ساياسات • 03 قازان, 2023

ەلدىك بىرلىككە ۇيىستىرعان

250 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

استانا قالاسىنداعى دوستىق ۇيىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مارات ءازىلحانوۆتىڭ توراعالى­عىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى.

ەلدىك بىرلىككە ۇيىستىرعان

كەڭەس وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ادىلەتتى قازاقستان: بىر­لىك, تۇراقتىلىق, دامۋ» اتتى قازاقستان حالقى اسسامب­لەيا­سىنىڭ ءحححىى سەسسياسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماسەلەلەرى, سونداي-اق «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعىتى» اتتى قازاقستان حال­قىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان پارلامەنتتەگى ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ قىزمەتى تالقىلان­دى. بۇل دەپۋتاتتىق بىرلەستىك ءوز جۇمىسىن بيىل ماۋسىم ايىندا باستادى. ونى ساراپشىلار پارلامەنتاريزم دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى دەپ باعالاپ وتىر. سەبەبى جالپىۇلتتىق بىرلىك­تى نىعايتۋ ماسەلەلەرى بويىن­شا پالاتاارالىق جانە پار­تياارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ناقتى قۇرالى قالىپتاستى.

سمي

كەڭەس وتىرىسىندا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەم­باەۆ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى قانات ىسقاقوۆ, سونداي-اق سەنات دەپۋتاتتارى نۇرتورە ءجۇسىپ پەن زاكيرجان كۇزيەۆ بايانداما جاسادى. جيىندى اشقان قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان بۇل ءىس-شارانىڭ ماڭىزىنا توق­­تا­لا كەلە: «ەلىمىزدە وتكەن كونس­تيتۋتسيالىق رەفورما, پرە­زيدەنت, پارلامەنت جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋى, ۇلتتىق قۇرىلتاي فورۋمدارى, «ادىلەتتى قازاقستان» يدەيا­سى ەل دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەردى. بۇل ادىلەتتىلىك ۆەكتورى, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتى باس­قارۋعا قاتىسۋىنىڭ جاڭا مۇم­كىندىكتەرى, قوسىمشا الەۋ­مەتتىك جانە ساياسي باسپالداقتار», دەپ اتاپ ءوتتى.

بىرلىك پەن ىنتىماقتى تۋ قىلعان ەل قوعامىنىڭ ارتۇر­لى­لىگى – جەكەلەگەن بولىكتەردەن تۇرا­تىن قۇرىلىم ەمەس, بولىنبەي­تىن ءبىرتۇتاس اعزا ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ول مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ حالىقتى بىرىكتىرۋشى كۇشىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ء«بىز «ادال ازامات» تۇجىرىمىن تەك يدەولوگيالىق كونسترۋكتور رەتىندە ەمەس, قوعامنىڭ نەگىزى جانە قوزعاۋشى كۇشى دەپ تانىتۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ حالقى­مىز­دى بىرىكتىرۋشى فاكتور رەتىن­دەگى ءرولىن كۇشەيتۋ – ۋاقىت تالابى. ەلىمىزدە بارلىق ۇلتتىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن ساليقالى ءتىل ساياساتى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل – ءبارىمىزدىڭ قۇندىلىعىمىز, جەتىستىكتەرىمىزدىڭ كىلتى. قازاق ءتىلىن دامىتۋ باسقا تىلدەرگە نۇق­سان كەلتىرۋ ارقىلى جۇر­گىزىلىپ جاتپاعانىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ول – ءبىزدىڭ ازامات­تىق بىرەگەيلىگىمىزدىڭ سيمۆولى. قازاقستان حالقى اسسابلەياسىنىڭ وسى باعىتتاعى ەڭبەگى ءوز جەمى­سىن بەرىپ كەلەدى», دەدى مارات ءازىلحانوۆ.

ەل حالقىنىڭ ەتنوسارالىق بىرلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالعان وقۋ-اعارتۋ ءمي­نيسترى عاني بەيسەمباەۆ ەلىمىزدە بيىل­­عى وقۋ جىلىنان باستاپ تاربيە جۇمىستارىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعانىن اتاپ ءوتتى. «باعدارلاما شەڭ­بەرىن­دە 2023-2026 جىلدارعا ار­نال­عان جوسپارعا سايكەس اسسامبلەيا جاستارىمەن بىرلەسىپ, ءبىلىم ورىندارىندا ارنايى پەداگوگيكالىق, پسيحولوگيالىق تۇسىنىكتەرىن جەتىلدىرۋ بويىنشا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرس­تارى, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساباقتارى, موتيۆاتسيالىق كەلى­سىمدەر, ءوزارا قارىم-قاتىناس ادەبى تاقىرىبىندا كەزدەسۋلەر وتكىزىلەدى», دەدى ول.

سونىمەن قاتار ءبىلىم الۋ­شىلارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇي­رەتۋ بويىنشا جۇيەلى قادام­دار ىسكە اسىپ جاتقانىن اڭگى­مەلەگەن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى مەكتەپكە دەيىنگى, ورتا, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ء«بىز ءارتۇرلىمىز, بىراق تەڭبىز», «بىر­لىگىمىز – ارالۋاندىقتا» قاعي­داتتارىنا نەگىزدەلگەن اۋقىم­دى ءىس-شارالار ۇدايى ۇيىم­دا­س­تىرىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «وسى باعىتتاعى ناقتى ءىس-شارانىڭ ءبىرى – «قازاقشا ويلاۋ» جوباسى. بالاباقشادان باستالىپ, ودان ءارى باستاۋىش سىنىپتاردا جالعاساتىن بۇل جوبا ارنايى ادىستەمە نەگىزىن­دە بارلىق وقۋشىنىڭ ەرتە جاس­تان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋىنە جول اشادى. بۇگىنگى تاڭدا جوبا مەكتەپتەردە اپروباتسيادان ءوتىپ, جوعارى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. جوبا وسى وقۋ جىلىنان باستاپ ەل مەكتەپتەرىندە كەزەڭ-كەزەڭ­مەن ەنگىزۋ كوزدەلگەن», دەدى مينيستر.

سونىمەن قاتار كەڭەس بارىسىندا وزگە قاتىسۋشىلار دا بىرقاتار ۇيىمداستىرۋشىلىق ماسەلەنى تالقىلادى. سەنات دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ پار­لامەنتتەگى ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋ­تات­تىق توبىنىڭ ماقساتى مەن جۇ­مىسىنا توقتالدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXXII سەسسياسىندا ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋتاتتىق توبىن قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. «سەنات بيۋروسى وسى توپتى قۇر­دى. ەلىمىزدەگى قوعامدىق كەلى­سىم مەن ۇلتتىق بىرلىك سالا­سىن­­داعى مەملەكەتتىك سايا­ساتتى زاڭ­نامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن كەلىسۋ – توپتىڭ باستى مىن­دەتى. جۇمىستىڭ بۇل ءتۇرى پارلامەنت پەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءوزارا ءتيىمدى ءىس-قيمىلىنا جانە ازا­مات­تىق قوعام ينستيتۋتتارى ارا­سىنداعى ەتنوسارالىق قاتىناس­تاردى ۇيلەستىرۋگە ىقپال ەتەدى. توپتىڭ قۇرامىندا پارلامەنتتىڭ 30 دەپۋتاتى بار», دەدى سەناتور.

سونىمەن بىرگە, نۇرتورە ءجۇسىپ جيىن باسىندا كوتەرىل­گەن نەگىزگى ماسەلە – مەملەكەت­تىك ءتىل­دىڭ ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق تىل­گە اينالۋىنا قاتىستى دا ويىن ءبىلدىردى. «قازىرگى كۇنى اق­پاراتتىق جۇيە قارقىندى دامىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتتىڭ ورنى ەرەكشە. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى مەن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى بۇل باعىتتا ويلارى مەن باستامالارىن ورتاعا سالدى. ونىڭ ءبارىن دەپۋتاتتار قولدايدى. راسىندا, ءبىز ءتىلىمىزدى زامان كوشىنەن قالدىرمايمىز دەسەك, وسى باعىتقا كوڭىل ءبولۋى­مىز كەرەك. بۇل جەردە ءىت مامان­دارى­مەن بىرلەسىپ جۇمىس جۇر­گىزۋى­مىز قاجەت. سونىمەن قاتار اسسامبلەيا جاستارى قولعا الىپ وتىرعان «ۇيدە سويلە» جوباسىن ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. ءبىز پارلامەنت دەپۋتاتتارى تاراپىنان وعان قىزۋ قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز», دەدى ول.

كەڭەس وتىرىسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان وقۋ-اعارتۋ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلەرىنىڭ قحا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋى بارىسىندا قاتىسۋشىلار ەركىن فورماتتا وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتارعا تولىققاندى جاۋاپ الىپ, ەتنو­مادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىل­دەرىن قىزىقتىرعان ماسەلەلەردى تالقىعا سالدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار