ارمانداستار – قۇرداستار

بۇل تۋىندىنى ءسىز دە جاقسى بىلەسىز, مۇمكىن ونى تالاي مارتە ورىنداعان بولارسىز. ءيا, سولاي بولۋى كەرەك. وعان ەشقانداي كۇمانىم جوق. ءجا, جۇمباقتاپ قايتەمىز. ول ءاننىڭ اتى – «ارمانداستار». ەندى ەسىڭىزگە ءتۇستى مە؟ اۋەزدى سازىن كور­نەكتى كومپوزيتور اسەت بەيسەۋوۆ شى­عارسا, ءسوزىن بەلگىلى اقىن نۇرسۇلتان الىم­قۇلوۆ جازعان. ەكى تالانتتى تۇلعانىڭ تاندەمىنەن تۋعان دۇنيە قالاي ولقى بولسىن. بۇل ءاننىڭ جارىققا شىققانىنا 50 جىلدان اسا ۋاقىت ءوتىپتى. ۋاقىت شاڭىنا كومىلىپ قالماعان شىعارما ءالى دە جاساي بەرەرى حاق. ونى ءجۇز جىلدان, مۇمكىن مىڭ جىلدان كەيىن قازاق بالاسى شىرقايدى دەپ ويلايمىز.

«ارمانداستار» – ومىردە جانى ۇندەس, سىرى ءبىر ادال دوستاردىڭ ءانۇرانىنا اينال­عان تۋىندى. ەكپىندى, اۋەزدى جازىل­عان ءان العاشقى شۋماعىنان باستاپ بىردەن تار­تا جونەلەدى. نانباساڭىز, ءبىرىنشى شۋما­عىن وقىپ كورەيىك.

ء«بىر اۋىلدىڭ تۇلەپ ۇشقان

جاستارى ەدىك,

ءبىر ءداۋىردىڭ مولدىرەگەن اسپانى ەدىك.

ءبارىمىز دە جازىلماعان داستان ەدىك,

ارمانداستار – قۇرداستار!

ال قايىرماسى ءتىپتى كەرەمەت...

ءبىر ءداۋىردىڭ مولدىرەگەن اسپانى ەدىك,

ءبارىمىز ءبىر ءومىر جولىن باستاپ ەدىك.

ارمانداستار قايدا؟

ابزال دوستار قايدا؟

زامانداستار, قارلىعاشتار

قايدا ەكەن؟»

وسىنداي عاجاپ ءاننىڭ شىعۋ تاريحى دا قىزىق. 1972 جىلى اسەت اعامىز ومىردە وزىمەن بىرگە جۇرگەن دوستارىنا ارناپ, ءبىر ءان جازۋعا نيەتتەنەدى. ونىڭ ءسوزىن جاقىن دوسى دوسان جانبوتاعا «جازىپ بەر» دەپ قولقا سالادى. دوسان اعامىز ءان ءماتىنىن ەندى جازامىن دەپ جۇرگەندە, كومپوزيتور اۋەنىن شىعارىپ, ونى جاقىن دوستارىنا ورىنداپ بەرەدى. ولار ءالى ىستىعى باسىلماعان جاڭا شىعارماعا ءتانتى بولىپ, جوعارى باعاسىن بەرەدى. سول دوستارىنىڭ ورتاسىندا اقىن نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆ تا بولعان. ول دا ءاندى بىردەن ۇناتىپ, سازگەردەن ء«ان ءماتىنىن مەن جازىپ بەرەيىن» دەپ كەلى­سىمىن الادى. ءسويتىپ, ومىرگە تاماشا تۋىندى كەلدى.

بۇل ءاندى ساحنادا العاش رەت كەرەمەت ءانشى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى سارا تىنىشتىعۇلوۆا ورىنداعان. ءبىر كۇنى اسەت بەيسەۋوۆ سول كىسىگە حابارلاسىپ, جاڭا ءان جازعانىن ايتادى. ول كەزدە ءانشى «گۇل­دەر» انسامبلىندە ىستەيدى. سارا اپامىز ونى الماتىداعى رەسپۋبليكا سارايىندا وتكەن ءبىر كونتسەرتتە وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن جاندى داۋىستا ورىندايدى. سودان باستاپ ءاننىڭ باعى جانىپ, ەل اراسىنا بىردەن تارالدى. بۇل ءاندى نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆتان باستاپ, سۇلۋ­شاش نۇرماعامبەتوۆا, ماقپال ءجۇنىسوۆا, قۇدايبەرگەن بەكىش سەكىلدى ءدۇل­دۇل انشىلەر ناقىشىنا كەلتىرىپ شىر­قادى. قازىر بۇل شىعارما كەيىنگى جاس­تاردىڭ دا رەپەرتۋارىنان تۇسپەيدى. وسىعان قاراپ, ەلۋ جىلدان اسا تىڭدارمان قۇر­مەتىنە بولەنگەن تۋىندىنى تۋدىرعان اسەت بەي­سەۋوۆ پەن نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆ سەكىلدى قوس تارلانبوزدىڭ رۋحىنا باس يەسىز!

نەگىزى, ايتۋلى كومپوزيتور, قازاقستان­نىڭ حالىق ءارتىسى اسەت بەيسەۋوۆ قازاق ءان ونەرىنىڭ قازىناسىن بايىتىپ, ونى شىر­قاۋ بيىككە كوتەرگەن نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ, ءىليا جاقانوۆ, ءشامشى قالداياقوۆ, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, كەڭەس دۇيسەكەەۆ سە­كىلدى سيرەكتەر ساناتىنان. اسەت اعا­نىڭ نازدى دا سىرلى سازدى كەز كەلگەن تۋىن­دىسى تىڭدارمان جۇرەگىنەن بىر­دەن جول تابادى. ونىڭ مۋزىكاسىن تىڭ­داعاندا جان دۇنيەڭىز عاجايىپ كۇيگە بولەنىپ, ەرەكشە نازىك سەزىمدى باستان كە­شەسىز. كومپوزيتوردىڭ ءبىز ايتىپ وتىرعان شىعارماسىنان باسقا, «گۇلدەر», «شا­قىرادى كوكتەم», «مۇڭايما», «التى­نىم», «مارالدىم», «ساندۋعاش», «الما­لى الماتىم», «جۇلدىزىم», «سىرلاسۋ ءۆالسى» جانە تاعى باسقا اندەرىن دە جۇرت ءسۇيىپ تىڭدايدى. سونىمەن قاتار ول كىسى ءان عانا ەمەس, بىرقاتار تەلەفيلم مەن قويى­لىمعا دا مۋزىكا جازعان.

ال اقىن نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆتىڭ ورنى ءتىپتى بولەك. ونى اكادەميك زەي­نوللا قابدولوۆ ء«ان ولەڭىنىڭ كلاسسيگى» دەپ باعالاپتى. اقىن كوزى تىرىسىندە بىرنەشە جىر جيناعىمەن بىرگە 400-گە جۋىق ءان ءماتىنىن جازىپتى. ويلاپ قاراساڭىز, ۇلكەن ەڭبەك. جالپى, بىزدە ءان ءماتىنىن جازاتىن اقىنداردى كوپ باعالامايدى. ورىستاردا ولاردى «پوەت-پەسەننيك» دەپ ەرەكشە كورەدى. ماسە­لەن, اتاقتى كوم­پوزي­تور الەكساندر زاتسەپين مەن اقىن لەونيد دەربەنەۆتىڭ شىعارماشىلىق دوستىعىنىڭ ارقاسىندا جۇرتشىلىق ۇيىپ تىڭداپ, ءسۇيىپ ايتاتىن 100-دەن اسا شىعارما ومىرگە كەلگەن. ال ورىس حالقى ل.دەربەنەۆتى قالاي قادىرلەيدى؟ اقىننىڭ 80-90 جىلدىق مەرەيتويى ەشقاشان ەلەۋ­سىز قالعان ەمەس. الىمقۇلوۆتىڭ ءان ماتىن­دەرى ودان اسىپ تۇسپەسە كەم دەپ ايتا المايمىز. بىراق قۇرمەتىمىز كەمشىن...

الايدا دانا حالقىمىز «التىندى توت باسپايدى» دەپ بەكەر ايت­پاعان عوي. سان ۇرپاقتىڭ كادەسىنە جارايتىن «ار­مانداستار» سەكىلدى عا­جاپ ءان قال­دىرعان اسەت بەيسەۋوۆ پەن نۇر­سۇلتان الىم­قۇلوۆتىڭ ەسىمى ەشقاشان ۇمى­­تىلمايدى.

ايتپاقشى, كەشە مەكتەپتە وقيتىن قىزىم وسى ءاندى ىڭىلداپ ايتىپ ءجۇر. قاي­دان ۇيرەنگەنىن بىلمەدىم, بىراق كو­ڭىلىم كوتەرىلىپ قالدى.