ەرتىس-بايان وڭىرىندە وبىر ءورشىپ تۇر

ەرتىس-بايان ءوڭىر ونكولوگيا سىرقاتى بويىنشا رەسپۋب­ليكادا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. قوعام بەلسەندىلەرى مەن مەديتسينا سالاسىنىڭ وكىل­­­­دەرى مۇنى ايماقتاعى ناشار ەكو­­لوگيالىق جاعدايمەن بايلا­نىس­تىرادى. وندىرىستەگى الىپ كاسىپورىندار, قورشاعان ورتاعا زياندى قالدىقتار شىعا­را­تىن ەڭبەك ۇيىمدارى مول شو­عىر­لان­عان. ونىڭ ۇستىنە كە­زىن­دە ايماقتىڭ ءبىراز بولىگى سەمەي پوليگونى اۋماعىندا بولعان­دىقتان, قاۋىپتى دەرتتىڭ ازايماي تۇرۋىنا كەزىندەگى اتوم بومباسى سىناقتارىنىڭ زاردابى دا قىرسىعىن تيگىزۋدە دەپ بولجانادى. مۇنداي سەبەپ-دالەلدەردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. دەي تۇر­­­عانمەن, اق جەلەڭدىلەر كە­­يىن­گى جىلدارى ونكولوگيالىق ارۋ­لارعا قارسى كۇرەستە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جەتىستىككە قول جەت­كىزىپ وتىرعانىن ايتىپ وت­كەن ابزال. جاڭا مەديتسينالىق جابدىقتاردى قولدانۋ, ەرتە دياگ­­نوستيكانى كەڭەيتۋ ەسەبىنەن ونكو­لوگيالىق ناۋقاستاردىڭ بەس­جىلدىق ءومىر ءسۇرۋ كورسەتكىشى 51 پايىزدان 57 پايىزعا دەيىن وسكەن. بۇل – وتاندىق مەديتسينا سا­لاسى ءۇشىن جامان كورسەتكىش ەمەس.

دارىگەرلەر قاۋىپتى ىسىك اۋرۋ­لارى بويىنشا احۋالدى بۇ­دان دا جاقسارتۋعا بولاتىنىن, تەك بۇل جەردە ازامات­تار­دىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ازاماتتار ءومىر جاسىنىڭ ءار كەزەڭىندە ءارتۇرلى دەرتتى ەرتە انىقتاۋ ماقساتىندا سكرينينگكە شا­قى­رىلادى. بۇل تەكسەرۋ – اۋرۋ­دى الدىن الا انىقتاپ, وڭتايلى ەمدەۋ ءادىسىن تاڭداۋعا, ۋاقتىلى ەم-دوم قابىلداۋعا كومەك. وڭىردە ەنگىزىلگەن «جاسىل ءدالىز» قاعيداتى قاتەرلى ىسىكتى دەر ۋاقىتىندا ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. مىسالى, وسىنداي مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەسىندە جىل باسىنان وڭىردەگى 56 تۇرعىننان ونكولوگيالىق دەرت تۇرلەرى انىقتالعان.

وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەردە جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 3,8 مىڭ ادام ەمدەلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 800 ەمدەلۋشىگە كوپ.

– ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ قۇرىلىمى بويىنشا الىپ قاراساق, كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىككە شالدىققاندار كوش باستاپ تۇر. ودان سوڭ ءسۇت بەزى وبىرى, وكپە, اسقازان, جاتىر موينىنىڭ قاتەرلى ىسىكتەرى دە كوبەيىپ كەلەدى. ال وكپە ىسىگىنە شالدىققاندار اراسىندا ءولىم كوپ. مۇنداي دياگ­نوز قويىلعانداردىڭ 17 پايىزى دۇنيە سالعان. ال كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىككە شالدىققاندار اراسىنداعى ءولىم جاعدايلارى – 13,3 پايىز. اسقازان جانە ءسۇت بەزى وبىرى مەن ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلىگى ىسىگى بويىنشا دا ەمدەلۋشىلەر اراسىندا قايتىس بولىپ كەتكەندەر از ەمەس. مۇنداي سۇرىقسىز ستاتيستيكا تۇرعىنداردىڭ دياگ­نوستيكا شارالارىنا كەش كەلىپ, اۋرۋدى وتكىزىپ الۋىنان تۋىنداپ وتىر, – دەيدى پاۆلودار وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل مۇقىشەۆا.

جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, ءسۇت بەزى, جاتىر موينى جانە كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىكتەرىن ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن مەديتسينالىق سكرينينگتەر جۇرگىزىلەدى. بيىل جەتى ايدا ءسۇت بەزى وبىرى بو­يىنشا 23 مىڭنان اسا ايەل تەكسەرۋدەن وتكەن. وكىنىشكە قاراي, 34 ايەلدەن قاتەرلى دەرت تىركەلدى. سكرينينگتىڭ مۇنداي ءتۇرى 40 پەن 70 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەر اراسىندا جۇرگىزىلىپ, تۇرعىندار ءتورت جىلدا ءبىر رەت مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلىپ تۇرۋى شارت. ال جاتىر مويىنى قاتەرلى ىسىگى جونىنەن 21 مىڭداي ايەلگە دياگنوستيكالىق تەكسەرۋ جاسالىپ, 11 ادامدا ونكولوگيالىق اۋرۋ انىقتالعان. ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى كوللورەك­تالدى ىسىكتى انىقتاۋ بويىنشا تەكسەرۋلەرمەن 33 مىڭنان اسا ازامات قامتىلعان. بۇل بويىنشا تاعى 11 ادامنىڭ اۋىر دەرتكە شالدىققانى تىركەلدى.

جالپى, وڭىردە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە ساتىسىندا انىق­تاۋ تەكسەرۋلەردىڭ 30 پا­يىزىندا ءمالىم بولادى ەكەن. رەسپۋبليكا بويىنشا ەرتە دياگنوستيكالاۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ناتيجەسى 30,3 پايىز بولسا, بىزدە ول 30,7 پا­يىزدى قۇراپ وتىر. دارىگەرلەر ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا اعزاسىندا دەرت ەندى تارالا باستاعان ازاماتتار باقىلاۋعا الىنىپ, ساپالى ەم-دومنىڭ ناتيجەسىندە اۋرۋى­نان قۇتىلىپ جاتقانداردىڭ سا­نى از ەمەس كورىنەدى.

وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديس­پەن­سەردەگى ۇيىمداستىرۋ-ادىس­تەمەلىك بولىمشەسىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى اسەل اسقاروۆا قازىرگى كۇنى ەمدەۋ ۇيىمىندا 13 025 ادام ارنايى مەديتسينالىق تىركەۋدە تۇرعانىن جەتكىزدى. كەيىنگى 6 ايدا ديسپانسەرگە جاڭادان 1 254 ادام تىركەۋگە الىنعان (وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە 1 155 ادام تۇرعان). «كوللورەكتالدى جانە جاتىر مويىنى قاتەرلى ىسىكتەرىنە شال­دىق­قاندار ءجيى انىقتالىپ جاتىر. ايەلدەردە ءسۇت بەزى وبىرى مەن جاتىر مو­يىنى ىسىكتەرى, ال ەر ادامداردا اسقازان جانە كوللورەكتالدى قاتەرلى ىسىكتەرى كوپ كەزدەسەدى. جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 1 273 ادامدا جاڭادان قاتەرلى ىسىك انىقتالدى. تىركەلگەن جايت­تاردىڭ باسىم بولىگى پاۆ­لودار قالاسىنا قاتىستى, شاھار بو­يىنشا 708 ادامنىڭ اۋىرعانى بەلگىلى بولدى», دەيدى ول.

اتاپ وتەرلىگى, وبلىستا بىلتىردان بەرى «جاسىل ءدالىز» قاعيداتى جۇزەگە اسىپ جاتىر. ناۋقاس ادام مامانداردان كەڭەس الىپ جانە امبۋلاتوريالىق جاعدايدا قاتەرلى ىسىك بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىككە ىلىنسە, ول ءتۇرلى تەكسەرۋلەرگە كەزەكتەن تىس باعىتتالادى. بارلىق دياگ­نوستيكالىق انىق­تاۋ شارالار جيىنى ەكى-ءۇش اپتا كولەمىندە جۇرگىزىلەدى ەكەن. بۇل جاڭاشىلدىق قاتەرلى ىسىك دياگ­نوزىن قويۋ كەزىندە ەمدەلۋ­شىلەردىڭ دياگنوستيكالىق قىز­­مەتتەرگە قولجەتىمدىلىگىن ارت­­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ونكولوگيالىق ديسپانسەردە «احۋالدىق ورتالىق» جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق­تىڭ كۇش-قيمىلى ونكولو­گيالىق دەرت­تى باستاپقى مەديتسي­نا­لىق-ساني­تارلىق كو­مەك دەڭ­گەيىندە انىقتاپ, ناۋ­قاستىڭ مامان­دان­دى­رىلعان مەدي­تسي­نالىق مەكەمەگە جەتكىزىلۋىنە, ودان ءارى ساپالى ەم الۋىنا باعىت­تالعان.

پاۆلودار وبلىسى