ال ەندى وزگەنىڭ اعزاسىنا كۇنى ءتۇسىپ جاتقان ناۋقاستاردىڭ اراسىندا ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە بۇيرەك پەن باۋىر ەكەنى بارشامىزعا بەلگىلى. ودان كەيىنگى ورىندا جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى. ءدال قازىر 147 دەرتتى ادام دونورلىق جۇرەك كەزەگىندە تۇر, ونىڭ ىشىندە 140-ى – ەرەسەك ازامات, جەتەۋى – بالا. ءوز كەزەگىندە الماتىداعى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا العاشقى جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن ساتىمەن جۇزەگە اسىردى. اتالمىش ينستيتۋت ءۇشىن بۇل تاريحي وقيعا, ۇلكەن بەلەس دەسەك تە بولادى.
سونىمەن ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىعىمەن بىرلەسىپ اتقارىلعان, ۇزاقتىعى 6 ساعاتقا سوزىلعان كۇردەلى وپەراتسيا ەلىمىزدىڭ كورنەكتى كارديوحيرۋرگى يۋري پيانىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن جاسالدى. وسىناۋ ەلەۋلى وقيعاعا وراي وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي باسقارما توراعاسى مارات پاشيموۆ: «الماتىداعى جۇرەكتى العاشقى الماستىرۋ وپەراتسياسى ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق ماماندارىنىڭ قولداۋى مەن كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي كومانداسىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى», دەدى.
مارات ورىنباسار ۇلى اعزالار دونورلىعى بويىنشا قۇقىقتىق جانە زاڭنامالىق بازانىڭ قۇرىلۋى, كادرلىق, زياتكەرلىك, عىلىمي جانە رەسۋرستىق الەۋەتتىڭ بولۋى, جاقسى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاساقتاۋ ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ورتالىقتارىندا اعزا اۋىستىرۋ وپەراتسيالارىن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىرىن العا تارتتى.
ءبىز بۇعان دەيىن دە ناقتى سەبەپتەرگە بايلانىستى ەلىمىزدە دونور تاپشىلىعى بار ەكەنىن بايانداعان بولساق, س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ رەكتورى مارات شورانوۆ ەلىمىزدە 4 مىڭعا جۋىق ناۋقاس وزگەنىڭ اعزاسىنا مۇقتاج ەكەنىن, جۇرەكتى ترانسپلانتاتسيالاۋ سياقتى وپەراتسيالار تالاي ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا كومەكتەسەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىزدىڭ پاتسيەنتكە الماتىنىڭ 53 جاستاعى تۇرعىنى دونور بولدى, ونىڭ ەكىنشى رەت يشەميالىق ينسۋلتقا شالدىققاننان كەيىن ميى سەمىپ قالدى. 13 شىلدە كۇنى بۇل ناۋقاستىڭ تۋىستارىنىڭ كەلىسىمىمەن 13 جاسىنان باستاپ جۇقپالى دەرتتەن زاقىمدانۋ سالدارىنان بارلىق جۇرەك قاقپاقشالارىن اۋىستىرۋ وپەراتسياسىن وتكەرگەن كۇردەلى جۇرەك اۋرۋىنان (قاقپانشالىق كارديوميوپاتيا) زارداپ شەگىپ جۇرگەن 23 جاستاعى جاس جىگىتتىڭ ءومىرى ۇزاردى. جۇرەك دەرتىنىڭ دەندەي ءتۇسۋى باسقاداي وپەراتسيا جاساۋدىڭ دا جانە جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنسىز ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ دە مۇمكىن ەمەستىگىن كورسەتتى. سوڭعى ساتىداعى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ ەڭ ءتيىمدى ەم-دومى – جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى. ەندى سىرقات جۇرەكتى ساۋ جۇرەككە اۋىستىرعاننان كەيىن پاتسيەنتتىڭ ساپالى جانە ۇزاق ءومىر سۇرۋىنە مۇمكىندىگى بار», دەيدى كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رۇستەم تولەۋتاەۆ.
ەگەر ادامعا ادام امانات دەيتىن بولساق, ادامگەرشىلىك, مەيىرىمدىلىك پەن جاناشىرلىق سياقتى جاقىندارىنىڭ ادامي قاسيەتتەرىنىڭ ارقاسىندا ءتورت بىردەي جانعا ترانسپلانتاتسيا جاسالدى. 53 جاستاعى ايەلدىڭ ەكى بۇيرەگى مەن باۋىرى باسقا ناۋقاستارعا سالىنعان. مارقۇمنىڭ تۋىستارىنىڭ وسىنداي ارەكەتى ولشەۋسىز العىسقا لايىقتى. ولاردىڭ ساۋاپتى شەشىمى دۇرىس بولدى جانە جاپ-جاس جىگىتكە ەكىنشى ءومىر سىيلاۋعا مۇمكىندىك بەردى. جۇرەك باسقا ادامدا سوعۋىن جالعاستىرادى.
كۇن وتكەن سايىن پاتسيەنتتىڭ جاعدايى جاقسارىپ, دەنساۋلىعى وڭالىپ كەلەدى. «قازىر, ارينە, مەن ءوزىمنىڭ جاعدايىمنىڭ قالاي بولاتىنىن تولىق ايتا المايمىن, ويتكەنى ءالى دە وڭالتۋدان ءوتۋىم كەرەك. بىراق ءوزىمدى جاقسى سەزىنەمىن. جۇرەك اۋىستىرۋ وپەراتسياسىنا قۋانا كەلىستىم. ماعان ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرگەن بارلىق دارىگەرگە, كارديوحيرۋرگكە العىسىم شەكسىز! ءبارى جاقسى بولاتىنىنا سەنەمىن», دەيدى 23 جاستاعى پاتسيەنت.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, الماتىدا العاش رەت جۇرگىزىلگەن جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى وپەراتسياسىنىڭ ءساتتى وتەتىنىنە ەشكىم كۇماندانبادى, ويتكەنى ۇلكەن كوماندانى ايگىلى كارديوحيرۋرگ يۋري پيا باسقاردى.
ورايى كەلىپ تۇرعاندا, ترانسپلانتاتسيانىڭ تاريحى تەرەڭ ەكەنىنە توقتالا كەتۋگە بولادى. تەرى قاباتىنىڭ ورنىن اۋىستىرىپ سالۋ ارەكەتى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدەن 1500 جىلداي بۇرىن جاسالعان. كلينيكالىق تاجىريبەدە بۇلشىق ەتتى, ءسىڭىردى, قان تامىرلارىن, جۇيكە تالشىقتارىن, سۇيەك كەمىگىن الماستىرىپ سالۋ ءجيى قولدانىلادى. قان قۇيۋ دا – ترانسپلانتاتسيانىڭ ەرەكشە ءبىر ساناتىندا. قازىرگى كەزدە ەڭ ءجيى الماستىرىلاتىن ورگان بۇيرەك بولىپ تۇر.
الەمدىك تاجىريبەدە 1902 جىلى اۋستريالىق عالىم ە.ۋلمانن ءيتتىڭ بۇيرەگىن ەشكىگە الماستىرىپ سالعان. ال 1904 جىلى اقش-تىڭ چيكاگو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كلينيكاسىندا ادام بۇيرەگىن الماستىرۋ وپەراتسياسىن جۇزەگە اسىرعان, ۇلتى فرانتسۋز الەكسيس كاررەل – وسى سالاداعى تۇڭعىش نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. ادام ءومىرىن از دا بولسا ۇزارتاتىن «جاساندى بۇيرەك» اپپاراتىن 1953 جىلى عالىمدار بيللينگەم, برەنت جانە مەداۆا ويلاپ تاپتى. وتاشى مۋررەي 1954 جىلدىڭ 23 جەلتوقسانىندا بۇيرەك الماستىرۋدى ويداعىداي اياقتاپ, ونىڭ پاتسيەنتى وپەراتسيادان كەيىن 8 جىل ءومىر سۇرگەن. قازىر بۇيرەگىن الماستىرعاننان كەيىن ودان دا ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەندەر كوپ.
ال قازاقستاندا ورگاندى ترانسپلانتاتسيالاۋ (باۋىردى الماستىرۋ) وپەراتسياسىن تۇڭعىش رەت 1997 جىلى ا.ن.سىزعانوۆ اتىنداعى حيرۋرگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا اكادەميك مۇحتار اليەۆ جاساعانىن ۇمىتپاعان ءجون.
