ەلىمىزدە ەكسپورتتىق الەۋەتتى دامىتۋعا قاتىستى بىرقاتار ءتيىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. جالپى, ەلدەگى شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلاردىڭ تاۋار اينالىمى بيىلعى قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا 46,7 ملرد دوللاردى قۇراپتى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 21,7%-عا جوعارى, ياعني 38,4 ملرد دوللارعا كوپ. وتكەن 7 ايدا شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى 14,2 ملرد دوللاردى قۇرادى. ال قىزمەتتەر ەكسپورتىنا توقتالساق, ول كورسەتكىش 2,1 ملرد دوللارعا جەتىپ, وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىم كورسەتكىشىنەن 16,7%-عا جوعارى.
شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىق تاۋارلاردىڭ توپ ۇشتىگىنە مىس پەن مىس كاتودتارى (ولاردىڭ ۇلەسى 12,9%), فەرروقورىتپالار (10,2%), ۋران (9,4%) كىرەدى. سونداي-اق تاۋار سەبەتىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ, ەكسپورت گەوگرافياسىنىڭ كەڭەيۋى انىق بايقالادى. مۇندا نەگىزگى نارىقتار ءداستۇرلى تۇردە رەسەي, قىتاي, وزبەكستان, تۇركيا, نيدەرلاند بولىپ قالا بەرەدى. وسى رەتتە, ەو ەلدەرىنە, قىتايعا, ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جەتكىزىلىمدەردىڭ ايتارلىقتاي ءوسىمى تىركەلگەن.
«ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋدىڭ قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس شارالارىن ۇسىنۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 100-دەن اسا كومپانيا حالىقارالىق ساۋدا ءىس-شارالارىنا قاتىستى. بۇل 7 ەلدەگى ساۋدا ميسسيالارى, قىتايداعى حالىقارالىق كورمە. اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە 500 ملن دوللاردان اسا سوماعا ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار جاسالدى. ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ ەكوجۇيەسىن جاقسارتۋ بولىگىندە بەلسەندى زاڭنامالىق جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
مەملەكەت باسشىسى ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ جەلىسى بويىنشا قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «KazakhExport» كومپانياسىنىڭ بازاسىندا بارلىق قاجەتتى قۇرالدى شوعىرلاندىرا وتىرىپ, ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋدىڭ تولىققاندى ينستيتۋتىن قۇرۋعا نازار اۋدارعان ەدى. ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىك ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. زاڭ جوباسى ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىكتىڭ ارنايى قۇقىقتىق مارتەبەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان. ول ساقتاندىرۋعا جانە قايتا ساقتاندىرۋعا ليتسەنزياسىز ارەكەت ەتەتىن ەكا قولىندا شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى قارجىلىق قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ نەگىزگى شارالارىن بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ء«بىز رەسەي, ماجارستان, كانادا, اۋستراليا جانە ۇندىستانداعى ەكسپورتتىق نەسيە اگەنتتىكتەرىنىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن تالدادىق, بۇل ەكا ەكسپورتتىق وپەراتسيالاردى ساقتاندىرۋدى, قايتا ساقتاندىرۋدى, كەپىلدەندىرۋدى جانە قارجىلاندىرۋدى جۇزەگە اسىراتىنىن كورسەتتى. وعان قوسا, ECA قۇرۋ كەزىندە ناقتى فۋنكتسيالاردى, مىسالى, ساقتاندىرۋ, قايتا ساقتاندىرۋ, كەپىلدىك بەرۋ, شارتتى سالىمدار, سۋبسيديالاۋ, باسقا كومپانيالاردىڭ فۋنكتسيالارىمەن قايتالانبايتىن ناقتى فۋنكتسيالاردى قاراستىرۋ ۇسىنىلادى», دەدى ق.تورەباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مۇنى تۇتاستاي العاندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا, ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا, ءونىمدى ساتۋ جانە سالىق تولەۋ ەسەبىنەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى تولىقتىرۋعا, ەكا قولداعان ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋىنا, ت.ب. ەلەۋلى ۇلەس قوساتىن كورىنەدى.
سونىمەن قاتار بۇگىنگى تاڭدا شەكارا ماڭىنداعى ساۋدانى دامىتۋعا باعىتتالعان ترانسشەكارالىق حاب قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وزىق دامۋ ايماقتارى رەتىندە ترانسشەكارالىق حابتار جۇيەسىن قۇرۋ ارقىلى شەكارا ماڭى ەلدەرىمەن بىرلەسىپ جاڭا وندىرىستەر قۇرۋ ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا مەن كولىكتىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. سونداي-اق ەكسپورت كولەمىن ەداۋىر ارتتىرۋعا جانە وتاندىق تاۋاردى جەتكىزۋ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىس ناتيجەسىندە ەلدىڭ تولەم بالانسىنا وڭ اسەر ەتەدى.
كەلەسى جىلدان باستاپ بارلىق حالىقارالىق ءىس-شارانىڭ كەستەسىن بەكىتەمىز, ونى جاريالايمىز, وسى ارقىلى بيزنەس ءوز ساپارلارى مەن كەلىسسوزدەرىن الدىن الا جوسپارلاي الادى. وسى رەتتە, بيزنەستى بەلسەندى بولۋعا شاقىرامىز. ءبىز نارىقتاردى تالداۋ بويىنشا تولىق كەڭەس بەرۋگە, سەرىكتەس تابۋعا جانە كەزدەسۋلەرىڭىزدى ۇيىمداستىرۋعا دايىنبىز», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ق.تورەباەۆ.
جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان بىرقاتار سۇراققا جاۋاپ بەرىپ, سالادا تۋىندايتىن كەز كەلگەن تۇسىنىسپەۋشىلىك پەن ءتۇيىندى ماسەلەنى وتاندىق كاسىپكەرلەرگە ءتيىمدى جولمەن شەشۋگە بولاتىنىن ايتتى.
