بولدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
