«ياناليف» ماركالى جازۋ ماشىڭكەسى شامامەن وتكەن عاسىردىڭ 20-جىلدارى ەۋروپادا شىعارىلعان. باياناۋىل تۇرعىنى ميحايل باەكتىڭ ايتۋىنشا, ارعى ناعاشى اتاسى لەونتي بەلدينينوۆ فەلدشەر بولىپتى. توڭىرەكتەگى ادامداردى ءداستۇرلى جانە حالىق ەمىمەن ەمدەپ, شيپالى قولدارىمەن تالاي جانعا ءومىر سىيلاعان. ول زامانىندا قانىش ساتباەۆپەن وتە جاقىن ارالاسقان. قاناعاڭ تومدا وقىپ جۇرگەندە سۋىق ءتيدىرىپ, وكپە اۋرۋىنا شالدىققانىن بىلگەن سوڭ تۋعان جەرىنە كەلىپ ۇزاق ەمدەلەدى. سول ۋاقىتتا فەلدشەر ل.بەلدينينوۆ ونى باياناۋىلداعى اۋرۋحانادا, كەي ۋاقىتتا ءوز ۇيىندە قابىلداپ, قىمىزبەن ەمدەيدى. كەيىنگى جىلدارى دا عالىم تۋعان ەلىنە كەلگەندە اق جەلەڭدى ابزال جاننىڭ ۇيىنە بارىپ سالەمدەسىپ, قونا جاتىپ اڭگىمەلەسكەن. كەيىن ەمشىنىڭ كۇيەۋ بالاسى الەكساندر چەركاشين ساتباەۆپەن تانىسىپ, اكادەميكتىڭ شاراپاتىن مولىنان كورگەن ەكەن. ول نەگىزگى ماماندىعى بۋحگالتەر بولا تۇرا, قاناعاڭنىڭ اقىلىمەن بىرنەشە كىتاپ جازىپ, كەيىن جەرگىلىكتى «پوبەدا» گازەتىندە ءتىلشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن.
– قازىرگى ءبىز تۇرىپ جاتقان ءۇيىمىز – ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن ارعى اتامىز لەونتيدىڭ قولىمەن سالىنعان تاريحي باسپانا. قانىش اعا مۇندا ۇزاق ۋاقىت ايالداعان. تۋعان ەلىنە كەلگەن سايىن قونادى. بۇل ماشىڭكەنى ساتباەۆتىڭ ءوزى اكەلىپ, اتامىز ا.چەركاشينگە تارتۋ ەتۋى دە عاجاپ ەمەس. سەبەبى مۇنداي قىمبات قۇرىلعىعا ول ۋاقىتتا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتپەگەنى انىق. ال چەركاشين بۇل ماشىڭكەدە ءۇش بىردەي كىتاپ جازعان: «باياناۋل», «دوچ باياناۋلا», «سۋدبا كوسۋما». العاشقى جانە سوڭعى كىتاپتارى قولجازبا كۇيىندە قالسا, ەكىنشى كىتابى باسپا بەتىن كورگەن. ساتباەۆ باياناۋىلعا كەلىپ تۇرعاندا بۇل ماشىڭكەدە جۇمىس ىستەگەنى انىق. سەبەبى ول كىسى جۇرگەن جەرىندە ۇنەمى حات-حابار, ماقالا جازۋمەن اينالىساتىنىن اجەمىز كاپيتولينا چەركاشينا ايتىپ وتىراتىن, – دەيدى م.باەك.
ۇلىدان قالعان جادىگەر بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنە تاپسىرىلدى.
پاۆلودار وبلىسى
