ءدىني سەنىم بوستاندىعى – بۇل دەموكراتياشىل قوعامنىڭ ءىس-ارەكەت ەتۋىنىڭ قاجەتتى ومىرلىك شارتى, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى جۇيەسىنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى.
جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ دالەلى قازاقستاندا قازىرگى ۋاقىتتا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدە 130-دان استام ەتنيكالىق جانە 18 كونفەسسيالىق توپتاردىڭ وكىلدەرى تۇراتىندىعىن ايتا الامىز. رەسپۋبليكادا ءداستۇرلى ءدىني بىرلەستىكتەردەن باستاپ, بۇرىن ەلدە ۇسىنىلماعان جاڭا ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ كەڭ سپەكترى ۇسىنىلعان. ءار ءتۇرلى كوزقاراستارعا, داستۇرلەر مەن مادەنيەتتەرگە قاراماستان, قازاقستان ءدىني قاقتىعىسى جوق مەملەكەت.
مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىق قۇرىلىمى - قازاقستان حالقىنىڭ ماڭىزدى تاريحي جەتىستىگى. مەملەكەت ءدىندى ساياسيلاندىراۋعا جول بەرمەيدى, سونداي-اق ءدىني بىرلەستىكتەر مەن كونفەسسيالاردىڭ دامۋىنا, دىنگە سەنۋشىلەردىڭ ءدىني جورالعىلارىن جاساۋعا كەدەرگى جاسامايدى, بيلىك كونفەسسيالار مەن ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ ىشكى, كانوندىق ماسەلەلەرىنە ارالاسپايدى. بۇل رەتتە مەملەكەت بارلىق ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ ىشكى تارتىپتەرىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالايدى. مەملەكەت − ار-وجدان بوستاندىعى مەن قۇدايعا سەنۋ نەمەسە سەنبەۋ قۇقىعىن قۇرمەتتەيتىن بەيتاراپ قۇرىلىم رەتىندە ارەكەت ەتەدى. ار-وجدان بوستاندىعى – ەڭ الدىمەن جەكە ادامنىڭ كەز كەلگەن يدەولوگيالىق باقىلاۋدان بوستاندىعىن بىلدىرەتىن ادامنىڭ نەگىزگى جەكە قۇقىقتارىنىڭ ءبىرى, اركىمنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتار جۇيەسىن ءوز ەركىمەن تاڭداۋ قۇقىعى.
قازىرگى ۋاقىتتا كونستيتۋتسيانىڭ ەرەجەلەرى نەگىزىندە 2011 جىلى قابىلدانعان ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» قر زاڭى قولدانىلادى.
كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ سيپاتتاماسىنان كورىپ وتىرعانىمىزداي, قازاقستانداعى كونفەسسياارالىق قاتىناستار جۇيەسى تۇتاستاي العاندا ايتارلىقتاي تۇراقتى. بۇل تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ كەرەك, ونى سانالى تۇردە قولداۋ قاجەت, ويتكەنى ەلدە جانە الەمدە بولىپ جاتقان پروتسەستەر ارقاشان وزگەرىپ تۇرادى.
ءدىننىڭ ءرولىنىڭ ارتۋىمەن قاتار, حالىقتىڭ ءبىر بولىگىندە دىنگە قاتىستى جاعىمسىز اسپەكتىلەر پايدا بولعانى جاسىرىن ەمەس. اتاپ ايتقاندا, ەلدە ەجەلدەن قالىپتاسقان نەگىزدەرگە, ۇلتتىق داستۇرلەر مەن مادەنيەتكە قارسى تۇراتىن ازاماتتار سانى ارتتى. ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدار پايدا بولىپ, دىنگە سەنۋشىلەردىڭ كەيبىر بولىگى ءدىني اگرەسسيا كورسەتە باستادى, بۇل ەلدىڭ, ونىڭ ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن فاكتور بولىپ تابىلادى.
تۋىنداعان پروبلەمالاردى ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ, قوعامدا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق جاستاردى جانە بۇكىل وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ ىقپالىنان قورعاۋعا مىندەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەت پەن ءدىني بىرلەستىكتەر اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناس جۇيەسى ىنتىماقتاستىق سيپاتىنا يە دەگەن قورىتىندى جاساۋعا بولادى. بۇل ءدىني بىرلەستىك وكىلدەرىنىڭ قوعام ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا وزدەرىن كورسەتۋلەرىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى رەتتە, اتقارىلعان ناتيجەلى جۇمىستارعا قاراماستان, مەملەكەت, ازاماتتىق قوعام, سونداي-اق ءدىني بىرلەستىكتەر كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ كەرەك.
نۇراسىل امانكەلدينوۆ,
استانا قالاسى «دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعى»
