تۇراقتى دامۋ كەپىلى

كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ باس­تى مىندەتى – ناقتى كوپپارتيالىلىقتى بەكىتۋگە قوسىمشا جاعداي جاساۋ, پرە­زي­دەنت سايلاۋىنا قويىلاتىن تالاپ پەن ءتاسىلدى قايتا قاراۋ, پارلامەنت ءما­جى­لىسىنىڭ سايلا­ۋىن دەموكراتيالاندىرۋ, وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ما­ڭىزى بار قالالاردىڭ جانە ەلور­دا­نىڭ اكىمدەرىن تاعايىنداۋ كەزىندە كانديداتۋرالاردىڭ بالامالىعىن ەنگىزۋ, پارلامەنتتىڭ ءرولى مەن مارتەبەسىن ارت­تىرۋ, ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇ­شەيتۋ, ءولىم جازاسىن جويۋ, ادام قۇقىق­تارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ قۇقىقتىق مار­تە­بەسى مەن مىندەتىن نىعايتۋ.

بۇل رەتتە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قۇ­رىلۋىن ەرەكشە اتاپ كورسەتۋ قاجەت.

مەملەكەت باسشىسى: «كونستيتۋتسيالىق سوت ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ايناسى بولادى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس» دەپ اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل ءسوزى جا­ڭا­دان قۇرىلعان كونستيتۋتسيالىق باقى­لاۋ ورگانىنىڭ قىزمەتىنە ۇلكەن جاۋاپ­كەر­شى­لىك جۇكتەيتىنى ءسوزسىز.

جۇمىسىن بيىل 1 قاڭتاردان باستاعان كونستيتۋتسيالىق سوتقا وتكەن سەگىز ايدا 4 مىڭعا جۋىق ازامات شاعىمدانعان. ونىڭ 90%-ى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپقا ساي كەلمەگەندىكتەن, ءوتىنىش بەرۋ­شى­لەرگە بارلىق كەمشىلىك تۇزەتىلىپ, ءوتى­نىش تالاپقا سايكەس كەلتىرىلگەننەن كە­يىن قايتا جۇگىنۋ قۇقىعى ءتۇسىندىرىلدى.

بۇگىنگى كۇنى كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديا­لارى 23 ءىس بويىنشا قورىتىندى شە­­­شىم شىعاردى, ونىڭ 18-ءى ازاماتتاردىڭ وتى­نىشتەرى بويىنشا, پرەزيدەنتتىڭ – 3, پار­­لامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ – 1, مەم­لە­­­كەتتىك ورگان وكىلىنىڭ ءبىر ءوتىنىشى قا­رال­دى. ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا 30-دان استام قۇقىقتىق نورمانىڭ كونس­تي­­تۋتسيالىعى قارالىپ, ونىڭ 5-ەۋى كونس­تي­تۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىلدى, 12-ءسى كونستيتۋتسيالىق سوت بەرگەن تۇسىندىرمەدە كونستيتۋتسياعا سايكەستىگى ايقىندالدى.

ءوتىنىش يەلەرى كوبىنە قىلمىستىق جانە قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭنامانىڭ, اكىم­­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كو­­دەكستىڭ, سوت جۇيەسى سالاسىنداعى زاڭ­نامانىڭ جانە جوعارعى سوتتىڭ نورما­تيۆ­تىك قاۋلىلارىنىڭ نورمالارىنا قا­تىس­تى داۋ ايتقان.

پرەزيدەنتتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا پار­لا­مەنت 2023 جىلى 16 ناۋرىزدا قا­بىل­داعان جانە مەملەكەت باسشى­سى­نا 2023 جىلى 24 ناۋرىزدا قول قويۋعا ۇسىنىلعان الەۋمەتتىك كودەكس جانە وعان ىلەسپە زاڭ­­نامالىق اكتىلەر – «قازاق­ستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر كونس­تي­تۋ­تسيا­لىق زاڭدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ, «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك قامسىز­دان­­دىرۋ ماسەلەسى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ­دار­دىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگى قارال­دى.

بۇل قۇجاتتاردى نەگىزگى زاڭعا سايكەس دەپ تاني وتىرىپ, كونستيتۋتسيالىق سوت ۇكى­­مەتتىڭ نازارىن اتالعان اكتىلەر قول­دا­­­نىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن جويۋى قا­جەت جەكە­لەگەن كەمشىلىككە اۋداردى. ولار الەۋ­مەتتىك قورعاۋ تۋرالى زاڭ­نا­ما­عا, ۇكى­مەت پەن ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ وكى­لەت­­تىك­­تەرىن بەكىتۋ تۋرالى, الەۋمەتتىك قور­­­عاۋ سالاسىنداعى قۇقىق پەن بوستان­دىق­­­تى كەم­سىتۋگە جول بەرمەۋ تۋرالى, كەيبىر جار­دەم­اقىلار مەن تولەمدەردى تا­­عايىن­­داۋعا جۇگىنۋ مەرزىمدەرىنە, ولار­دىڭ مول­شە­رىن ايقىنداۋ تاسىلدەرىنە, تولەمدەردى توقتاتا تۇرۋ نەمەسە باس تارتۋ ءۇشىن نەگىزدەرگە قاتىستى.

الدىن الا كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ تار­تىبىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەي­بىر كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىنا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك رەفور­ماسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىس­تەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونس­تيتۋ­تسيالىق زاڭىنىڭ جانە «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىم­شىلىك رەفورماسى ماسەلەسى بويىن­شا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ كونستيتۋتسياعا ساي­كەس­­تىگىنە تەكسەرۋ جۇزەگە اسىرىلدى. كون­س­­تيتۋتسيالىق سوتتىڭ 2023 جىلى 8 ساۋىر­­دەگى №7 قابىلدانعان نورماتيۆتىك قاۋلى­سىندا «ۇكىمەت-ورتالىق اتقارۋشى ورگاندار-جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار» مەم­لەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىن­داعى وكىلەتتىكتەردى اجىراتۋ جونىن­دەگى تاسىل­­دەردىڭ جەتكىلىكسىز پىسىقتالعانىن كور­سەتتى.

كونستيتۋتسيالىق سوت كونستيتۋتسيانىڭ 68-بابىندا بەلگىلەنگەن ۇكىمەت مۇشەلە­رى­نىڭ دەربەس جاۋاپكەرشىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاس­تى­رۋ­عا قاتىساتىن اتقارۋشى مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا وكىلەتتىكتەردى ءبولۋ كەزىندە ۇكىمەت, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقا­رۋشى ورگاندار اراسىنداعى وسى سالا­داعى دەڭگەيدى, ماقساتتى, مىندەت پەن وكى­لەتتىكتى ناقتى اجىراتۋ قاجەت ەكەنىن كورسەتتى.

ۇكىمەتكە پارلامەنتتىڭ بيىلعى سەسسيا اياقتالعانعا دەيىن كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قۇقىقتىق ۇستانىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ, زاڭ جوبالارىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ ۇسىنىلدى.

پرەزيدەنتتىڭ وليگوپوليا مەن نەپو­تيز­مگە قارسى كۇرەس باعىتى بەرىك. «ەكو­نوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىنداعى ولي­گو­پوليانىڭ تاريحي ۇستەمدىگى نارىق پەن سالالاردىڭ دامۋىن تەجەيدى. بۇل جاعدايدى زاڭنامالىق جانە پراكتيكالىق تۇرعىدان باتىل وزگەرتەتىن بولامىز», دەدى بۇل جايىندا مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنتتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا كونستيتۋتسياعا ءبىر ادامنىڭ بيلىگىن مو­نو­پوليالاۋعا جول بەرمەۋ بويىنشا وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزىلدى. وعان سايكەس ء«بىر ادام ءبىر رەتتەن ارتىق پرەزيدەنت بولىپ سايلانا المايدى» (كونستيتۋتسيانىڭ 42-بابى 5-تارماعى); «پرەزيدەنت ءوز وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىندە ساياسي پارتيادا بولماۋعا ءتيىس» (كونستيتۋتسيانىڭ 43-بابى 3-تار­ماعى); «پرەزيدەنتتىڭ جاقىن تۋىستارى مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشىلەردىڭ, كۆازي­مەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى باس­شىلارىنىڭ قىزمەتتەرىن اتقارۋعا حاقىسى جوق» (كونستيتۋتسيانىڭ 43-بابى 4-تارماعى).

ءبىر توپ پارلامەنت دەپۋتاتىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قابىلدانعان 2023 جىلى 10 قاڭتارداعى №2 نورماتيۆتىك قاۋلى­سىن­دا كونستيتۋتسيالىق سوت «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ كۇشىن جويۋ دەپ تانۋ جونىندە رەسمي تۇسى­ن­ىكتەمە بەردى. كونستيتۋتسيالىق سوت «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەربەستەندىرىلگەن كونس­تيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ جانە رەسپۋب­لي­كانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۋرالى كونستيتۋتسيادا باسقا دا ەسكەرتۋلەردىڭ بولۋىنىڭ كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق نەگىزدەرىن الىپ تاستاعان 2022 جىلى 5 شىلدەدەگى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزىلگەننەن كەيىن وسى زاڭنىڭ قول­دا­نىس­تاعى زاڭنامادا ساقتالۋى كونس­تي­تۋ­­تسيانىڭ جاڭارتىلعان رەداكتسيا­سى­مەن كە­لىسپەيدى دەپ پايىمدادى.

وسىعان بايلانىستى كونستيتۋتسيالىق سوت «2022 جىلى 5 شىلدەدەگى رەسپۋبليكالىق رە­فەرەندۋمدا ايتىلعان قازاقستان حال­قى­نىڭ ەركىنە سۇيەنە وتىرىپ, كونس­تي­تۋتسيادان 46-باپتىڭ 4-تارماعىن جانە باسقا دا نورمالاردى الىپ تاستاۋ تۋرا­لى, قازىرگى ۋاقىتتا كونستيتۋتسيادا قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستي­تۋ­تسيا­لىق زاڭىن ساقتاۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جوق دەپ تانىلسىن. قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىس­تا­عى قۇقىعىندا, وسىعان بايلانىستى ول كۇشى جويىلدى دەپ تانىلۋعا جاتادى», دەپ قاۋلى ەتتى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ جونىندەگى جۇمىسقا باستاماشىلىق تانىتتى. پرەزيدەنت: ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز – ايقىن. حالىقتان ۇرلانعان اكتيۆتەردى ەلگە قايتارىپ, ادىلدىك ورناتۋىمىز كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى.

كونستيتۋتسيالىق سوت پرەزيدەنتتىڭ ءوتىنىشىن اشىق وتىرىستا قاراستىرىپ, 2023 جىلى 20 جانە 29 ماۋسىمدا پار­لا­مەنت قابىلداعان جانە مەملەكەت باسشىسىنا قول قويۋعا ۇسىنعان «زاڭسىز يەم­دە­نىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قاي­تا­رۋ تۋرالى» زاڭنىڭ; «پروكۋراتۋرا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونس­تي­تۋ­تسيالىق زاڭنىڭ; «قازاقستان رەس­پۋب­لي­كا­سىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى», «قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرا­لى», «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەك­سىنە (سالىق كودەكسى) تولىقتىرۋ ەن­گىزۋ تۋرا­لى» زاڭداردى كونستيتۋتسياعا سايكەس كە­لە­دى دەپ تانىدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترىنىڭ ءوتى­نىشى بويىنشا «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 4-بابىنىڭ نورمالارىن حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگاندارىنىڭ شەشىمدەرىن ورىنداۋ تارتىبىنە قاتىستى رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرا­لى» كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ 2009 جىلى 5 قاراشاداعى №6 نورماتيۆتىك قاۋ­لى­سى­نىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىنە تۇسى­نىك­تەمە بەرىلدى.

كونستيتۋتسيالىق سوت رەسپۋبليكا قا­تىسۋشىسى بولىپ سانالاتىن حا­لىق­ارا­لىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگان­دا­رى­نىڭ شەشىمدەرىن قابىلداۋ جانە كۇشىنە ەنۋ ءتارتىبى وسى مەملەكەتتەر دەڭگەيىندە جوعارى ورگاننىڭ داۋلى ماسەلەنى قاراۋ مۇمكىندىگىمەن ۇلتتىق مۇد­دەلەردىڭ تولىق ەسەپكە الىنۋىن قام­تاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكەندىگىنە نازار اۋداردى.

جۇرگىزىلگەن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كە­پىل­دىك كەشەنىن ەداۋىر كۇشەيتتى. بۇل رەتتە, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتقا تىكەلەي جۇگىنە وتىرىپ, قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ اتا زاڭىمىزعا سايكەستىگىن تەكسەرۋ تۋرالى تالابى كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ ورگانىنىڭ ەرەكشەلىگى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سونداي-اق مۇنداي قۇ­قىق­تارعا باس پروكۋرور مەن ادام قۇقىق­تارى جونىندەگى ۋاكىل دە يە.

كونستيتۋتسيالىق سوت قىزمەتىنە كى­رىسكەلى جەكەلەگەن نورماتيۆتىك-قۇقىق­تىق اكتىلەردە ەلەۋلى ولقىلىق­تىڭ بار ەكەنىن انىقتادى. مۇنى قاراستىرىلعان كوپ ازاماتتىڭ وتىنىشتەرىنىڭ ىشىنەن ەكەۋىن مىسال رەتىندە كەلتىرۋگە بولادى.

2014 جىلى 3 شىلدەدەگى قىلمىستىق كودەكستىڭ مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىن تاسىمالداۋ, ساتىپ الۋ, وتكىزۋ, ساقتاۋ, سونداي-اق ولاردىڭ شىعۋ تەگىنىڭ زاڭدىلىعىمەن راس­تالعان قۇجاتتارسىز مۇنايدى قايتا وڭدەۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى بەلگى­لەي­­تىن 197-بابىنىڭ (2023 جىلى 18 مامىرداعى №14 نورماتيۆتىك قاۋلى) كونستيتۋ­تسيا­لى­لى­عىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. كورسەتىلگەن قۇجات­تاردىڭ, قول سۇعۋشىلىق وبەكتى­سى­نىڭ جانە ءىس-ارەكەتتىڭ جازالانۋ شەگى­نىڭ زاڭ­نا­مالىق تۇرعىدان ناقتى انىقتا­ما­سىنىڭ جوقتىعىن, زاڭداردىڭ باسقا نورمالارىمەن باسەكەلەستىگىن اتاپ ءوتىپ, كونستيتۋتسيالىق سوت قىلمىستىق زاڭنىڭ داۋلى ەرەجەلەرىنە تۇسىنىك بەردى.

كودەكستىڭ وسى بابىنىڭ ديسپوزيتسيا­سىندا ءبىز ادامنىڭ اتالعان ارەكەتتەردى جاساۋىنىڭ زاڭدىلىعىن كورسەتەتىن زاڭ­نا­مادا رەتتەلگەن قۇجاتتار تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. قىلمىستىق زاڭنىڭ نور­ما­لارى ايقىندىق, سەنىمدىلىك جانە بىرجاقتىلىق تالاپتارىنا بارىنشا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس, ال بلانكەتتىك تۇرعىدا ولاردىڭ ەلە­مەنت­تە­رىن بايانداۋ ءتيىستى نورماتيۆتىك-قۇ­قىق­­تىق اكتىلەردە ناقتى اشىلۋى كەرەك.

كونستيتۋتسيالىق تەكسەرۋدە «سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» 2015 جىلى 18 قاراشاداعى زاڭنىڭ 13-بابىنىڭ, 2014 جىلعى 5 شىلدەدەگى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كو­دەك­ستىڭ 154-بابىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارى قاراستىرىلدى.

كونستيتۋتسيالىق سوت «سىبايلاس جەم­­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭ­­نىڭ 13-بابىن, ەگەر مۇنداي شەكتەۋ كونس­تيتۋتسيالىق قۇرىلىستى قورعاۋ, قوعام­دىق ءتارتىپتى, ادام قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن يمانىن ساق­تاۋ ماقسا­تتارىنا نەگىز­دەل­مەسە, مەم­لەكەتتىك فۋنك­تسيالاردى ورىن­­داۋعا ۋا­كىلەتتىك بەرىلگەن ادامدارعا تە­ڭەس­تى­رىلگەن ادامداردىڭ كاسىپكەرلىك قىز­­مەت بوستاندىعى قۇقىعىن شەكتەۋدى بەلگىلەۋ بو­لىگىندە كونستيتۋتسيانىڭ 26-با­بىنىڭ 4-تارماعىنا جانە 39-بابى­نىڭ 1-تارما­عى­نا سايكەس كەلمەيدى دەپ تانىدى.

سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق سوت اكىم­­­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكس­­­­تىڭ 154-بابىن «وسى باپتا كوز­دەل­گەن ءىس-ارەكەتتى جاساعانى ءۇشىن اكىم­شى­لىك جاۋاپ­تىلىق كاسىپكەرلىك قىز­مەتتى جۇزەگە اسى­رۋعا تىيىم سالۋ زاڭ­مەن بەل­گىلەنگەن جاعدايلاردا تۋىندايدى» دەگەن تۇسىن­دىر­مەدە كونستيتۋتسيانىڭ 26-بابى­نىڭ 4-تارماعىنا سايكەس كەلەدى دەپ قاۋلى ەتتى.

قازىرگى تاڭدا سۋديالار 20-دان اسا ءوتى­نىش نەگىزىندە زاڭدار مەن باسقا دا نور­ما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى ەرەجەلەرىنىڭ كونس­تي­تۋ­تسياعا سايكەستىگىن تەكسەرىپ جا­تىر. كەلىپ تۇسكەن قالعان جۇزدەن اسا ءوتىنىش سۋديالاردىڭ الدىن الا زەردە­لە­ۋىندە نەمەسە «كونستيتۋتسيالىق سوت تۋرالى» كونس­تيتۋتسيالىق زاڭ بويىنشا تالاپ­تار­عا ساي­كەستىگىن تەكسەرۋ ساتىسىندا.

جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا جاھاندىق جانە ايماقتىق سىن-قاتەردىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىنىن جانە ەلدە بولىپ جاتقان ساياسي ترانسفورماتسيا ۇدەرىستەرىنىڭ نەگى­زى رە­تىندە قىزمەت ەتەتىنىن مويىنداۋ كەرەك. تۇراقتىلىق, بىرىزدىلىك, جۇيە­لى­لىك جاع­دايىندا زاڭنامالىق, عى­لىمي جانە پراكتيكالىق سيپاتتاعى شارالار كەشە­نىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى نەگىزگى زاڭ­نىڭ جا­­سامپازدىق الەۋەتىن نىعايتۋدى جال­عاس­­تىرۋ قاجەت.

كونستيتۋتسيانىڭ ۇستەمدىگى ەلدىڭ تۇ­­­راق­تى دامۋىنىڭ كەپىلى بولىپ قالا بە­­­رەدى. ويتكەنى اتا زاڭنىڭ ءار بابى ار­كىم­نىڭ قادىر-قاسيەتىن, بوستاندىعى مەن ادىلدىگىن زاڭنامالىق ءارى تاجىريبەلىك تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.

ەركىن وڭعارباەۆ,

كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى,

زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور