بۇگىندە قالادا جىلۋ ءتاريفىن ءوسىرۋ بويىنشا 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان جوبا قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. جۋىقتا وتكەن قوعامدىق تىڭداۋدا «ەكىباستۇز جىلۋ-ەنەرگو» جشس-نىڭ وكىلدەرى كەلەر جىلى ءتاريفتى كۇرت ءوسىرىپ, ودان ارعى جىلدارى باعا قارقىنىن ءبىراز باياۋلاتامىز دەپ باياندادى. بۇل جەردەگى ەڭ اۋەلگى ماسەلە – كاسىپورىننان بوساتىلاتىن ورتاشا ءتاريفتىڭ قۇنىن ارتتىرۋ. ياعني تاريف 1 گكال جىلۋ ءۇشىن قازىر 5 579,55 تەڭگە تۇرسا, ال كەلەر جىلى 13 911,98 تەڭگەگە جەتۋى مۇمكىن. ەسەپتەسەك, ءتاريفتىڭ ءوسىمى 149 پايىزعا بىراق شىرقاماق.
ال ەسەپتەگىش قۇرال ورناتىلعان ۇيلەر 60 پايىزعا كوبىرەك تولەيدى. بۇل جەردەگى تاريف 1 گكال ءۇشىن 1 807,89 تەڭگەدەن 2 960,27 تەڭگەگە وسەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بيزنەس نىساندارى قازىرگى 8 393,68 تەڭگەنىڭ ورنىنا 9 550,30 تەڭگە تولەمەك. ءتاريفتىڭ ەڭ اۋىر سالماعى بيۋدجەتتىك ۇيىمدارعا تيەسىلى: بۇگىندە مەكەمەلەر 25 921,46 تەڭگە تولەپ تۇرعان بولسا, 2024 جىلعا ارنالعان جوبا بويىنشا ءار گيگوكالوريا ءۇشىن 117 467,49 تەڭگە شىعىندالماق. ءارى بۇل ەسەپتەگىش قۇرال قويىلعان جاعدايدا عانا. ەگەر عيماراتتاردا ونداي مۇمكىندىك قاراستىرىلماسا, تاريف قۇنى 1 گكال ءۇشىن 180 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلەدى دەپ وتىر مونوپوليستەر.
ەكىباستۇز قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ارمان امىرعاليننىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەتتىك مەكەمەلەرگە قاراستىرىلعان تاريف جۇكتەمەسى مەملەكەتتىڭ الەۋمەت الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنە سالماق ءتۇسىرۋى مۇمكىن. «جىلۋ كاسىپورنىنىڭ قالتاسىنا ميلليونداپ قۇيىلاتىن بۇل قاراجاتتاردى ءبىز الەۋمەتتىك مۇقتاجدىقتارعا جاراتۋعا ءتيىسپىز. ءتاريفتى ءوسىرۋ تۋرالى اڭگىمە قوزعاۋدىڭ ءوزى ءالى ەرتەرەك سياقتى. سەبەبى شاھار قىسقا جىلىتۋ ماۋسىمىنا تولىق دايىن ەمەس, كوپ ۇيلەردە جىلۋ جۇيەسى تەڭەستىرىلمەدى. ءبىز اۋەلى جىلۋ بەرەتىن كاسىپورىننىڭ جۇمىسىنداعى ناتيجەلەردى كورۋىمىز كەرەك. سودان سوڭ عانا تاريف ماسەلەسىن تالقىلاساق بولادى», دەيدى ول.
الايدا «ەكىباستۇز جىلۋ-ەنەرگو» جشس-نىڭ باسشىلىعى كەلەر جىلدان ءتاريفتى وسىرمەسەك, ورتالىقتىڭ جاعدايى ءتىپتى مۇشكىل بولادى دەپ وتىر. دالەل رەتىندە كومىر باعاسىنىڭ قىمباتتاپ جاتقانىن, كادرلاردىڭ تۇراقتاماۋشىلىعى 25 پايىزعا جەتكەنىن كەلتىرەدى. ءارى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن جەدەل تۇردە كوتەرۋ كەرەك. بىلتىرعى توتەنشە وقيعا كاسىپورىنداعى قۇرال-جابدىقتاردى جاڭالاپ, ولاردىڭ جۇمىسىن نىقتاي ءتۇسۋ كەرەك ەكەنىن ايقىن اڭعارتتى. وتكەن جازدا جەو-داعى جابدىقتاردى جوندەۋگە از قاراجات قۇيىلعان جوق. دەسە دە كاسىپورىن قىستا كىدىرىسسىز قىزمەت كورسەتۋى ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا دا جوندەۋ ءىس-شارالارى ۇزبەي جۇرگىزىلۋى قاجەت. سوندىقتان بولاشاق تاريف سمەتاسىندا جوندەۋگە 3,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل جوندەۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى عانا كورىنەدى.
– ءبىزدىڭ قازىرگى شىعىندارىمىزدىڭ كوبەيۋىنە ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ ءتاريفتى تەجەپ كەلۋى سەبەپشى. ستانسانىڭ تەحنيكالىق رەسۋرسى تومەندەپ كەتتى. «ەكىباستۇز جىلۋ-ەنەرگو» جىل سايىن قوعامدىق تىڭداۋلار وتكىزگەندە تۇتىنۋشىلاردان پروبلەمالارعا مۇقيات نازار اۋدارىپ, ءتاريفتى وسىرۋگە كەلىسۋدى سۇراپ كەلدى. الايدا كوپشىلىك تە, مەمورگاندار دا ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىزدى قابىلدامادى. بيىل جازدا جۇرگىزىلگەن جوندەۋدىڭ ناتيجەسىندە جابدىقتارداعى توزۋ كورسەتكىشى 43,7 پايىزدان 38,3 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. كەلەر جىلى قازاندىق اگرەگاتتارىن جوندەۋ جالعاسا بەرەدى. ال جىلۋ جەلىلەرىندەگى توزۋ 90 پايىزدى قۇراپ وتىرعان ۋاقىتتا ءبىز جىلۋ پارامەترلەرىن شەكتەن تىس كوتەرۋدەن قورقامىز. كەز كەلگەن ۋاقىتتا بىلتىرعىداي كەڭ اۋقىمدى زاقىمدار پايدا بولۋى مۇمكىن. الداعى 10 جىل ىشىندە شامامەن 35 شاقىرىم جەلىنى كۇردەلى جوندەۋ قاجەت. مۇنىڭ بارلىعى وتە كوپ قاراجاتتى قاجەت ەتەدى, – دەپ تۇسىندىرۋگە تىرىستى ستانسانىڭ باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اناتولي مويسەي.
جەرگىلىكتى بيزنەس وكىلدەرى ءتاريفتىڭ كوتەرىلۋىنە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىق تانىتىپ جاتىر. ايتۋىنشا, كوپتەگەن بيزنەس جانە وندىرىستىك نىسانداردا جىلۋدىڭ ءتيىستى پارامەترلەرى جەتكىلىكسىز. ساپالى جىلۋ جوق. ەسەپتەگىش قۇرالدا جىلۋدىڭ تەمپەراتۋراسى نەبارى +48 گرادۋستى كورسەتىپ وتىر. شىن مانىندە, بۇل كورسەتكىش +55 گرادۋس بولۋعا ءتيىس ەدى. سوندىقتان بارلىق توراپتاعى تۇتىنۋشىلار ساپالى جىلۋعا قول جەتكىزبەيىنشە ءتاريفتى ءوسىرۋ تۋرالى ماسەلەنى كوتەرۋدىڭ قيسىنى جوق دەپ ەسەپتەيدى.
تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ وڭىرلىك دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى نۇرلان نۇرمۇراتوۆ جاڭا تاريفتىك جوبا قاراشا ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن تالقىلاناتىنىن ەسكەرتتى. ناقتى شەشىم تۇتىنۋشىلار تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىس-تىلەكتەردى نازارعا الا وتىرىپ قابىلدانباق.
ەكىباستۇز قالاسىنىڭ تۇرعىنى, م ۇلىك يەلەرى رەسپۋبليكالىق بىرلەستىگىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى الەكساندر رازۋموۆسكي قالاداعى كوپقاباتتى ۇيلەردەگى جىلۋ جەلىلەرى جازدا تولىققاندى شايىلعان جوق دەپ ەسەپتەيدى. سەبەبى قازىرگى جىلۋ تاسىمالداعىشتار ماماندار ايتقانداي ستانسادان قالىپتى شىققانىمەن ءۇي ورامدارىنا جەتكەندە تومەندەپ كەتەدى. «پيك-تەر مەن باسقارۋشى كومپانيالار وكىلدەرى كەلتىرىپ وتىرعان تسيفرلار مۇلدە شىندىققا سايكەس كەلمەيدى, مەنىڭ ەسەبىمشە جىلۋ قۇبىرلارىنىڭ 50 پايىزى دۇرىس شايىلعان جوق. ەندەشە, الداعى قىستا كوپقاباتتى ۇيلەر قاۋىپتى ايماقتا قالا بەرمەك. قازىرگى كۇنى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندار كوپقاباتتى باسپانالارداعى سانيتارلىق نورمالاردى دا نازاردان شىعارىپ الدى. جەرتولەلەردىڭ جاعدايى ادام شوشىرلىق», دەيدى تۇتىنۋشى.
ايتىپ وتەيىك, «ەكىباستۇز جىلۋ-ەنەرگو» جشس «واەك» اق-نىڭ قۇرامىنا ەنەدى. ەكىباستۇز قالاسى بويىنشا ستانسانىڭ 50 مىڭنان اسا تۇتىنۋشىسى بار. ونىڭ 49,5 مىڭى – جەكە ازاماتتار. بىلتىرعى اپاتتان كەيىن ستانساداعى بىرنەشە جىلىتۋ اگرەگاتى مەن جىلۋ جەلىلەرىنىڭ جارتىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ مەنشىگىنە بەرىلگەنى ءمالىم.
پاۆلودار وبلىسى,
ەكىباستۇز قالاسى
