فوتو: ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
10 مونوقالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ناقتى ماقساتتار بەلگىلەنگەن. بۇعان دەيىن ۇكىمەت التاي, ارقالىق, بالقاش, جىتىقارا, ليساكوۆسك, سەرەبريانسك جانە ستەپنوگورسك قالالارى بويىنشا كەشەندى جوسپارلار قابىلداعان ەدى.
10 كەشەندى جوسپار اياسىندا 608 تارماقتان تۇراتىن ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن: دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, سپورت, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, اگروونەركاسىپتىك كەشەن نىساندارىن سالۋ جانە جوندەۋ, زاماناۋي جابدىقتاردى ساتىپ الۋ قاراستىرىلعان. وسى ماقساتتارعا 1,7 ترلن تەڭگە جوسپارلانعان.
مىسالى, جاڭاتاس قالاسىندا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت, سونداي-اق باسقا دا كوزدەر ەسەبىنەن 75 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جوسپارلانعان. قاراتاۋدا شامامەن 50 ملرد تەڭگە – بيۋدجەتتەن تىس اقشا.
ارقالىق قالاسىندا ماياتاس كلاستەرىنىڭ كەن ورىندارىنا گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەننەن كەيىن تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. قۇنى 315 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا 1,2 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارقالىقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدى جانە جانگەلدى اۋداندارىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالارمەن تولىقتىرىلعان.
بالقاش قالاسىندا كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ناقتى كولەمىنىڭ يندەكسى 8,5%-عا, وڭدەۋشى ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 90%-دان كەم ەمەس ءوسىپ, نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا 57 ملرد تەڭگە بولادى دەپ كۇتىلەدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىنىڭ سانى, ولاردىڭ ونىمدەرىنىڭ كولەمى جانە جۇمىس ورىندارى ءبىراز كوبەيمەك. ال اۋەجاي رەكونسترۋكتسيالانعاننان كەيىن تۋريستەر اعىنى مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك 4 ەسە ارتادى دەپ بولجانىپ وتىر. 2027 جىلعا دەيىن اتموسفەراعا تارالاتىن زياندى شىعارىندىلار 78,5 مىڭ توننادان 50,2 مىڭ تونناعا دەيىن ازايادى.
اقمولا وبلىسىنىڭ ستەپنوگورسك قالاسىندا ءونىم شىعارۋدى 71 ملرد تەڭگەدەن 90 ملرد تەڭگەگە دەيىن, ال اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءىجو كولەمىن 10%-عا ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. 3,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى جاڭا مەديتسينالىق كوللەدجدە دايىندالادى. ورتالىق قالالىق اۋرۋحاناعا كۇردەلى جوندەۋ جانە تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق جىلۋمەن جانە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ مەن كارىز جەلىلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. 15 اۋلا اۋماعىن اباتتاندىرۋ ەسەبىنەن بالالارعا قولايلى جاعداي جاسالادى.
ەسكە سالا كەتەيىك, مەملەكەت باسشىسى مونوقالالارعا قاتىستى مەملەكەتتىك ساياساتتى قايتا قاراۋ, ولاردىڭ ودان ءارى دامۋىنا جانە ەڭ باستىسى, وندا تۇراتىن ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋدى تاپسىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 27 مونوقالانىڭ ارقايسىسىنىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمنەن باستاپ توقىراۋعا دەيىن دامۋ پەرسپەكتيۆالارى ءارتۇرلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ كەيبىرى نارىققا بەيىمدەلىپ, ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرىپ ۇلگەردى. بىراق جالپى دامۋ جولىنداعى تەڭگەرىمسىزدىك ايقىن.
وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مونوقالالاردى دامىتۋدا كەشەندى ءتاسىلدى قولدانۋ ماقساتىندا, سونداي-اق جاڭا شارالاردى جۇيەلەۋ جانە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى جول كارتاسىن ازىرلەپ جاتىر.
جول كارتاسىندا مونوقالالاردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ بىرىڭعاي تىزبەسىن, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارلارىن ازىرلەۋ, يندۋستريالىق ايماقتار مەن وزىق دامۋ اۋماقتارىن قۇرۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەر كوزدەلگەن.
قازاقستاندا 89 قالا بار, ونىڭ 27-ءسى – 1,4 ملن حالقى بار مونوقالالار. ولار ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ شامامەن 40%-ىن وندىرەدى.
ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا 5 مونوقالادا 2 806 جۇمىس ورنىن اشا وتىرىپ 214,3 ملرد تەڭگە سوماعا 14 «زاكىرلىك» جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
