ءبىر جىلداي بۇرىن ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى مەملەكەت رەفەرەندۋم وتكىزىپ, ەلدىڭ ينستيتۋتسيونالدى قۇرىلىمىن تۇبەگەيلى وزگەرتكەن بىرقاتار كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى ماقۇلدادى.
پرەزيدەنت توقاەۆ ءبىر مەرزىمگە قىزمەتىنە كىرىستى, ءماجىلىس (پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسى) ۇلكەن وكىلەتتىككە يە بولدى, زاڭگەر ەلۆيرا ءازىموۆا توراعالىق ەتەتىن جاڭا كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرىلدى.
30 تامىزدا قازاقستاندا كونستيتۋتسيا كۇنى اتالىپ وتىلەدى. بۇل – 1990 جىلداردىڭ باسىندا كەڭەس وكىمەتىنەن ەگەمەندىك العاننان كەيىن ەلدە قۇرىلعان ساياسي ينستيتۋتتارعا ارنالعان مەملەكەتتىك مەرەكە. كەيىنگى وتىز جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسياسى كۇشتى پرەزيدەنتتىك جۇيەدەن پارلامەنتتىك جۇيەگە كوشىپ, بىرقاتار وزگەرىسكە ۇشىرادى.
وسىلايشا, 2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قازاقستان سايلاۋشىلارىنىڭ 77 پايىزى بىرقاتار كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋدى ماقۇلدادى. سونىڭ ىشىندەگى ەڭ ەرەكشەسى – پرەزيدەنت وكىلەتىگىنىڭ قىسقارۋى. بۇدان بولەك, ءبىر مانداتتى جۇيە ەنگىزىلىپ, پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن كۇشەيتۋ, ازاماتتاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە كەڭىنەن قاتىسۋى قامتاماسىز ەتىلدى.
ناتيجەسىندە, اۋىل اكىمدەرىن حالىقتىڭ تىكەلەي سايلاۋىنا, ساياسي پارتيالاردىڭ ماجىلىسكە (قازاقستان پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسى) ءوتۋىن جەڭىلدەتۋگە جانە ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىر مانداتتى وكرۋگتەرگە كانديداتتاردى ەنگىزۋگە جول اشىلدى. سونىمەن قاتار حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىقپاعان دەپۋتاتتاردى قىزمەتىنەن بوساتۋ تەتىگى ەنگىزىلدى.
الايدا بيلىكتى ءتيىمدى ءبولۋ جونىندەگى ينستيتۋتسيونالدى شارالار كەشەنى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ساياسي رەفورمالارمەن قاتار ءجۇردى. ءولىم جازاسىن كونستيتۋتسيادان الىپ تاستاۋ, گەندەرلىك تەڭدىكتى ناسيحاتتاۋ, ساياسي پارتيالاردى تىركەۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ رەفەرەندۋمدا بەكىتىلدى.
كوپتەگەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا «بەيبىت جيىنداردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ تۋرالى» زاڭعا دا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسىلايشا, تەوريالىق تۇرعىدا ادام قۇقىعىن ءتيىمدى قورعايتىن ناقتىلاۋ مەن ناقتى ايىرماشىلىق جاسالدى.
سوڭعى وزگەرىس – 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرىلدى. بۇل ەلدەگى سوت جانە زاڭ شىعارۋ تاريحىنداعى بەتبۇرىس كەزەڭى بولماق. ويتكەنى جاڭا ورگاننىڭ باستى مىندەتى – كونستيتۋتسيانىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. قازاقستان بيلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنەتىن ازاماتتاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. بۇل سوت جۇيەسىنە سەنىمنىڭ قايتا ارتقانىن كورسەتەدى. بۇدان بىلاي كەز كەلگەن ازامات ءوز قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق سوتقا تىكەلەي جۇگىنە الادى. قازاقستانداعى مۇنداي جاڭاشىلدىق وڭىردە العاش رەت تىركەلىپ وتىر.
قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ توراعالىق قىزمەتكە كادر تاڭداۋى سيمۆولدىق مانگە يە. زاڭگەر ەلۆيرا ءازىموۆا جاڭا كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. حالىقارالىق قۇقىق سالاسىنداعى مامان, ەڭ باستىسى, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بۇرىنعى ۋاكىل قازاقستانداعى نەگىزگى بوستاندىقتاردى قورعاۋعا جاۋاپتى بولماق. بۇل تاعايىنداۋدىڭ ماڭىزى زور.
قازاقستانداعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمادان ءبىر جىل وتكەن سوڭ ەلدە دەموكراتيا جولىنا ءتۇسۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتقانى انىق بايقالدى. دەموكراتيا سوناۋ كوشپەلىلەر زامانىنىڭ تاريحي مۇراسى سانالادى. عاسىرلار بويى ءتۇرلى تايپالاردىڭ وكىلدەرى اراسىنداعى ەڭ ماڭىزدى شەشىمدەر اۋقىمدى القالى جيىندار – قۇرىلتاي كەزىندە قابىلدانادى. دالا توسىندە وزىندىك پارلامەنتتىك دەموكراتيالىق جۇيەنى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قۇرىپ كەلە جاتقان قازاقستان وسىلايشا تاريحي جادىن قالپىنا كەلتىرىپ جاتىر.
