ءبىز دە سەرىكجانمەن العاش سولاي تانىسىپ-بىلىستىك. سەرىكجان دەپ وتىرعانىم سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيرۋرگيا كافەدراسىن ۇزاق جىلدار باسقارعان مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىكجان يساعالي ۇلى بوتاباەۆ بولاتىن. ەندى سول ازامات جايىنداعى كەستەلى ويىمىزدى قالىڭ وقىرمانعا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
ونىڭ كىندىك قانى تامعان جەرى – قازىرگى جەتىسۋ ءوڭىرى, اقسۋ اۋدانىنداعى ۇلگىلى اۋىلى. اكەسى ءومىر بويى مەكتەپتە ۇستازدىق ەتكەن. سەرىكجاننىڭ دا اۋىل بالالارىن بىلىمگە شاقىرىپ, زەيىنىن اشقان اكەسى تۋرالى ايتارى تاۋسىلمايدى.
«اكە – بالاعا سىنشى» دەپ قازاق ورىندى ايتقان. اكەم بولاشاقتى ويلاپ, سول كەزەڭدەردەگى زامان تالابىن ۇعىنىپ, مەنى كوكىرەگى اشىق, ساۋاتتى ازامات بولسىن, ورىسشا جەتىك ءبىلىم السىن, ءومىردىڭ قالتارىس-بۇلتارىستارىنا توسەلسىن دەپ نيەتتەنىپتى. اۋىلداعى باستاۋىش مەكتەپتىڭ 4-سىنىبىن ءتامامداي سالىسىمەن 28 شاقىرىم جەردەگى ماتاي ستانساسىنىڭ تەمىرجول بويىنداعى №258 مەكتەپ-ينتەرناتىنا بەردى. ودان ءبىز كەم بولمادىق. بارىنشا بىلىمگە تالپىنىپ, قوعامدىق ىسكە ەرتە ارالاسىپ, تياناقتى وقۋعا تىرىستىق. وقۋدى كۇمىس مەدالمەن ءبىتىردىم دە, ەش قينالماستان سەمەي مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ ەمدەۋ فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. اكەم جارىقتىق مەنىڭ جاعدايىمدى جاسايمىن دەپ تۋعان جەرىنەن سوناۋ جىراقتاعى سەمەي وڭىرىنە كوشىپ بارعانى دا بار. كەيىن ءبىلىپ جاتىرمىز عوي, ونىڭ وسى ءىسى بالاعا, ۇرپاعىنا, ياعني بىزگە دەگەن شەكسىز قامقورلىعى ەكەن. قاراپ وتىرساڭىز, اكەمنىڭ تۋعان جەر, وسكەن ورتاسىن تاستاپ, تانىس-ءبىلىسى جوق قالاعا قونىس اۋدارۋى ەرلىكپەن پارا-پار ەكەن-اۋ. قايران, اكە كوڭىلى, – دەيدى سەرىكجان ساعىنىشىن جاسىرا الماي...
– 1975 جىلى سەمەي تەمىرجول اۋرۋحاناسىندا ورنالاسقان سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ جالپى حيرۋرگيا كافەدراسىنا ينتەرناتۋراعا كەلدىم. ول جەردە ادال ەڭبەگىممەن كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەندە ماماندىعىما دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمدى تاجىريبەلى اعا دارىگەرلەر بايقاعان بولۋى كەرەك, ينتەرناتۋرانى بىتىرگەننەن كەيىن حيرۋرگ قىلىپ جۇمىسقا قالدىردى. سودان مەن دە ارىپتەستەرىمنىڭ سەنىمىن اقتايمىن دەپ ايانىپ قالمادىم. كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي حيرۋرگيانىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋگە تالپىندىم, شارشاماي-شالدىقپاي ءبىلىمىمدى جەتىلدىردىم, بىلمەگەنىمدى تاجىريبەلى ارىپتەستەرىمنەن ۇيرەندىم. تالاي كەشتەردى اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولىمدەرىندە, حيرۋرگيالىق زالداردا وتكىزگەنىمە ەش وكىنبەيمىن. ارينە, وڭاي بولمادى. تاۋبە, مەنىڭ باقىتىما قاراي اۋرۋحانادا ءبىلىمى تەرەڭ, قولى جەڭىل, جۇمىس دەسە كوزى وتتاي لاۋلاپ تۇراتىن بىلگىرلەردىڭ ورتاسىنا كەلدىم. ولاردىڭ ءاربىرى مەنىڭ حيرۋرگ بولىپ قالىپتاسۋىما ۇلەس قوستى. ايتپاقشى, مەنىڭ اكەم يساعاليدىڭ اعاسى تۇسىپقالي ەلىمىزگە بەلگىلى پروفەسسور قوجاحمەت شۋاقوۆپەن رابفاكتا بىرگە وقىپتى. ءبىزدىڭ اۋىلعا قوناققا كەلگەنىندە مەن ءتاي-ءتاي باسىپ جۇرگەن كىشكەنتاي ءسابي ەكەم. سول قوجاحمەت اتامىز مەنى كوككە كوتەرىپ تۇرىپ: «بالاقاي, ءومىر جولىڭ جارقىن, بولاشاعىڭ زور بولسىن!» دەپ ماڭدايىمنان ءسۇيىپ باتا بەرىپتى. سول كىسىنىڭ باتاسى وڭ بولىپ, مەن مەديتسينا سالاسىنان باقىتىمدى تاپتىم», دەيدى سەرىكجان ءوزىنىڭ تاعدىرى مەن كاسىبى جايلى تەرەڭ تولعانىپ.
ءيا, قازاق «ەرىنبەگەن ەتىكشى بولادى» دەپ بەكەردەن-بەكەر ايتپاعان. مەديتسينادا, ونىڭ ىشىندە حيرۋرگيا سالاسىندا شەبەرلىك ماڭداي تەرمەن, قاجىرلى ەڭبەكپەن, تىنىمسىز ىزدەنىسپەن كەلەتىنىن ءبارىمىز بىلەمىز. عالىم-دارىگەر سول ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا مەديتسينا ينستيتۋتىنا قىزمەتكە شاقىرىلىپ, وقۋ ورنىنىڭ كلينيكالىق جۇمىستارى جونىندەگى پرورەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالعان. ينستيتۋتتىڭ قوسىمشا جالپى حيرۋرگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدى. سودان بەرى, ياعني 2004 جىلدان س.بوتاباەۆ وسى كافەدرانى باسقارىپ, قالالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا بولىمشەلەرىنە تۇسكەن ناۋقاستاردى ەمدەپ, حيرۋرگيالىق وپەراتسيا جاساۋدان شەت قالعان ەمەس.
پروفەسسور س.بوتاباەۆ ەكاتەرينبۋرگ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ي.د.پرۋدكوۆتىڭ حيرۋرگيالىق كلينيكاسىنا بارعان. سول ساپاردا شاعىن لاپاروتوميا ارقىلى ءوت جولدارىنا وتا جاساۋ ءادىسىن مەڭگەرىپ, سەمەيگە ورالعاننان كەيىن, ۋاقىت وزدىرماي قالالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنا جاڭاشىلدىق ەنگىزدى. ءسويتىپ, ارىپتەستەرىمەن تىزە قوسا ەڭبەك ەتىپ, الگى «ليگا-7» اسپابىنىڭ كومەگىمەن 2000-نان اسا كۇردەلى حيرۋرگيالىق وپەراتسيا جاسادى. وسىدان بولەك, كۇن سايىن 2-3 كۇردەلى حيرۋرگيالىق وپەراتسيا جاساپ, اۋرۋى اسقىنىپ, جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ كەلگەن ناۋقاستاردىڭ قۇلان-تازا ايىعىپ كەتۋىنە سەپتەسكەن ساتتەرى – ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە.
...سەمەيگە جول ءتۇسىپ, جەتكەن كۇننىڭ ەرتەڭىنە: «سەرىكجان, سەمەي ءوڭىرى – تاريحقا باي ولكە. سوندىقتان ونى كەيدە, ءتىپتى, « ۇلىلار مەكەنى» دەپ تە اتايمىز. اباي, شاكارىم, مۇحتار جانە باسقا قانشاما بەلگىلى ازاماتتار وسى وڭىردە دۇنيەگە كەلىپ, قازاقتىڭ كىم ەكەنىن الەمگە ءماشھۇر ەتتى. ۋاقىت تابىلىپ جاتسا, سول ۇلى اباي مەن مۇحتار دۇنيە ەسىگىن اشقان اباي اۋدانىنداعى ءبورىلى مەن جيدەبايعا بارىپ قايتساق دۇرىس بولار ەدى», دەپ ءوتىنىش جاسادىم. ول ۇسىنىسىما سوزگە كەلمەي كەلىستى. ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىنان كەيىن ەكى اۆتوكولىكپەن سول « ۇلىلار مەكەنىنە» جول تارتتىق. جول بويى سەرىكجان ايماقتىڭ تاريحىن, شەجىرەلەرىن, جەرگىلىكتى اقىنداردىڭ ولەڭدەرىن تىزبەكتەپ, ءبىزدى ءتانتى ەتتى. بارا-بارا, ءتىپتى, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ولەڭدەرىن جاتقا ايتقاندا, قاسىمىزداعى مىنا كىسى حيرۋرگ ەمەس, ادەبيەتشى مە دەپ تاڭدانىستىق.
پروفەسسور س.بوتاباەۆ كسرو جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى «دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسى, شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ جانە قالالىق ءماسليحاتتىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن قوسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان. سونداي-اق سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 55 جىلدىعىندا عىلىمي كەڭەستىڭ شەشىمىمەن «التىن قانداۋىر» بەلگىسىن يەلەندى. 2014 جىلى «دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسىمەن, 2017 جىلى «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن», 2020 جىلى «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالدارىمەن ناگرادتالدى. بۇل ماراپات-ماداقتى تىزبەلەي بەرسەك, تاۋسىلماستاي... دەسەك تە, بۇل – پروفەسسور س.بوتاباەۆتىڭ ەل الدىندا ەڭبەگىنىڭ ەلەنىپ, قۇرمەتكە بولەنىپ وتىرعانىنىڭ ءبىر بەلگىسى.
سەكەڭ, سەرىكجان يساعالي ۇلى كوڭىل جاراستىرىپ وتاۋ قۇرعان قوساعى كۇلان ەكەۋى اينۇر, ەدىل مەن جايىق اتتى ۇل-قىز ءوسىرىپ, بۇگىندە ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرعان ونەگەلى وتباسى. قىزى اينۇردان ەكى نەمەرە, ال ەدىلدەن ءبىر نەمەرە ءسۇيىپ, ولار كوز قۋانىشىنا اينالۋدا. اكە جولىن قۋعان اينۇر مەن ەدىل سەمەي مەديتسينالىق ينستيتۋتىندا ءبىلىم العان. قازىر مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتتارى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتەدى. ۇلكەن ۇلى ەدىل استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىندا بىرنەشە جىل تاجىريبە جيناقتاپ, كانديداتتىق قورعاپ, بۇل كۇندەرى وسكەمەن قالاسىنداعى كارديوحيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىندە. ول – جىل سايىن جۇزدەگەن ناۋقاستىڭ جۇرەگىنە وپەراتسيا جاساپ, ەل العىسىن ارقالاپ جۇرگەن «قولى التىن» جاس مامان. ال كىشى ۇلى جايىق ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ, ەكونوميست-قارجىگەر ماماندىعىن الىپ, قازىر استاناداعى بانكتىڭ بىرىندە ەڭبەك ەتەدى.
ءبىز بىلەتىن سەرىكجان ارىپتەس دوسىمىز قازىردىڭ وزىندە زامان اعىمىنان قالماي, كوپتەگەن حيرۋرگيالىق جاڭالىقتى تاجىريبەگە ەنگىزىپ, جاستارعا جاقسى تالىمگەر, ۇلگىلى ۇستاز بولىپ ءجۇر. القالى باسقوسۋلاردا ومىردە كورگەن-بىلگەن تاجىريبەسىن, كوڭىلگە تۇيگەن ويلارىن كوپشىلىككە ايتىپ وتىرادى. ورىستىڭ ۇلى جازۋشىسى لەۆ تولستوي: ء«بىلىم تالانتتى ادامدى جۋاسىتادى, ورتا ادامدى تاڭىرقاتادى, ال كۇيكى ادامدى ءىسىرىپ, كەپتىرەدى», دەگەن ەكەن. رەسپۋبليكامىزدىڭ حيرۋرگتەر قوعامى الدىندا بەدەلى بيىك, ءوز ورتاسىندا ابىرويلى پروفەسسور سەرىكجان بوتاباەۆ قاراپايىمدىلىقتان ەش اجىراعان ەمەس. باسقالار ءتارىزدى جالى كۇجىرەيىپ, كوكىرەك كەرىپ, كەكىرەيگەنىن بايقاماپپىز. ءسىرا, ونى سىي-قۇرمەتكە بولەپ جۇرگەن وسى ءبىر ەرەكشە اسىل قاسيەتتەرى مەن ماماندىعىنىڭ شىن مايتالمانى بولعانى شىعار.
ساعىندىق وردابەكوۆ,
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
