ەسكەرىلگەن تۇرعىندار تىلەگى

جەلىلەر جەكەمەنشىكتە بولعاندىقتان جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى جاعدايعا جەدەل ىقپال ەتە الماعان. ءبىر ماۋسىمنىڭ وزىندە كوگىلدىر وتىن 12 رەت ءوشىپ, جاي كەزدە دە قىسىمنىڭ السىزدىگى تۇرعىنداردى ابىگەر­گە سالعان. زاڭ وكىلدەرى جاۋاپ­تى سەرىكتەستىك ءوز تىكەلەي مىن­­­دەت­تەرىن ساپاسىز ورىن­دا­­عا­نىمەن قويماي, اپاتتىق-ديسپەتچەرلىك جانە ارنايى قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىنىڭ بول­­­ماعانىن اش­كە­رە­لەدى. وسى­­­­­­­لايشا, تاراپ­تار­دىڭ كە­لى­­­­­سى­مىمەن تۇر­عىندار تىلە­گى ەسكەرىلىپ, ۇزىندىعى 10 شا­قى­­رىمنان اساتىن گاز قۇبى­رى تراسساسىنىڭ جەلىلەرى «قازترانسگاز ايماق» اق با­لان­­سىنا بەرىلدى. «بۇل ءوز كەزە­­گىندە كوپشىلىكتى الاڭدات­قان ما­­سەلەنى شەشۋدىڭ وڭتايلى جولى», دەيدى ماماندار.

«شاعىن جەكە ۇجىمداردىڭ جۇمىسىنا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلى تولا بەرمەيدى. ولاردىڭ الە­ۋەتى كەز كەلگەن اپاتتىق جاع­­­دايعا ساي ەمەس. ونىڭ ۇستىنە جەكە بولعاندىقتان وزدەرى بي, وزدە­رى قوجا بولىپ, گازدى ەش ەسكەرتۋسىز وشىرە سالاتىندارى بار. جىلىتۋ ماۋسىمىندا مۇنداي كەلەڭسىزدىك بولسا, جاعدايىمىز نە بولادى؟ تىلەگىمىزگە قۇلاق اسىپ, بۇل مىندەتتى مەملەكەت تىكەلەي قاداعالايتىن ۇلكەن ۇجىمعا تاپسىرىپ وتىر. ەندى گازعا قاتىستى پروبلەما بولمايدى دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى «قايرات» شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىنى راۋشان امانجول.

زاڭسىز قابىلدانعان ءبىر شەشىم بىرنەشە كەلەڭسىز جايدىڭ تۋىنداۋىنا اكەلۋى مۇمكىن. الماتىدا اسىرەسە زاڭسىز قۇرىلىستارعا قاتىستى داۋلى ماسەلە از ەمەس. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ «ادىلەتتى قازاق­ستان» تۇجىرىمداماسىن نە­گىزگە العان تۇرعىندار قور­دا­لان­عان پروبلەمالاردى قوعام تالقىسىنا سالۋعا ءۇن قوسىپ ءجۇر.

مەگاپوليستىڭ بوستاندىق اۋدانىندا بوي كوتەرگەن تورت­قا­باتتى عيماراتتىڭ قۇرى­لىسى زاڭدى ورەسكەل بۇزا وتى­رىپ سالىنعاندىعى تۇر­عىن­دار نا­رازىلىعىن تۋدىردى. ماسە­لەگە قالا قۇرى­لىسىن باقىلاۋ باسقار­ماسى ارالاسىپ, قوجانوۆ كوشە­سى­نىڭ شىعىسىندا ورنا­لاس­قان نىساننىڭ تالاپقا ساي ەمەستىگىن ءارى بەكىتىلگەن باس جوس­پاردان اۋىتقىعانىن انىق­تا­عان. ەكى جىلعا سوزىلعان سوت ۇدەرىسى عيماراتتى بۇزۋ تۋرا­لى شەشىم شىعارعانىمەن, سوت شەشىمىن ورىنداۋ كەزىندە مەن­شىك يەسى جەر تەلىمىن وزگە تۇلعاعا ساتىپ ۇلگەرگەن. قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ جەر تەلىمىن ساتۋ شارتىن جارامسىز دەپ تانۋ تۋرالى تالاپ-ارىزىنان سوڭ مامىلە جو­يىلىپ, بۇزۋ تۋرالى شەشىم كۇشىندە قالدى.

بىلتىر جىل سوڭىندا «پوليتەحنيچەسكي» كوشەسىنىڭ ءبىر بولىگى جەكە كومپانياعا تيەسىلى دەگەن جەلەۋمەن جابىل­عان ەدى. اتالعان جاي كوشە تۇرعىندارىن اشىندىرىپ, جاعداي قوعامدىق رەزونانس تۋدىردى. اكىمدىك جۇرگىزگەن ءتيىستى شارالاردان كەيىن قۇ­رىلىس سالۋشى جوبانى وز­گەرت­تى. جابۋلى قازان جابۋلى كۇيدە قالسا, جول ورتاسىنان كوپقاباتتى ەكى بىردەي تۇرعىن ءۇي سالىنىپ كەتۋى ىق­تيمال ەدى. جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسكەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆ كوشەنىڭ قايتا اشىلعانىن, جول جابىنى كومپانيا ەسەبىنەن قاي­تا قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن جەت­كىزدى. وسىلايشا, جەر ۋچاس­كەسى قالانىڭ كوممۋنالدىق مەن­شىگىنە قايتارىلدى.

مەگاپوليستىڭ بوستاندىق اۋدانىندا سالىنىپ جاتقان تاعى ءبىر ءۇيدىڭ ساپاسىنا قا­تىستى تۇرعىندار شاعىمى ما­ماندار نازارىنا ىلىكتى. مەنشىك يەسى قالالىق جوس­پارلاۋ جانە ۋربانيستيكا باس­قار­ماسىنىڭ كەلىسىمىنسىز تاۋ ەتەگىنە تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالۋدى باستاعانىمەن قويماي, قۇرىلىس تالاپتارىن ورەسكەل بۇزعان. تەكسەرۋ بارىسىندا تىرەۋىش قابىرعالارىنىڭ جوق­تىعىنا بايلانىستى قۇ­رىلىس جۇمىستارى توقتا­تى­لىپ, تاۋ بوكتەرىندەگى باسپا­نا­لار­دىڭ قاۋىپسىزدىگىن ەلەمەگەن تۇلعاعا قاتىستى اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. ناتيجەسىندە, مەنشىك يەسى ايتىلعان سوگىستەن قورىتىندى شىعارىپ, قاۋىپ­سىزدىك بويىنشا بارلىق ولقى­لىق­تاردى جوياتىنىن جەتكىزدى. مۇنداي جايلاردان ساباق الا باستاعان كاسىپكەرلەر مەن جاۋاپتى مەكەمەلەر زاڭ تالاپتارىنا بارىنشا زەيىنمەن قاراۋىنا تۋرا كەلەدى. اسىرەسە قۇرىلىس ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر سەرگەكتىكتى قاجەت ەتەدى.

جۋىردا سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى اگەنتتىك جەر قا­تىناستار سالاسىنداعى بىر­قاتار زاڭسىزدىقتى انىقتاپ, قالا اكىمدىگىمەن بىرگە جەر ءبولۋ جانە قۇرىلىس سالاسىنداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە تالداۋ جۇرگىزۋگە كىرىستى. ماسەلەن, 2017 جىلدان كۇنى بۇگىنگە دەيىن دەمالىس ورىندارى مەن تۋريزمگە تيەسىلى 286 گەكتار شۇرايلى جەر رەكرەاتسيالىق ايماقتان تۇرعىن ءۇي سالۋ اي­ماعىنا ءوتىپ كەتكەن. قۇزىرلى ورگاننىڭ دەرەگىنشە, اتالمىش وزگەرىستەر ەكولوگتەر مەن ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ, ءتىپتى سەس قىزمەتىنىڭ كەلىسىمىنسىز جۇزەگە اسقان.

الماتىنىڭ تاريحي كەل­بەتىن ساقتاپ, ساياباق ايماق­تا­رىن ۇلعايتۋعا جانە زاڭسىز قۇرىلىس سالۋدى توقتاتۋعا قاتىستى پرەزيدەنت پارمەنىنەن كەيىن, قالىڭداپ كەتكەن قاي­شى­لىق­تاردىڭ قاباتى ارشىلا باس­تادى. تۇرعىنداردىڭ كەز كەلگەن كۇمان تۋدىراتىن ماسەلەگە قارسى ءۇن قوسۋى قوعامنىڭ ويانا باستاعانىن كورسەتەدى.

الماتى