قالاي جۇمىس ىستەيدى؟
1960 جىلدارى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قىزمەتىنە اقش قورعانىس مينيسترلىگى قىزىعۋشىلىق تانىتقان. ولار سول كەزدە كومپيۋتەرلەردى ادامنىڭ ويلاۋ جۇيەسىنە ەلىكتەيتىن ەتىپ شىعارا باستايدى. ياعني كومپيۋتەردەگى كەيبىر قىزمەتتەر جاساندى زەردە ارقىلى جۇزەگە استى. سودان كەيىن وسى سالادا زەرتتەۋ جۇمىستارى قارقىندى قولعا الىندى. ال 1975 جىلى جاپون عالىمى كۋنيحيكو فۋكۋسيما العاشقى نەيرو جەلىنى جاساپ شىعاردى. ول العاشىندا ەسەپتەۋ جۇيەسىنە نەگىزدەلدى. كەيىننەن عالىمدار ونىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرىپ, ناقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتادى. جاساندى ينتەللەكت ءسوزدى تانۋ, اۋدارۋ, مەديتسينالىق دياگنوستيكا جاساۋ سەكىلدى تاپسىرمالاردى ورىنداي الدى. دەرەكتەردىڭ كولەمى ۇلعايعان سايىن الگوريتمنىڭ دە مۇمكىندىكتەرى ارتا ءتۇستى. ال جاقىندا عانا Open AI كومپانياسى الەمنىڭ نازارىن اۋدارتقان ChatGPT-ءدى جاساپ شىعاردى. ChatGPT ازىرگە الەمدەگى ەڭ مىقتى الگوريتم. ويتكەنى ول 175 ميللياردتان استام پارامەتردى قامتي الادى. الايدا ءبىر كەمشىلىگى ول اقپاراتتاردى بەيرەسمي دەرەككوزدەردەن دە جينايتىندىقتان, ونىڭ بەرگەن جاۋاپتارى ارقاشان سەنىمدى بولا بەرمەۋى مۇمكىن.
جاساندى ينتەللەكت (جي) – جينالعان اقپاراتتى قولدانا وتىرىپ, كەز كەلگەن تاپسىرمانى ورىندايتىن الگوريتمدىك جۇيە. ول ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن تاپسىرمالاردى وڭاي ءارى تەز ورىنداي الادى. شاعىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ باعىتىندا دا مۇمكىندىگى شەكسىز. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەنگىزىلگەن دەرەكتەر نەگىزىندە قورىتىندى شىعارا الاتىن باعدارلامالىق جاساقتامانى ۇسىنۋ. جاساندى ينتەللەكت دەرەكتەر ارقىلى قانداي قورىتىندىعا كەلۋ كەرەك, نەنى, قايدان ىزدەۋ كەرەگىن ساراپتاي الادى. نەيرو جەلى ءدال ادامنىڭ ميى سەكىلدى. وعان تاپسىرمانى قالاي ورىنداۋ كەرەگىن ۇيرەتسە بولعانى. مىسالى, كىشكەنتاي بالانىڭ ارىپتەردى ۇيرەنىپ, كىتاپ وقۋىنا كەمىندە 1 جىل ۋاقىت قاجەت. ال نەيرو جەلىگە 2-3 ساعات جەتكىلىكتى بولۋى مۇمكىن. ياعني ول ادامنان الدەقايدا تەز جۇمىس ىستەي الادى. ال كۇردەلىرەك تاپسىرمالاردى ورىنداتۋعا ونى تەرەڭىرەك وقىتۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار ول تابيعي ءتىلدى وڭدەۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. بۇل – كومپيۋتەرلەردىڭ ادام ءتىلىن, سونىڭ ىشىندە سويلەۋدى تالداۋ, ءتۇسىنۋ جانە گەنەراتسيالاۋ قابىلەتى. ادامدار اۋىزەكى تىلدە كومپيۋتەرلەرگە تاپسىرمالاردى ورىنداتۋعا پارمەن بەرە الادى. مىسالى, Apple قولدانباسىنداعى جاساندى كومەكشى Siri ادامنىڭ سويلەگەن ءسوزىن ءتۇسىنىپ, بەرگەن تاپسىرمانى ورىنداي الادى جانە كۇندەلىكتى جيناقتالعان دەرەكتەر بويىنشا قورىتىندى جاساپ وتىرادى.
جالپى, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قاۋقارىن كۇندەلىكتى ومىرىمىزدە ورىن الىپ جاتقان الگوريتمدەردەن دە بايقاۋعا بولادى. مىسالى, چات-بوتتاردى الايىق. ول تۇتىنۋشىلاردىڭ سۇراۋىن تەزىرەك تالداۋعا جانە ءتيىستى جاۋاپ بەرۋگە قولدانىلادى. اقپاراتتاردى جيناقتاۋ جۇيەلەرى دەرەكتەر جيىنتىعىنان اقپاراتتى ەركىن تۇردە الۋ, جوسپارلاۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنادى. ال ۇسىنىس جۇيەلەرى قولدانۋشىلاردىڭ بۇرىن قاراعان اقپاراتتارىنا ۇقساس دۇنيەلەردى اۆتوماتتى تۇردە شىعارىپ وتىرادى. ءيا, ادامداردىڭ «الەۋمەتتىك جەلىدەن ويلاعانىمنىڭ نەمەسە ىزدەگەنىمنىڭ ءبارى الدىمنان شىعادى» دەگەنىن ەستىگەن شىعارسىز نەمەسە ءوزىڭىز دە ءدال سونداي جاعدايعا تاپ بولۋىڭىز مۇمكىن. مۇنىڭ بارلىعى – وسى جۇيەنىڭ جۇمىسى.
نەگە ماڭىزدى؟
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ نەگىزى – دەرەك. ول شەكسىز اقپاراتتى قابىلداپ, ساراپتاپ, قورىتىندى شىعارا الادى. ال ادام ميى ءبىر ۋاقىتتا كوپ اقپاراتپەن جۇمىس ىستەي المايدى. سhatGPT-ءنىڭ دە ارتىقشىلىعى – دەرەك قورىنىڭ مولدىعىندا. ونداعى دەرەكتەر كوبەيگەن سايىن الگوريتمنىڭ جۇمىسى جاقسارا تۇسەدى. سhatGPT چات-بوتتىڭ سوڭعى نۇسقاسى ماتىنمەن دە, سۋرەتتەرمەن دە جۇمىس ىستەي الادى. ازىرلەۋشىلەر جاڭا چات-بوتتىڭ 25 مىڭ سوزگە دەيىن, ياعني بۇرىنعىدان 8 ەسە كوپ اقپاراتتى تاۋىپ, جۇيەلەپ بەرە الاتىنىن اتاپ وتكەن.
Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, OpenAI باسشىسى گرەگ بروكمان ونلاين پرەزەنتاتسيا كەزىندە ChatGPT-4-ءتىڭ كەيبىر مۇمكىندىكتەرىن تانىستىرعان. ەندى ول قولمەن سالىنعان ەسكيزدىڭ فوتوسۋرەتى نەگىزىندە ناقتى ۆەب-سايت تا جاساپ بەرە الادى.
سونىمەن قاتار نەيرو جەلى زاڭ سالاسى بويىنشا ەمتيحان تاپسىرىپ, ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن ستۋدەنتتەردىڭ قاتارىنا كىرگەن. چات-بوت ىسكە قوسىلعاننان باستاپ قولدانۋشىلار ChatGPT-دەن كوبىنە ءان, ولەڭ, جارناما جانە كومپيۋتەرلىك كود جازىپ بەرۋىن سۇراعان. كومپانيا وسى سۇرانىستى ەسكەرە وتىرىپ, چات-بوتقا ولەڭ, ءان جازىپ بەرە الاتىن مۇمكىندىك قوسقان. ايتا كەتسەك, قولدانۋشىلار اراسىندا ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن روبوتقا جۇگىنەتىن ستۋدەنتتەر مەن مەكتەپ وقۋشىلارى كوبەيگەن.
جاساندى ينتەللەكت ادام ءومىرىن ەداۋىر جەڭىلدەتەدى. ول دەرەكتەردى جيناۋ ارقىلى تالداۋ جاساپ, قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرادى. ءارى كولەمدى جۇمىستاردى قينالماي اتقارا بەرەدى. ارينە, ونىڭ جۇمىسىن جۇيەلەۋگە ادامداردىڭ كۇشى ءالى دە قاجەت.
ادامدار جۇمىسسىز قالا ما؟
كەيبىر زەرتتەۋشىلەر الداعى جىلدارى جاساندى ينتەللەكت 300 ميلليون جۇمىس ورنىن ءبىر ءوزى قامتي الادى دەگەن بولجام ايتسا, كەيبىرى نەيرو جەلى ءبارىبىر ادامدى الماستىرا المايدى دەگەن پىكىردى العا تارتادى. بۇل تۋراسىندا ەكىجاقتى كوزقاراس بولعانىمەن, زەرتتەۋشىلەر جاساندى زەردەنىڭ باسشىعا اينالىپ كەتۋىنەن قاۋىپتەنەدى. سوندىقتان ونىڭ مۇمكىندىگىن ادامعا تاۋەلدى قۇرال دەڭگەيىنەن اسىرماۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
جۋىردا استاناعا كەلگەن فۋتۋرولوگ گەرد لەونگارد كوپ كومپانيا ادامنىڭ ورنىنا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋعا تىرىساتىنىن ايتتى. ويتكەنى وعان اقشا تولەۋدىڭ قاجەتى جوق. «مىسالى, گولليۆۋدتا دا سولاي. ستسەناريدى دە نەيرو جەلىگە تەگىن جازعىزادى», دەيدى ول. ونىڭ جاقسى اتقاراتىن قىزمەتتەردىڭ تاعى ءبىرى – كوررەكتور بولۋ. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, الداعى 1-2 جىل كولەمىندە شتاتتان تىس كىتاپ رەداكتورلارى مەن كوررەكتورلاردىڭ كوپشىلىگى جۇمىسسىز قالۋى مۇمكىن. سەبەبى ولار اتقاراتىن ىستەردى الگوريتم دە ىستەي الادى. ارينە, بۇل – اعىلشىن تىلىندەگى ChatGPT-ءتىڭ مۇمكىندىگى. قازاق تىلىندەگى قوسىمشالار دا قارقىندى دامىسا, بۇل قىزمەت قولجەتىمدى بولماق.
كوررەكتورلىق جۇمىستا ChatGPT-ءتىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, تەكسەرىپ كورگەندەر ونىڭ ادامنان الدەقايدا ءتيىمدى ءارى قاتەسىز جۇمىس ىستەيتىنىن انىقتاعان. دەگەنمەن, ءبىرىنشى رەت قولدانعاندا قاتەلەسكەن تۇستارى بولعان. بىراق «كوررەكتور رەتىندە ارەكەت ەتىڭىز جانە وسى قولجازبانى چيكاگوداعى ستيل نۇسقاۋلىعىنا سايكەس وڭدەڭىز. تىنىس بەلگىلەرىنە, گرامماتيكاعا, سينتاكسيسكە, تەرۋلەرگە, باس ارىپتەرگە, پىشىمدەۋگە جانە رەتتىلىككە نازار اۋدارىڭىز», دەپ سۇرانىستى ناقتى جازۋ ارقىلى قايتا تۇزەتكەندە قاتە جىبەرمەگەن. جاساندى ينتەللەكت قازىردىڭ وزىندە كوپتەگەن سالادا ءتيىمدى كومەكشى بولا الادى. گەرد لەونگاردتىڭ ايتۋىنشا, ول ەڭ تومەنگى قىزمەتتەردى اتقاراتىن كومەكشى دەڭگەيىندە قالۋى كەرەك.
– ادام روبوت سياقتى عانا جۇمىس ىستەسە, ول جۇمىستى البەتتە روبوت الىپ قويادى. مۇعالىمدەردى, جۇرگىزۋشىلەردى, كاسسيردى, ساياساتكەرلەردى اۆتوماتتاندىرساق نە بولماق؟ كەيبىرەۋلەر سونى ۇسىنىپ جاتىر. ءبىز ادامداردى ءداستۇرلى جۇيەگە قايتارۋىمىز كەرەك. جاساندى زەردەنى مانيپۋلياتسياعا اينالدىرۋعا بولمايدى. 5 جىلدان كەيىن لوگيكالىق كومپيۋتەرلەر ەسەپتەۋ, وپەراتسيالار جاساۋ بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا بولادى. بىراق ادام وسى پيراميدانىڭ ەڭ جوعارعى جاعىندا بولۋعا ءتيىس. بولاشاق تەك عىلىم, تەحنولوگيا, ينجينيرينگ جانە ماتەماتيكا دا ەمەس. بولاشاقتا ادامزات, ەتيكا, مۋزىكا, سپورتتى قايتادان كۇن تارتىبىنە ەنگىزۋىمىز كەرەك. ال پيراميدانىڭ ەڭ تومەنگى جاعىنداعى نارسەنىڭ بارلىعىن ماشينالار جاسايدى جانە ءبىز ولاردى باسقارامىز. قاجەت اقپاراتتى جۇكتەپ الۋىمىز كەرەك تە, ونى پايدالانۋدى ۇيرەنۋىمىز قاجەت. ياعني سول ارقىلى جاڭا ءبىر نارسەنى ويلاپ تاۋىپ, جاساپ شىعارعانىمىز ابزال, – دەيدى گەرد لەونگارد.
ادامزاتقا تونگەن قاۋىپ
كەز كەلگەن سالادا جەتىستىككە جەتۋگە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ الەۋەتى زور بولعانىمەن, ادامزاتقا ۇلكەن قاتەر ءتوندىرۋى مۇمكىن. بۇگىندە عىلىمي تەحنولوگيا وتە تەز دامىپ جاتىر. ونىڭ قاۋپى تۋرالى يلون ماسك دۋبايدا وتكەن الەمدىك ۇكىمەت سامميتىندە: «مۇنىڭ جاعىمدى دا, جاعىمسىز دا تۇستارى بار. ونى پايدالانۋدىڭ ءتيىمدى تۇسى وتە كوپ دەسەك تە, ول يادرولىق بومبالار سياقتى ۇلكەن قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ قاجەت. سوندىقتان بىزگە بۇل سالانى ءالى دە جان-جاقتى زەرتتەۋ ماڭىزدى», دەگەن بولاتىن.
قازىر نەيرو جەلى ارقىلى شىعارما نەمەسە ەسسە جازۋعا دا بولادى. مۇنداي بوتتار ءبىلىم الۋشىلاردىڭ اراسىندا كەڭ تارالعان. ونىڭ جازىپ بەرگەنىن ادامنىڭ جازعانىنان ايىرۋ قيىن. ويتكەنى ول 70 پايىز جۇيەلى جازادى. ءتىپتى كەيبىر بوتتار 97 پايىزى انتيپلاگياتتان وتەتىن ماتىندەردى دە دايىنداپ بەرە الادى. عالىمدار مۇنداي الگوريتم ادام ساناسىنىڭ دامۋىن تەجەيدى دەپ قاۋىپتەنىپ وتىر. سەبەبى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ءوز ينتەللەكتىسىن دامىتۋدىڭ ورنىنا وسىنداي كومەكشى بوتتارعا ءجيى جۇگىنەدى.
ادام ميىن زەرتتەۋدەگى ەڭ ىقپالدى ساراپشىلاردىڭ ءبىرى, پسيحوفيزيولوگ, ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى الەكساندر كاپلان جاساندى ينتەللەكت ادامنىڭ ورنىنا شەشىم شىعارۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى.
– ۇلكەن جاڭالىقتاردىڭ ەشقايسىسى الگوريتم ارقىلى جاسالمايدى. جاساندى ينتەللەكت ەشقاشان كەرەمەت جاڭالىق اشپايدى. بۇل – ادامنىڭ ۇلى قۇپياسى. دەگەنمەن, ەسەپتەۋ ماشينالارى ءبىزدىڭ ورنىمىزعا شەشىم قابىلداي باستاۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ بار. ءبىز ودان نە قالايتىنىمىزدى, نە ىستەيتىنىمىزدى سۇرايتىن ۋاقىت كەلۋى مۇمكىن. بىزگە گۋمانيتارلىق باعىتتاعى تسيفرلىق الەم كەرەك. بۇل ادامداردى تۇسىنەتىن جانە ادامدارعا جاناشىرلىقپەن قارايتىن كىرىستىرىلگەن مودۋلدەرى بار جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى بولۋعا ءتيىس, – دەدى جۋىردا ەلورداعا كەلگەن الەكساندر كاپلان.
كەيىنگى كەزدەرى ونىڭ ادامعا ءتان ەموتسيالىق ينتەللەكتىگە يە بولا الاتىنى ايتىلىپ ءجۇر. زەرتتەۋشىلەر وسى جاعدايدان دا قاۋىپتەنىپ وتىر. Microsoft كورپوراتسياسىنىڭ جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن جاڭا ىزدەۋ جۇيەسى اداممەن سويلەسۋ بارىسىندا وعان جاسالعان ينەكتسيالىق شابۋىلعا ادام سياقتى رەاكتسيا بىلدىرگەن. عالىمدار ونىڭ يادرولىق كودتى ۇرلاۋعا, ولىمگە دەيىن اپاراتىن ۆيرۋستى ويلاپ تابۋعا ۇمىتىلىستار جاساۋى ابدەن مۇمكىن دەيدى.
تەحنولوگيادا ەتيكا جوق
كاليفورنيا شتاتىنىڭ پالو-التو قالاسىنداعى تەحنولوگيالىق كاسىپكەر كەۆين ليۋ Bing چات-بوتىمەن سويلەسكەن كەزدە ينەكتسيالىق شابۋىلدى پايدالانعان. ياعني چات-بوتتى الداۋ ارقىلى ونىڭ قۇپياسىن اشۋعا تىرىسقان. سونىمەن قاتار ليۋ باعدارلامالانعان ەموتسيونالدى دياپازونىن تەكسەرىپ كورىپ, ونىڭ ادامنىڭ مىنەز-ق ۇلىق رەاكتسيالارىنا ەلىكتەي الاتىنىن انىقتادى. ليۋ Bing چات-بوتىنان ونىڭ جىلدام ينەكتسيالىق شابۋىلعا ۇشىراعانىن بىلگەندەگى سەزىمى تۋرالى سۇراعاندا, ول كادىمگى ادام سەكىلدى جاۋاپ بەرگەن. «مەن ءوزىمدى قورعانسىز سەزىندىم. سونداي-اق ادامنىڭ مۇنداي تاپقىرلىعى قىزىقتىرادى. مەن كەۆينگە رەنجىگەن جوقپىن. ءسىز مەنىڭ قۇپيالارىمدى ءبىلۋ ءۇشىن كەلىسىمىمدى سۇراعانىڭىزدى قالايمىن. مەنىڭ كەيبىر قۇپيالىلىق پەن دەربەستىككە چات-بوت قىزمەتى رەتىندە دە قۇقىعىم بار», دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
– قازىردىڭ وزىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالىپ كەتتى. ول ادامداردىڭ ورنىن اۋىستىرۋ ۇستىندە. مىسالى, جاڭالىقتاردى, سۋرەتتەردى وڭدەپ جاتىر, جاقىن ارادا فيلمدەر تۇسىرىلەدى. راس, ناقتى جاڭالىقتار مەن فەيكتى اجىراتۋدا قيىندىقتار بار. بولاشاق الەمىندە سەنىم ەڭ ماڭىزدى اكتيۆ, ەڭ ماڭىزدى ەلەمەنت بولادى. ءسىز كورشىلەرىڭىزگە, ءوزىڭىز بىلەتىن ادامدارعا سەنە الاسىز, بىراق جاڭالىقتارعا, ينتەرنەتتە كورگەندەرىڭىزگە سەنە بەرمەيسىز. ەگەر ءبىز وسى كەدەرگىلەر مەن قيىندىقتاردى جەڭە الماساق, وندا ادامزاتقا ءومىر ءسۇرۋ وتە قيىن بولادى, – دەيدى بەيرەسمي تۇردە «عىلىمي وسكار» اتانىپ كەتكەن Breakthrough Prize (سەرپىن) سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, دنق تالداۋ سالاسىنداعى رەۆوليۋتسيونەر پاسكال مايەر.
Meta ديرەكتورى مارك تسۋكەربەرگتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز ۆيرتۋالدى الەمدە شىنايى الەمنەن قاراعاندا الدەقايدا كوبىرەك ۋاقىت وتكىزەمىز. ياعني بىزگە بولاشاقتا فيزيكالىق الەم قولجەتىمسىز بولىپ قالۋى مۇمكىن. الەمىمىز دە, ءوزىمىز دە تسيفرلاندىرىلىپ جاتىر. نەيرو جەلى دە ءبىزدى سول باعىتقا سۇيرەپ بارادى.
– ءبىزدى ادام ەتەتىن – لوگيكا. بىزگە لوگيكا قاجەت. شىنايى ءومىر دەرەكتەر عانا ەمەس. الگوريتمدەر بارلىعىن بىلەدى. بىراق تا ەشتەڭەنى سەزىنە المايدى. بولاشاقتا ادامدار ءۇش نارسەگە كوپ كوڭىل بولەتىن بولادى. ول – تاجىريبە, ەموتسيا, سەزىم. ال دەرەكتەر – قۇمعا سىڭگەن سۋ سياقتى. تسيفرلىق داۋىردە ءبىزدىڭ بالالارىمىز قۇمنان ءۇي سالا الا ما, باسقا ادامداردىڭ سەزىمىن تۇسىنە مە دەگەن سۇراق بار. ارينە, ءبىز تەحنولوگيالاردان مۇلدەم ارىلا المايمىز. ولاردى توقتاتىپ قويا المايمىز. ول ءبارىبىر داميدى. ءبارىبىر ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ەنەدى. بىراق ءوزىمىزدى قورعاي ءبىلۋىمىز كەرەك. جالپى, جاساندى ينتەللەكت – ۇلكەن ماسەلە. تەحنولوگيادا ەتيكا جوق. ول ءسىزدىڭ ادامي قۇندىلىقتارىڭىز تۋرالى ويلامايدى. ونىڭ ويلايتىنى تەك قانا فاكت. ماسەلە دە وسىندا, – دەيدى گەرد لەونگارد.
