كومپانيا مامانى ايىنا نەبارى 1 مىڭ تەڭگەگە پاتەر جالداپ, ونى بولاشاقتا ساتىپ الۋعا قاراجات جيناپ, ىزىنشە قولايلى شارتتارمەن زاەم رەسىمدەپ, سول باسپانانىڭ يەسى اتانا الادى دەگەنگە سەنۋ قيىن شىعار؟! الايدا «Eurasian Resources Group» كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسىنداي مۇمكىندىككە يە بولىپ, وتباسى بانكىنىڭ «كورپوراتيۆتىك» باعدارلاماسىنىڭ ءتيىمدى شارتتارى نەگىزىندە ءوز ۇيىنە قول جەتكىزىپ جاتىر.
مەتاللۋرگتەر كۇنى قارساڭىندا ERG كومپانياسىنىڭ تاعى 60-قا جۋىق قىزمەتكەرى پاتەر يەلەرى اتاندى. ولاردىڭ قاتارىندا سۇرانىسقا يە ماماندىق وكىلدەرى, جاس ماماندار مەن كوپ بالالى وتباسىلار بار.
كومپانيا باسشىلىعى ءوز قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ۇسىنعان پاتەرلەر پاۆلودار, رۋدنىي, اقسۋ جانە ليساكوۆسك قالالارىنىڭ دامىعان, قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتىلعان, قوعامدىق كولىك جاقسى قاتىنايتىن اۋداندارىندا ورنالاسقان. مەكتەپ, بالاباقشا, ەمحانا مەن ساۋدا ورتالىقتارى دا جاقىن. قىسقاسى, مۇندا جايلى ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاعداي جاسالعان. كەيىنگى ءۇش جىل ارالىعىندا وتباسى بانكى مەن ERG كومپانياسىنىڭ بىرلەسكەن سەرىكتەستىگىنىڭ ناتيجەسىندە 650-دەن اسا قىزمەتكەر باسپانامەن قامتىلدى.
«كورپوراتيۆتىك» باعدارلاماسى اياسىندا تابىستى تۇردە ىسكە اسىپ جاتقان سەرىكتەستىكتىڭ ءمانى – كومپانيا ءوزى سالعان ۇيلەرگە قىزمەتكەرلەرىن قونىستاندىرىپ, ايىنا بار-جوعى 1 مىڭ تەڭگە جالداۋ اقىسىن الىپ وتىرادى. وسى ارالىقتا شىعىندارى ايتارلىقتاي ۇنەمدەلگەن وتباسى بانكتەن دەپوزيت اشىپ, العاشقى 3-8 جىل ارالىعىندا سول پاتەر قۇنىنىڭ 50 پايىزىن جينايدى. اتالعان سوما جينالعان سوڭ پاتەر يەلەرى قالعان جارتىسىن وتباسى بانكى ارقىلى نەسيەمەن وتەيدى. مۇنداي زاەمنىڭ جىلدىق پايىزدىق مولشەرلەمەسى – 3,5-5 پايىز ارالىعىندا (جتسم 3,6 پايىزدان باستالادى). بۇل – وتە ءتيىمدى شارت», دەيدى «وتباسى بانك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان اقشانوۆ.
بۇگىندە بانك پەن ERG بىرلەسكەن كورپوراتيۆتىك ءونىمى ەڭ ناتيجەلى جوبالاردىڭ ءبىرى.
«كورپوراتيۆتىك ءونىم دايىنداۋ تۋرالى وي وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن پايدا بولدى. ءوز ارىپتەستەرىنىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن رەتتەۋىنە كومەك كورسەتۋگە نيەتتى كاسىپورىندار مەن كومپانيالار ءۇشىن جەكە باعىت قاراستىرۋدىڭ قاجەتى تۋىندادى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ وسىنداي ۇسىنىس ERG وكىلدەرىنە ايتىلدى. ناتيجەسىندە, ەكى تاراپ ورتاق مامىلەگە كەلدى. ەلىمىزدە قىزمەتكەرلەرىنە زاماناۋي تۇرعىن ۇيلەر سالاتىن بىرەگەي كومپانياعا جالداۋ-جيناقتاۋ تەتىگىن ۇسىندىق. ياعني قىزمەتكەر پاتەردى بىردەن ساتىپ الماي, وعان قاجەت قاراجاتتى جيناسا دەگەن وي بىلدىردىك. مۇنداي شارتتار ءبارىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. بۇل كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك جوباسى بولعاندىقتان, قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان پاتەرلەردىڭ باعاسى نارىقتاعى باعادان اناعۇرلىم ارزان», دەيدى ن.اقشانوۆ.
قازىرگى ۋاقىتتا وتباسى بانكى «كورپوراتيۆتىك» جوباسىنىڭ اياسىندا ءىرى كومپانيالارمەن قاتار وتاندىق شاعىن كاسىپورىندارمەن دە بىرلەسە ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
ء«بىز جەكە كومپانيالارمەن, مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتا بىلدىك. وسى ۋاقىتقا دەيىن جالپى سوماسى 115 ملرد تەڭگە بولاتىن 40-تان اسا كەلىسىم جاسادىق. بۇل رەتتە ونىڭ 90 ملرد تەڭگەدەن استامى – ارىپتەستەرىمىزدىڭ قاراجاتى. سەرىكتەستىكتىڭ ءتۇرلى جولى بار. ERG سياقتى باسقا دا كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭ تومەنگى باستاپقى جارنا, ياعني پاتەر باعاسىنىڭ كەمىندە 10 پايىزىن تولەپ ءۇيلى بولعانىن قالاسا, سول نەسيەلەردى قارجىلاندىرا الادى. نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 5-8 پايىز ارالىعىندا بولادى (جتسم – 5,2 پايىزدان باستالادى). وسى جانە وزگە دە نۇسقانىڭ بارلىعى كومپانيالار باسشىلىعىمەن تالقىلانادى. ءار مەكەمەنىڭ سۇرانىسىنا بايلانىستى جەكە كورپوراتيۆتىك ءونىم دايىندايمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ن.اقشانوۆ.
قوسىمشا قارجىلاندىرۋعا توقتالار بولساق, مۇنداي جاعدايدا كومپانيا وتباسى بانكىنە نەسيەلەۋگە ارنالعان سومانى بولەدى. ءوز كەزەگىندە بانك وكىلدەرى اتالعان كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنە نەسيە بەرۋ ءىسىن ۇيىمداستىرادى. ياعني كومپانياعا بۇل جۇمىس ءۇشىن قوسىمشا ادامداردى جۇمىسقا الىپ, ەسەپ جۇرگىزىپ, باسقا دا قارجىلىق قىزمەتتەردى اتقارۋدىڭ قاجەتى بولمايدى. كومپانيا قولجەتىمدى يپوتەكا بەرۋ ارقىلى الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى قالايتىن قىزمەتكەرلەر ءتىزىمىن ۇسىنسا جەتكىلىكتى.
كورپوراتيۆتىك ونىمدە باسپاناعا قاتىستى ەشقانداي شەكتەۋ جوق. قىزمەتكەرلەر العاشقى جانە ەكىنشى نارىقتاعى پاتەرلەردى تاڭداي الادى.
«قىزمەتكەردىڭ ءوزى تولەم قابىلەتىن راستايدى. ءبىز زەينەتاقى اۋدارىمدارىن ۇنەمى جاسايتىن ءىرى جانە شاعىن كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەيتىندىكتەن, تولەم قابىلەتىن راستاۋدا قيىندىقتار بولمايدى. دەسە دە, قىزمەتكەردىڭ تابىسى جەتكىلىكسىز بولسا, ەكى قوسىمشا نەسيە الۋشىنى تارتا الادى. تۋىستاردان بولەك دوستارىنىڭ دا كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىگى بار», دەپ ءتۇسىندىردى وتباسى بانكىنىڭ وكىلى.
سونداي-اق ول بۇگىندە كومپانيالار الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك دەگەن بوس ءسوز ەمەس ەكەنىن ۇعا باستاعانىن تىلگە تيەك ەتتى. قىزمەتكەرلەردىڭ تۇراقتى تۇردە ەڭبەكاقى الۋىمەن قاتار قولايلى ورتادا ءومىر ءسۇرۋى دە ماڭىزدى.
«بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى دا بىرنەشە مارتە توقتالدى. سوندىقتان ءوز قىزمەتكەرلەرىن باسپانامەن قامتۋدى قالايتىن كومپانيالار قاتارى ارتىپ كەلەدى. ءبىز كەز كەلگەن كاسىپورىنمەن بىرلەسە ەڭبەك ەتۋگە ءازىرمىز. ول ميللياردتاعان سالىمى بار ءىرى كومپانيا دا, ءتىس ەمحاناسى, دۇكەن سىندى شاعىن بيزنەس تە بولۋى مۇمكىن. ول ماڭىزدى ەمەس. تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى ءبارىن الاڭداتادى. ماسەلەن, وتاندىق دياليز ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى دارىگەرلەرى ءۇشىن 60 ملن تەڭگە ءبولدى. تاعى 40 ملن تەڭگەنى وتباسى بانكى قاراستىرادى. سول ارقىلى اتالعان سوماعا قولجەتىمدى نەسيە بەرىپ, ورتالىقتىڭ بەس قىزمەتكەرىنىڭ باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە جاعداي جاسالادى. اتاپ ايتقاندا, «كورپوراتيۆتىك» جوباسى ارقىلى 3-5 پاتەردى ساتىپ الۋعا دا قولداۋ كورسەتە الامىز. قازىر كومپانيالار جەكە قارجىسىن كوبىرەك سالۋعا بەيىلدى ءۇردىس قالىپتاسىپ كەلەدى. بۇل, ارينە, قۋانتادى. قالاي بولعاندا دا, ءبىز بارلىعىنا بىردەي اشىقپىز», دەيدى ن.اقشانوۆ.
قۇندىق قابىلدەنوۆا,
جۋرناليست
