«كاسپەرسكي زەرتحاناسى» ماماندارىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس ءبىزدىڭ ەلىمىز كيبەرشابۋىلدار سانى بويىنشا الەمدە جەتىنشى ورىندا تۇر. ينتەرنەت پايدالانۋشىنىڭ ءىس-ارەكەتىن باقىلاۋعا, جەكە دەرەكتەردى قولدى قىلۋعا مۇمكىندىگى بار شپيوندىق باعدارلامالاردىڭ, فيشينگتىك جانە بيزنەسكە جاسالعان شابۋىلداردىڭ سانى ارتقان. سوندىقتان تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ – قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى, سونداي-اق قىلمىستاردى جەدەل اشۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى.
جۋىردا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى القاسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى. وسى ءىس-شارادا مينيستر م.احمەتجانوۆ سالادا اتقارىلىپ جاتقان وڭ ىستەردى تىزبەلەي كەلە, كيبەرقىلمىستارمەن كۇرەسۋ ءۇشىن «كيبەرپول» پوليتسياسىنىڭ ءار ايماقتا 11 قىزمەتكەرىنەن تۇراتىن مامانداندىرىلعان توپ قۇرىلعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆقا پوليتسيا قىزمەتىندە قولدانىلاتىن تسيفرلىق جوبالار تانىستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, وعان كيبەرقىلمىسپەن جانە ەسىرتكى قىلمىسىمەن كۇرەس سياقتى ماڭىزدى مىندەتتەردى شەشۋدى وڭتايلاندىرۋعا ارنالعان تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ تۋرالى باياندالدى. مەملەكەت باسشىسى تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ەرەكشە مىندەت جۇكتەلەتىنىن ەسكە سالدى.
كەيىنگى جىلدارى كيبەرقىلمىس, ينتەرنەت-الاياقتىق تەك قازاقستاندى عانا ەمەس, بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىرعانى بارشاعا ءمالىم. وسى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە ءتيىمدى قارسى تۇرۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. كيبەرقىلمىستارعا قارسى كۇرەستىڭ نەگىزگى پروبلەمالارى مەن قاۋىپتەرى «قازاقستاننىڭ كيبەرقالقانى» تۇجىرىمداماسىندا شەشىمىن تاپتى. وسى تۇجىرىمداماعا سايكەس 2019 جىلى ءىىم م.ەسبولاتوۆ اتىنداعى الماتى اكادەمياسىنىڭ بازاسىندا كيبەرقىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى مامانداردى دايارلاۋ ورتالىعى اشىلدى. وقۋ ورتالىعىنىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – پوليتسەيلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ. ورتالىق قۇرىلعان ساتتەن باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن ورتا باسشى قۇرامنىڭ 730 قىزمەتكەرى بىلىكتىلىگىن كوتەردى. بۇل ورتالىقتىڭ نەگىزگى مىندەتى – اقپاراتتىق بازانى تولىقتىرۋ ماقساتىندا كيبەرقىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىلعا تارتىلعان ۇيىمدارمەن جانە ۆەدومستۆولارمەن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ىنتىماقتاستىقتى ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق ورتالىقتا وقۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرۋدە وسى ۇيىمداردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ.
كۇندەلىكتى پوليتسيا قىزمەتىندە زاماناۋي تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردى كەڭىنەن قولدانۋ, تسيفرلاندىرۋ الەۋەتىن بارىنشا پايدالانۋ – ءىىو الدىندا تۇرعان باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. كريميناليست مامانداردىڭ قىزمەتىنە تسيفرلىق تەحنولوگيالار, كومپيۋتەرلىك زەرتتەۋ تۇرلەرى بەلسەندى ەنگىزىلۋدە. IT باعىتىندا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى نەگىزىندە كريميناليست مامانداردى دايارلاۋ – جەدەل-كريميناليستيكالىق قىزمەتتى ءتيىمدى كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وزەكتى مىندەت. وسىعان وراي, باكالاۆرلارعا ارنالعان جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ولار – «كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ»; ء«ىىو قىزمەتىن ءىت-كريميناليستيكالىق قامتاماسىز ەتۋ»; «اقپاراتتىق جۇيەلەر» باعدارلامالارى. بۇل جەردە وقىتىلعان ماماندار كيبەرقىلمىستى اشۋمەن جانە تەرگەۋمەن اينالىساتىن جاڭادان قۇرىلعان «كيبەرپول» بولىمشەلەرىن تولتىرۋى كەرەك.
سونىمەن قاتار اكادەميادا 2021 جىلدان باستاپ ينتەرنەت-الاياقتىقتاردى جانە كيبەرقىلمىستاردىڭ باسقا دا تۇرلەرىن اشۋدى ۇيرەتەتىن كيبەرزەرتحانا جۇمىس ىستەيدى. ول زاماناۋي كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جانە اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن جابدىقتالعان. بۇدان بولەك, ىشكى ىستەر ءمينيسترى, پوليتسيا گەنەرال-پولكوۆنيگى م.احمەتجانوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن وتكەن جىلى اكادەميادا كيبەرقىلمىس پەن ينتەرنەت-الاياقتىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كيبەرپوليگون اشىلدى. مۇندا جەدەل ىزدەستىرۋ شارالارىن جۇرگىزۋ مەن بيللينگتى تالداۋ, كيبەرالاياقتاردىڭ ءىر-مەكەنجايلارىن انىقتاۋ, كريپتوۆاليۋتانى قولدانۋ ارقىلى جاسالعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى اشۋ مەن تەرگەۋ ءۇشىن وقىتۋ باعدارلامالارى قولدانىلادى. عىلىمي-پەداگوگيكالىق ماگيستراتۋرا مەن بەيىندىك ماگيستراتۋرانىڭ, PhD دوكتورانتۋرانىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم الۋشىلارعا وسى تاقىرىپ نەگىزىندە ديسسەرتاتسيالىق زەرتتەۋلەر بەكىتىلەدى.
شەتەلدەردىڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جانە تاجىريبەسىمەن تانىسۋ ماقساتىندا الماتى اكادەمياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ەقىۇ جانە باسقا دا عالامتور كەڭىستىگىندەگى قىلمىسقا قارسى كۇرەس ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن حالىقارالىق ۇيىمدار بازاسىندا تۇراقتى نەگىزدە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتىپ تۇرادى. سونىمەن قاتار وزبەكستان, وڭتۇستىك كورەيا, رەسەي, بەلارۋس مەملەكەتتەرىنىڭ كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ۇيىمدارىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق جانە تاجىريبە الماسۋ تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. ودان باسقا, الماتى اكادەمياسى مەن كورەيا رەسپۋبليكاسى شينحان ۋنيۆەرسيتەتى اراسىندا كۋرسانتتارمەن الماسۋ بويىنشا كەلىسىم جۇرگىزىلۋدە. بۇل كەلىسىم نەگىزىندە اكادەمياعا الەمدىك دەڭگەيدەگى جەتەكشى عالىمدار مەن پراكتيكتەر ءدارىس وقۋعا شاقىرىلادى.
ايدار سايتبەكوۆ,
ءىىم م.ەسبولاتوۆ اتىنداعى الماتى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى
