قوعام • 09 تامىز, 2023

جۋرناليستيكا جانە جاڭا جۇمىس فورماتى

350 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بىلتىر قاراشا ايىندا وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى, «Reuters» جۋرناليستيكانى زەرتتەۋ ينستيتۋتى جۋرناليستيكا سالاسىنداعى جاڭا جۇمىس فورماتىنا بايلانىستى زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن جاريا­لادى. بۇل ەڭبەكتە پاندەميادان كەيىن قالىپتاسقان احۋالعا بايلانىستى رەداكتسيالاردىڭ جاڭالىقتار ءبولىمىن قايتا قۇرۋ, يكەمدى جانە گيبريدتى جۇمىس جۇيەسىن ەنگىزۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان.

جۋرناليستيكا جانە جاڭا جۇمىس فورماتى

ەسەپ 39 ەلدەگى 136 جاڭالىق­تار باسىلىمىنىڭ جەتەكشى­لە­رىمەن جۇرگىزىلگەن ساۋالداما مەن تەرەڭدەتىلگەن سۇحبات ناتي­جە­لەرىنە نەگىزدەلگەن. زەرتتەۋ ناتيجەسى ۇيىمداردىڭ 61%-ى يكەمدى جۇمىس كەستەسىن ەنگىزگەنىن, ال 20%-ى پاندەمياعا دەيىنگى جۇمىس ۇلگىسىنە ورالۋعا نيەتتى ەكەنىن كورسەتتى. سونىمەن بىرگە قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىس­تى مەديا يندۋستريا سالاسىندا تۋىنداعان ماسەلەلەردى جۇيەلەۋگە مۇمكىندىك بەردى.

پاندەميا كەزىندەگى ءماجبۇرلى تۇردە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ قىز­مەت­كەرلەردىڭ يكەمدى دە وڭتاي­لى جانە دەربەس جۇمىس ىستەۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن جەدەل­دە­تەتىن جول بارىن, قالىپ­تى جۇمىس تاسىلىمەن بىرگە جاڭا, وڭتايلى جۇمىس فورماتى بارلىعىن كورسەتكەن ەدى. 2021 جىلعى بولعان زەرتتەۋدە جاڭالىق يندۋسترياسىنىڭ جەتەك­شى­لەرى ءوز ۇيىمدارى گيب­ريدتى جانە يكەمدى جۇمىس فور­ما­تىنا كوشۋدى قولدايتىنىن ءبىلدىردى.

بۇگىندە رەداكتسيالاردىڭ جۇمىس ءتارتىبى جاڭا, وڭتايلى جۇ­مىس فورماتىنا سايكەس وزگە­رىپ قايتا قۇرىلىپ جاتىر. رەس­پون­دەنتتەردىڭ 61%-ى ءوز ۇيىمىندا گيبريدتى جانە يكەمدى جۇمىس ءتۇرى كوبىرەك ەنگىزىلگەنىن كورسەتتى. ساۋالداماعا قاتىسقان جەتەك­شى­لەر­دىڭ 57%-ى ءوز ۇيىمىندا بۇل ماسەلە بويىنشا جاقسى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن بىرگە ساۋالداماعا قاتى­سۋ­شىلاردىڭ 20%-ى ءوز ۇيىمى جۇمىس بارىسىنا كەيبىر وزگە­رىس­تەر ەنگىزگەنىمەن, نەگىزىنەن پان­دەمياعا دەيىنگى ۇيرەنشىكتى جۇ­مىس ۇلگىسىنە قايتا ورالعىسى كەلە­تىنىن ايتتى.

كەيبىر جاعدايدا ۇيىمداردىڭ پاندەميادان كەيىن كەڭسەگە قايتا ورالۋ جوسپارى قىزمەتكەرلەر مەن جۇمىس بەرۋشى جەتەكشىلەر ارا­سىن­داعى كەلىسپەۋشىلىكتەر مەن داۋعا اكەلىپ وتىر. مىسالى, 2022 جىل­عى قىركۇيەكتە مىڭنان استام قىز­مەتكەر ءۇشىن قارسىلىق ءبىلدىرۋ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – The New York Times-تىڭ «كەڭسەگە ورالۋعا» قاتىستى جاڭا ساياساتى ەدى.

ساۋالداماعا قاتىسقان سالا جەتەكشىلەرىنىڭ 57%-ى گيبريدتى جانە يكەمدى فورماتقا كوشكەننەن كەيىنگى ءوز ۇيىمى جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا وڭ باعا بەردى. رەداك­تسيا­لاردا گيبريدتى جانە يكەمدى جۇمىس ءتۇرىن ەنگىزۋ ءتاسىلى بو­يىنشا رەسپوندەنتتەردىڭ جاۋابى تومەندەگىدەي بولدى: 49%-ى قىز­مەتكەر اپتاسىنا نەمەسە ايىنا مىندەتتەلگەن كۇندەرى كەڭسەدە بولۋى كەرەگىن; 29%-ى قىزمەتكەر كەڭسەگە كەلۋى مىندەتتى كۇندەر سانىن وزدەرى بەلگىلەيتىنىن; 5%-ى ماماننان كوپ جاعدايدا ۇيدەن جۇ­مىس ىستەۋىن تالاپ ەتەتىنىن اتادى.

Microsoft ءوزىنىڭ جىل سايىنعى Work Trend Index ەسەبىندە گيبريد مودەلدە جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ 38%-ى ءوزىنىڭ ەڭ ۇلكەن پروبلەماسى رەتىندە كەڭسەگە قاشان جانە نە ءۇشىن كەلۋ كەرەكتىگىن ءبىلۋ ەكەنىن ايتقان ەدى. بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى رەتىندە ەسەپتە جەتەكشىلەردىڭ كەڭسەگە كە­لىپ جاساۋعا تۇراتىنداي دەڭ­­گەيدە جۇمىس ۇيىمداستىرۋ قا­­جەتتىلىگى ۇسىنىلدى.

2021 جىلعى ەسەپتە ارالاس جانە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشۋدىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – تيىمدىلىك پەن ونىمدىلىكتىڭ جو­عارىلاۋى دەپ كورسەتىلگەن ەدى. 2022 جىلعى ساۋالداماعا قا­تىس­قان­داردىڭ كوپشىلىگى بۇل فور­مات­تىڭ ونىمدىلىككە ايتار­لىقتاي ايقىن اسەرىن, ىقپالىن بايقاماعان: ولاردىڭ 45%-ى گيبريدتى جانە يكەمدى جۇمىسقا كوشۋ ونىمدىلىككە وڭ نەمەسە تەرىس اسەرىن تيگىزدى دەپ سانامايدى, ال 38%-ى ونىڭ وڭ اسەر ەتكەنىن ايتادى.

پاندەميا كەزىندە كوپ ادام ۇيدەن جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر بولدى جانە بۇل جاعداي ولاردىڭ جەكە ءومىرى مەن كاسىبي ءومىرى اراسىنداعى ادەتتەگى شەكاراسىنىڭ وزگەرۋىنە اكەلگەنى انىق. بۇل ولاردىڭ ءوز ءومىرىنىڭ كەيبىر اسپەكتىسىن, سونىڭ ىشىندە جۇمىستىڭ ءرولىن قايتا قاراۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. كەيبىر قىزمەتكەرلەر جۇمىستان جاپپاي كەتسە, كەيبىرەۋى ءۇشىن يكەمدى جانە قاشىقتان جۇمىس ءتارتىبى وسى پروبلەماعا جاۋاپ رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر.

ساۋالداماعا قاتىسقان جەتەك­شى­لەردىڭ ۇشتەن ءبىرى (33%) ءوز رەداك­تسياسىن وزگەرتۋدە باستى باسىم­دىقتى گەندەرلىك ارتۇر­لى­­لىككە بەرەتىنىن اتاپ وتسە, ال 32%-ى
با­سىمدىق رەتىندە ەتنوستىق ار­تۇرلىلىكتى كورسەتتى. 2021-2022 جىلعى زەرتتەۋلەردە ءجيى كوتە­رىل­گەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – جاڭا­لىق تاراتۋ بولىمىندە تۇراق­تى قىزمەتكەرلەردىڭ بولما­ۋى­نىڭ «وسموس وقىتۋ» (learnings by osmosis) ۇدەرىسىنە قاۋىپ ءتون­دىر­ۋى. وسموس وقىتۋ – بۇل تا­جىري­بەسى بار ارىپتەستەردىڭ مىنەز-قۇل­قىن باقىلاۋ جانە رەداكتسيا­دا بولعان كەزدەيسوق اڭگى­مە­لەر­گە قا­تىسۋ جانە تىڭداۋ مۇم­كىن­دى­گىنىڭ ارقاسىندا تاجىري­بەسىز قىزمەتكەرلەردىڭ ۇيرەنۋى.

رەداكتسيا ۇجىمىندا ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ مادەنيەتىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن رەسپوندەنتتەردىڭ 69%-ى ۇيىمدا قاجەت داعدىلاردى وقىتۋ, 47%-ى كوشباسشىلىق قاسيەتتەردى دامىتۋ, 46%-ى تالىمگەرلىك جانە 45%-ى باسقارۋ باعدارلامالارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. 2021 جىلى The New York Times رەداكتسيادا جۇمىس مادەنيەتىن دامىتۋعا جانە قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن پايدالى ورتا قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە مانساپ ءبولىمىن اشتى.

الەمدەگى ءىرى جاڭالىقتار ۇيىم­­دارىنىڭ بۇل باعىتتاعى ءىس-ارە­كەتتەرى تالانتتى دامىتۋ ما­­ڭىزىن مويىنداۋدىڭ, ار­تۇر­لى­لىكتى ىلگەرلەتۋدىڭ جانە مەديا يندۋستريادا ينكليۋزيۆتى جۇ­مىس ورتاسىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتەدى. ەڭ الدىمەن, بۇل قازىرگى زاماناۋي تالاپتار مەن سۇرانىستارعا ساي بولۋ ءۇشىن جۇمىستىڭ جاڭا تاسىلدەرى مەن ادىستەرىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ, دامىتىپ وتىرۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىن­داپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون.

 

دۋلات وتەعالي,

«قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» ساراپشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار