كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
قازاقتىڭ ءبىرتۋار كومپوزيتورى نۇرعيسا تىلەنديەۆ پەن كورنەكتى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ شىعارماشىلىق وداعىنان تۋعان قاي ءان بولسىن تىڭدارمانىنىڭ تامىرىن تاپ باساتىنى انىق. ادام كوڭىلىندەگى قۇبىلىستاردى ءدوپ تاباتىن تۇلعالاردىڭ تاندەمى ارقىلى دۇنيەگە كەلگەن كەز كەلگەن شىعارما اننەن ءمان ىزدەگەن جۇرتتى سۇيسىنتەدى, سۇيسىندىرەدى. ەكى الىپتىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان «قۇستار ءانى» بولسىن, «قايران مەنىڭ جۇرەگىم» شىعارماسى بولسىن, قازاق مۋزىكاسىنىڭ التىن قورىنداعى تاڭداۋلى ءان بولىپ ساقتالاتىنى داۋسىز. ويتكەنى ولار جازعان ءاننىڭ عۇمىرى ۇزاق.
دەرەككە سەنسەك, «قايران مەنىڭ جۇرەگىم» ءانىنىڭ ادام بويىن شىمىرلاتاتىن العاشقى شۋماعى كومپوزيتوردىڭ شاڭىراعىندا جازىلعان ەكەن. كۇندەردىڭ كۇنىندە سىرقاتتانىپ جاتقان ماەسترونىڭ شاڭىراعىنا سوققان تۇمانباي مولداعاليەۆ كومپوزيتورعا قايىرىلىپ: «قاي جەرىڭ اۋىرىپ جاتىر؟» دەپ سۇراپتى. نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ جاۋابى قىسقا-نۇسقا شىققان. «جۇرەگىم» دەپتى ول اقىن باۋىرىنىڭ جاناشىرلىقپەن قاراعان جۇزىنە ريزا كەيىپ تانىتىپ.
كومپوزيتوردىڭ «جۇرەگىم» دەگەن قىسقا جاۋابى اقىننىڭ جانىن ايازداي قارىپ, ءوزىنىڭ دە جۇرەگىن قوزعاپ جىبەرسە كەرەك. قولىنا قالامىن العان تۇماعا لەزدە:
«قايران مەنىڭ جۇرەگىم, جاس جۇرەگىم,
كوكتەم ەدىڭ, ءبىر كەزدە تاسقىن ەدىڭ.
جاستىق داۋرەن, جالتاقتاپ قارايلايسىڭ,
سەنى ويلاسام, ۇيقىم دا قاشتى مەنىڭ»,
دەگەن ولەڭ جولدارىن جازىپ كەتىپتى.
حال سۇراي بارعاندا دۇنيەگە كەلگەن ءبىر شۋماق جىر كەيىننەن تولىق ماتىنىمەن انگە اينالادى. ءان بولعاندا دا تىڭدارمانىن ەشقاشان جالىقتىرمايتىن تاعى ءبىر ومىرشەڭ شىعارما دۇنيەگە كەلەدى.
زىمىرانداي زۋلاعان ۋاقىتتى ەشكىمنىڭ توقتاتا المايتىنى انىق. سىرتىن ءتۇرلى مۋزىكالىق تاسىلمەن توتىداي تاراندىرىپ قويعانمەن, ءىشى, ياعني ءماتىنى دالباسالاپ تۇرعان تالاي ءان ۋاقىتشا حيتكە اينالىپ جاتقانى كەيدە ءون بويىڭداعى وكىنىش وتىن تۇتاندىرىپ جىبەرەتىنى داۋسىز.
ءتىپتى ۇلى اقىنداردىڭ ولمەس شىعارمالارىن مانسۇقتاعانداي ەتىپ, جەڭىل-جەلپى اۋەنگە اينالدىرىپ جاتقاندار دا از ەمەس قوي. كوزدەن كەتكەن الىپتاردىڭ كوڭىلدەن كەتپەس تۋىندىلارى تالان-تاراجعا تۇسكەنىن كورگەندە, سۇراۋسىز قالعانىن سەزىنگەندە بويىمىزدى ءبىر ىزا بيلەپ الاتىنى دا راس. سول تۇرعىدان العاندا نۇرعيسا تىلەنديەۆ پەن تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ جولىن جاراتقاننىڭ ءوزى شىعارماشىلىق جولدا ارنايى ءتۇيىستىرىپ قويعانداي كورىنەتىنى بار.
«قايران مەنىڭ جۇرەگىم, قىران قۇستاي,
قانات باردا شىدايسىڭ قايتىپ ۇشپاي.
وڭاشادا جىلايسىڭ اعىل-تەگىل,
قالارىڭدا بەلگىسىز قايسى تۇستا»,
دەگەن تارماقتار كىمنىڭ دە بولسىن كوكەيىندە سايراپ جاتقانى انىق. كىسى بالاسى اراگىدىك بولسا دا جانى كۇيزەلىسكە ۇشىرايدى, قامىعادى, جالعاننان باز كەشىپ جابىعادى. كوڭىلدىڭ كىرىن جۋىپ-شايۋدىڭ جولىن قاراستىرادى. ءتىپتى اينالاسىنداعىلاردان قولداۋ تاپپاعان كەزدە پسيحولوگيالىق اپاتقا ۇشىراپ جاتاتىندار دا از ەمەس. ونداي ساتتەردە كەۋدەدەگى جۇدىرىقتاي ەتكە سالماق تۇسەتىنى اقيقات. وسى ءاننىڭ ماتىنىندە كوڭىل تەرەزەسىنە قونعان سول ءبىر كىر-قوڭنىڭ ءبارىن تازارتىپ الۋعا دەم بەرەتىندەي ەنەرگيا بار. ونى پوەزيا دەگەن ءسوز ونەرىنىڭ سارقىلماس قۋاتى دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز.
«وكىنبەيمىن, كۇن زۋلاپ وتە بەرسىن,
كەيىن كەلەر جۇرەگىم سەنى كورسىن.
جىرىم مەنى ەشقاشان ولتىرمەيدى,
ءانىم مەنى الىسقا جەتەلەرسىڭ»,
دەگەن تۇماعانىڭ جىرى دا, انگە جازىلعان ءماتىنى دە تىڭدارمان, وقىرمانىمەن جاساي بەرەتىنى انىق.
«قايران مەنىڭ جۇرەگىم» ءانى – ولمەيتىن شىعارما. ويتكەنى ەستى تىڭدارمان باردا ەسكى ءاننىڭ تابيعاتىنداعى اۋەن دە جوعالمايدى. سەبەبى بۇل ءان قازاق ونەرىنىڭ شوقتىعى بيىك جۇلدىزى نۇرعيسا تىلەنديەۆ پەن اياۋلى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ ماڭگىلىككە قالدىرعان عاجاپ مۇراسى.
