بۇعان دەيىن جازعانىمىزداي, پاۆلودار قالاسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» اتتى رەسپۋبليكالىق فورۋم ءوتتى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق, وڭىرلىك جانە قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن ەتنوس وكىلدەرى جينالعان ماڭىزى زور جيىن اياسىندا «مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرى» شەبەرلىك ساباعى ۇيىمداستىرىلدى. مۇندا قاتىسۋشىلار ادىسكەرلەر مەن ءتىل ماماندارىنىڭ, تسيفرلى فورماتتاعى تىلدىك ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىنىڭ وكىلدەرىنەن پايدالى اقپاراتتار الدى.
ءتىل جاناشىرلارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كۇنى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى بيىكتەپ, قوعامداعى ماڭىزى ەسەلەنە تۇسكەن. سالىستىرمالى تۇردە الساق, وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارى ەلىمىزدەگى حالىقتىڭ 29 پايىزىن عانا قازاقتار قۇراسا, قازىرگى كۇنى رەسمي ستاتيستيكا 70 پايىزدان اسقانىن راستاپ وتىر. كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا جوعارى ءبىلىمنىڭ بارلىعى دەرلىك ورىس تىلىندە جۇرگىزىلسە, قازىر ستۋدەنتتەردىڭ 70-80 پايىزى ءوز انا تىلىندە ءبىلىم الىپ جاتىر. كەيبىر وڭىرلەردەگى قازاقتىلدى مەكتەپتەردىڭ ۇلەسى 80 پايىزدان استى. ارينە, ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىنا قاتىستى كۇردەلى ماسەلەلەر بار. دەي تۇرعانمەن, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن جەكەلەگەن ەنتۋزياست ازاماتتاردىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتاسى ويانىپ كەلەدى. جاعىمدى ۇردىسكە قازىرگى كۇنى ەلىمىز جاستارى اراسىندا قازاق ءتىلى مەن اعىلشىن ءتىلىن ۇشتاستىرىپ, وسى باعىتتا بەلسەندى ەڭبەكتەنىپ جۇرگەندەردىڭ دە قوسىپ وتىرعان ۇلەسى زور دەپ سانايدى ماماندار. مىسال ءۇشىن الەمگە ايگىلى ء«حارري پوتتەر», «نورۆەگ ورمانى» كىتاپتارى اعىلشىن تىلىنەن تىكەلەي قازاقشاعا اۋدارىلدى. بۇل – ءتىلىمىزدىڭ اۋدارماداعى بىرەگەيلىگىن ساقتاپ قالۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. باتىستا ءبىلىم العان جاستاردىڭ ءوز انا تىلىنە كەلگەندە پاتريوتتىق سانا-سەزىمگە بەرىك ەكەنى دە بايقالادى. وسىنداي وڭ ۇردىستەر وزگە ۇلت جاستارىن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە قۇلشىندىراتىنى ءسوزسىز.
ء«سيتۋاتيۆتى قازاق ءتىلى» كىتابىنىڭ اۆتورى قانات تاسىبەكوۆ ءتىلدى ۇيرەنۋگە ەلىمىزدە عاجاپ مۇمكىندىكتەر جاسالعانىن جەتكىزدى. ادامدار تەگىن ءارى اقىلى ۇيىرمەلەرگە بارا الادى. ياعني ءتىلدى ۇيرەنۋگە قاتىستى كەدەرگى جوق. بۇل اراداعى ماسەلە نيەتكە بايلانىستى. «كوپ ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرى بالاباقشادان باستاپ قازاق توپتارىنا بارىپ, مەكتەپتە دە سول تىلدە ءبىلىم الىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك ءتىل حالىقتاردى جاقىنداستىرۋدىڭ ۇلكەن فاكتورىنا اينالدى. ازاماتتار ونى سانالى تۇردە تۇسىنگەن سايىن بالالارىن قازاق مەكتەپتەرىنە بەرە باستادى. ياعني وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ساناسى زامانمەن بىرگە وزگەرە تۇسكەنى بايقالادى», دەيدى ول.
قازاق ءتىلىن ۇيرەتەتىن مەكتەپتىڭ نەگىزىن قالاۋشى سەرگەي حۆان «Kaz_uroki» جوباسىن تانىستىردى. بۇل – ۇيالى تەلەفون ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرتۋگە ارنالعان ونلاين مەكتەپ. ء«بىز ءوز ادىستەمەمىزدە ماتەريالدى ينتەراكتيۆتى جانە زامانعا ساي فورماتتا ۇسىنۋعا كوڭىل بولەمىز. ءىش پىستىرارلىق ادەبيەتتەردەن گورى ادامدار اقپاراتتى كوڭىلدى ءارى تانىمال بەينەروليكتەر ارقىلى تەز ۇعىنادى. اقپاراتتى دۇرىس جەتكىزۋ ءۇشىن قىسقا اۋديوشپارگالكالاردى پايدالانامىز. ءبىز ءۇشىن ازاماتتاردىڭ قازاق ءتىلىن شىنايى ومىردە قولدانعانى ماڭىزدى. ساباقتاردى قىزىقتى ەتۋ ءۇشىن كەيدە قازاقتىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرىن قوسۋعا تۋرا كەلەدى. سەبەبى قازاق ءتىلى قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىمەن تىعىز بايلانىستى», دەيدى مامان.
«العا, پەتەربۋرگ!» You Tube كانالىنىڭ نەگىزىن سالۋشى, تانىمال بلوگەر يۆان چەرۆينسكيدىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جۇرگەنىنە ءبىراز ۋاقىت بولىپ قالعان. ول بيىل قىزى ەۆانىڭ الماتى قالاسىنداعى قازاق مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. قازاق بولۋدى قالايتىن يۆان قازاقستان ازاماتتىعىن الۋعا اسا ىنتالى. ونىڭ قازاق ەلىندەگى ونەر قايراتكەرلەرى, تانىمال تۇلعالار جايلى بەينەروليكتەرىن مىڭداعان ادام تاماشالاپ, شەت مەملەكەتتەردىڭ تۇرعىندارى ەل مادەنيەتىنە قاتىستى كوكجيەكتەرىن كەڭەيتىپ كەلەدى. يۆاننىڭ ايتۋىنشا, قازاق ەلىنە دەگەن قۇمارتۋشىلىق الەمگە ايگىلى ءانشى جۇلدىزىمىز ديماش قۇدايبەرگەنگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنەن باستالعان. «2017 جىلى ديماشتىڭ ءانىن العاش ەستىگەندە مەن قازاق حالقىنىڭ ونەرى مەن رۋحانياتى تىلسىمعا تولى, شەتسىز-شەكسىز ەكەنىن بىردەن بايقادىم. ول جايىندا تۇسىرگەن العاشقى روليكتەرىمىز You Tube-تە ميلليونداعان قارالىم جينادى. ءبىراز جىلدان سوڭ قازاقستانعا كەلگەندە, مۇنداعى حالىقتىڭ قوناقجايلىعىنا كەرەمەت تاڭعالدىم. مەنىڭ اكەم – ۋكراين, ال شەشەمنىڭ ارعى تەگى تۇركىلەردەن تارايدى. ءوزىم رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا تۋعانمىن. قازاقستانعا جاساعان ساپارلارىمنان كەلەشەگىمدى وسىناۋ جارقىن مەملەكەتپەن عانا بايلانىستىرا الاتىنىمدى ۇعىندىم. ءسويتىپ, بيىل جازدىڭ باسىندا زايىبىم ەكەۋمىز اقىلداسا كەلە, قازاقستانعا قونىس اۋدارۋدى ۇيعاردىق. 1 قىركۇيەك كۇنى ۇستىمە قازاقتىڭ شاپانىن كيىپ, قىزىمدى قازاق مەكتەبىنە جەتەلەپ اپاردىم. قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ مەڭگەرىپ جاتىرمىن. بۇيىرتسا, جاقىن ۋاقىتتا ءتىلدى مەڭگەرىپ, قازاقتىڭ مادەنيەتىن تەرەڭ تاني ءتۇسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەپ اعىنان جارىلدى يۆان چەرۆينسكي.
ايتا كەتەيىك, يۆاننىڭ قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرى مەن بىرەگەيلىگىن, ەلىمىزدەگى تانىمال تۇلعالاردى تمد ەلدەرىندەگى ءورىستىلدى كورەرمەنگە You Tube ارقىلى ۇنەمى ناسيحاتتاپ جۇرگەنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ نازارىنان تىس قالمادى. ەل پرەزيدەنتى وعان العىس جاريالاپ, قۇرمەت كورسەتتى.
فورۋمعا قاتىسۋشى جاستار ءۇشىن ەكىكۇندىك جيىن قىزىقتى ءارى ماعىنالى ءوتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ەكىنشى كۇنى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جاستارىنىڭ بەلسەندىلەرى مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمدارى فورۋم قاتىسۋشىلارىن قحا ترامۆايىمەن پاۆلودار قالاسىنىڭ كورىكتى جەرلەرىن ارالاتىپ, ەكسكۋرسيا جاسادى. جاستار ءان سالىپ, سۋرەتكە ءتۇستى. بۇدان سوڭ بەلسەندى جاستار بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىندە بولىپ, ءوڭىرىمىزدىڭ مادەني-ادەبي ومىرىنەن سىر شەرتەتىن جادىگەرلەرمەن
تانىستى.
پاۆلودار وبلىسى
