قازىر, كولبايلىق شارۋالاردىڭ ءونىمى جەتىسۋدا عانا ەمەس, ەل ىشىندە دە ماقتانىشپەن ايتىلادى. سول ەلدى مەكەندە بىلتىر عانا قۇرىلعان «اليجان» شارۋا قوجالىعى كوكتەمنىڭ باسىندا 4,5 گەكتارعا قانت قىزىلشاسىن سەپكەن. قولىندا شارۋاعا ساي تەحنيكا بولماسا دا, قارا قولمەن شوپتەپ, سۋعارىپ ەگىنىن جاز بويى كۇتىپ باپتاعان كاسىپ يەسى بولات كەمەلحانوۆتىڭ ەڭبەگى زور. ولاي دەيتىنىمىز, 4,5 گەكتار جەردەن 300 توننا ءونىم الۋ ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. گەكتارىنا شاققاندا 650 تسەنتنەردەن اينالىپ وتىر. بۇل – سوڭعى جىلدارى وڭىردە تىركەلگەن ەڭ ۇلكەن ناتيجە. ءبىزدى تاڭعالدىرعانى ءبىر ءتۇبىردىڭ 9 كيلوعا جۋىق سالماعى بار.
ء«تاتتى تۇبىردەن ءناسىبىندى ىزدەسەڭىز كۇزدەن باستاپ ىسكە كىرىسۋ كەرەك. جەردى ەرتە جىرتىپ, كوكتەمدى جەر ىلعال ۋاقىتىندا ءداندى سەپكەن ابزال. وسىنداعى اۋىل ازاماتتارى قولدان كەلگەنشە كومەكتەستى. جاز بويى ءبىر تىڭبادىق. قانشاما گەكتار جەردى سۋارۋ وڭاي ەمەس. تۇنىمەن كۇزەتىپ, مال ءتۇسىپ كەتپەۋىنە الاڭدايسىن. اللاعا شۇكىر ەڭبەگىمىز اقتالدى», دەيدى ب.كەمەلحانوۆ.
شارۋا يەسى «Viorica-TVS» اتتى تۇقىمدى كوكسۋ قانت زاۋىتىنان العان. ەڭ عاجابى, ءونىمدى مول الۋ ءۇشىن قوسىمشا حيميالىق زاتتاردىڭ ءبىرىن قوسپاعان. تەك, بۇرىن جوڭىشقا ەگىلگەن تىڭ جەرگە سەپكەن ەككەن. اۋىل ازاماتارى ءونىمدى مول الۋدى باستى سەبەبى سول دەپ وتىر. وسى ءىستىڭ باس-قاسىندا جۇرگەن جاناشىر ازامات, كولباي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەرجان شاكەروۆ كولبايلىقتار قانت قىزىلشاسىنىڭ ەندى قىزىعىنا كىرە باستاعانىن ايتۋدا.
«كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا كولباي اۋىلى قىزىلشا كەڭشارى بولعان. ءتىپتى مىڭ جارىم گەكتار جەرگە دەيىن قىزىلشا ەگىلگەن ەكەن. قازىر, سول شارۋا يەلەرىنىڭ كوبى زەينەتتە. دەگەنمەن سولاردىڭ سارقىتى ىشكەن اعالارىمىز كاسىپتى قايتا جاڭعىرتىپ, جاستاردى ەڭبەككە باۋلىپ جاتىر. العاشقى ناتيجەمىز دە جامان ەمەس. تەك تەحنيكانىڭ جوقتىعى قولبايلاۋ بولىپ وتىر. وسى ماسەلەمىز شەشىلسە دەگەن نيەتتەمىز», دەيدى ە.شاكەروۆ.
تەحنيكا دەمەكشى, كولبايلىقتاردىڭ قولىندا ەشقانداي قىزىلشاعا ارنالعان قۇرال جوق. ەگىندى جيناۋ ءۇشىن كورشى سارقان اۋدانىنىڭ تەحنيكاسىنا جۇگىنگەن. ال ولار ەگىنىن تولىق جيناماي ءوزى ساناۋلى تەحنيكانى بىرەۋگە بەرە المايدى. سوندىقتان كولبايلىق شارۋالار جاۋىن-شاشىنعا ۇرىنىپ, اۋا رايىنىڭ اشىلعانىن كۇتكەن. دەگەنمەن ءساتىن سالىپ 2 كۇندە اۋىل ازاماتارىمەن بىرلەسە ءونىمدى تولىق جيناپ العان.
جالپى, الاكول اۋدانىندا 20 شارۋا قوجالىعى 500 گەكتارعا قانت قىزىلشاسىن ەككەن. ءوڭىر ورتالىعىنان شالعاي ورنالاسقان اۋىل-ايماقتار شاما-شارقىنشا وبلىستاعى قانت ءوندىرىسىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر. وسى رەتتە, «سۇلەيمەنوۆ» شارۋا قوجالىعىن دا ايتپاي كەتپەسكە بولماس. شارۋاشىلىق العاش رەت قىزىلشا سەۋىپ وتىرعانىنا قاراماستان, ەگىستىكتىڭ ونىمدىلىگى 500 تسەنتنەرگە دەيىن جەتكەن. مۇندا دا ەڭ عاجابى, جەكەلەگەن ءتاتتى ءتۇبىردىڭ سالماعى 6-8 كيلوعا دەيىن جەتىپ وتىر.
«سۇلەيمەنوۆ» شق باسشىسى جاسۇلان سۇلەيمەنوۆ بيىلعى جىلى 8 گەكتار قانت قىزىلشاسىن ەككەن. ءبىرىنشى بولىگى – 4 گەكتاردا ونىمدىلىك 300 تس/گا قۇرايدى, ال ەكىنشى 4 گەكتاردا بۇل كورسەتكىش 500 تس/گا دەيىن باردى. وسى شارۋاشىلىقتا وسىرىلگەن داقىلدىڭ ەڭ ۇلكەنىنىڭ سالماعى 8 كگ 623 گر جەتتى.
ج.سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ول 10 جىلدان بەرى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىمەن, بيىل قانت قىزىلشاسىن العاش رەت وتىرعىزعان. بۇعان دەيىن قىزىلشا ءوسىرۋدى ءتيىمسىز جانە قيىن جۇمىس دەپ ساناپ, تەك مايبۇرشاق وسىرۋمەن اينالىسقان ەكەن. دەگەنمەن بيىلدان باستاپ قانت قىزىلشاسىنا تولەم زاۋىتتان بەرىلەتىن سوما مەن مەملەكەتتىك سۋبسيديانى قوسا العاندا 40 مىڭ تەڭگەگە وسكەندىكتەن ءتاتتى ءتۇبىر ءوسىرۋدىڭ تابىستىلىعى ارتقان. سوعان وراي بيىل شارۋاشىلىق قىزىلشاعا دەن قويعان.
«بيىل كوكسۋ قانت زاۋىتى امەريكالىق ەليتالىق سۇرىپ تۇقىمىمەن قامتاماسىز ەتتى. 8 گەكتاردان 320 توننا ءونىم جينادىق. القاپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە ءبىر ءتاتتى ءتۇبىردىڭ ورتاشا سالماعى 6 كيلوگرامعا جەتسە, ەڭ ءىرىسى 8 كيلودان اسىپ وتىر. ونىمدەرىمىزدى اقسۋ قانت زاۋىتىنا وڭدەۋگە تاپسىردىق. كەلەسى جىلى ءتاتتى ءتۇبىردىڭ ەگىس القابىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەپ اتاپ ءوتتى شارۋاشىلىق جەتەكشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تۇقىمنىڭ سۇرىپى دا, اگروتەحنيكالىق تالاپتاردى ساقتاۋ دا, باپتاپ ءوسىرۋ مەن سۋارۋ دا – ءبارى ماڭىزدى.
ءوڭىر اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىس بويىنشا وسى جىلى 370 مىڭ توننا ءونىم جيناۋ جوسپارلانعان, بۇل رەتتە 2 قانت زاۋىتى 71 مىڭ توننا قانت وندىرمەك. الاكول اۋدانىنا كەلسەك, اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى كەزەڭدە 52 گەكتاردان 1 250 تونناعا جۋىق ءونىم جينالدى. قازىر ءۇشارال جانە كولباي اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە قىزىلشا جيناۋ ناۋقانى جالعاسىپ جاتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
