ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى بانكتەردىڭ ىشىندە Bereke Bank وتىمدىلىك كورسەتكىشتەرى بويىنشا ەڭ جوعارى ورىنعا يە. بانكتىڭ قازىرگى وتىمدىلىك كوەففيتسەنتى (k4) 3,31, بۇل – العاشقى ون بانك اراسىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. Bereke Bank سونىمەن قاتار ەڭ جوعارى جىلدام وتىمدىلىك كوەففيتسيەنتتەرىنە دە يە (k4-1 جانە k4-2): تيىسىنشە 32,89 جانە 12,22. وتىمدىلىكتىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى بانكتىڭ ءوز مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى جانە تولىق كولەمدە ورىنداي الاتىنىن كورسەتەدى.
ودان كەيىن Jusan Bank كەلەدى, ونىڭ وتىمدىلىك كورسەتكىشتەرى كەلەسىدەي: k4 – 2,3, k4-1 – 10,04, k4-2 – 5,5, k4-3 – 4,46. ءوز كەزەگىندە, Bank RBK كورسەتكىشى مىناداي: اعىمداعى وتىمدىلىك كوەففيتسيەنتى k4 – 2,07, جەدەل وتىمدىلىك كوەففيتسيەنتتەرى k4-1 – 21,47, k4-2 – 3,9. جالپى, وتىمدىلىك بانكتىڭ سەنىمدىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى سانالادى.
ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەنشىكتى كاپيتال تۇرىندەگى قاۋىپسىزدىك قورىن دا ءساتتى قالىپتاستىرىپ وتىر. 2023 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا رەتتەۋشى مەنشىكتى كاپيتال 6,4 ترلن تەڭگەگە جەتتى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 19,7%-عا ارتىق. ءبىر ايدا كورسەتكىش 1,1%-عا ءوستى.
ۇزدىك 10 ەكىنشى دەڭگەيلى بانك اراسىندا Bereke ءBankى اي سايىنعى ەڭ ۇلكەن ءوسىمدى كورسەتتى: 4,6% كوبەيىپ, 121,5 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ۇزدىك ۇشتىككە رەتتەۋشى مەنشىكتى كاپيتالى ءبىر ايدا 4,3%-عا وسكەن «ەۋرازيالىق بانك» پەن ForteBank (3,7%) كىردى. جالپى, 2023 جىلعى 1 ساۋىردەگى جاعداي بويىنشا, بانكتەر كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k1) 19,5%-دى, مەنشىكتى كاپيتالى (k2) – 22,6%-دى قۇرادى, بۇل زاڭمەن بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەردەن ايتارلىقتاي اسىپ تۇسەدى جانە بانك سەكتورىنداعى الەۋەتتى تاۋەكەلدەردى جابا الادى.
ەلدەگى بانك سەكتورىنىڭ ايتارلىقتاي تۇراقتى ەكەنىن كورىپ وتىرمىز, بۇل گەوساياسي داعدارىس پەن الەمدەگى جالپى كۇردەلى جاعداي كەزىندە ەرەكشە ماڭىزدى. ەلىمىزدىڭ بانك سەكتورىنىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىكتەر دە راستاپ وتىر. جاقىندا عانا Fitch حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز كرەديتتىك رەيتينگىنىڭ «BBB» دەڭگەيىندە ەكەنىن راستادى, بولجام تۇراقتى. قازاقستاننىڭ رەيتينگىن قولدايتىن ماڭىزدى فاكتورلار سىرتقى سىلكىنىستەرگە ءوزىنىڭ ورنىقتىلىعىن دالەلدەگەن تۇراقتى فيسكالدىق جانە سىرتقى بالانستارى بولىپ سانالادى.
اگەنتتىك ەسەبىندە اكتيۆتەردىڭ ەداۋىر قورلارى بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ يكەمدىلىگىن جانە ەلدىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىنى اتاپ كورسەتىلگەن. ساراپشىلار قازىرگى شوتتىڭ ءپروفيتسيتى 3,4%-عا جاقسارعاننان كەيىن 2024 جىلعا دەيىن ساقتالادى دەپ وتىر, بۇل – سوڭعى 11 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. ولاردىڭ پىكىرىنشە, بۇل قازاقستاننىڭ سىرتقى بالانسىن ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتپەك.
جالپى, Fitch قازاقستان ەكونوميكاسى 2023 جىلى 4,5%-عا دەيىن جانە 2024 جىلى 4,8%-عا دەيىن وسەدى دەپ بولجايدى.
بۇدان بولەك Fitch بانك سەكتورىنا ارنايى توقتالىپ, سەكتور 2022 جىلى ىشكى جانە سىرتقى ساياسي كۇيزەلىستەردەن جانە جوعارى ىشكى ينفلياتسيادان ايتارلىقتاي قىسىمعا تاپ بولدى دەپ سانايدى.
«دەگەنمەن قازاقستاندىق بانكتەر سىرتقى كۇيزەلىستەرگە جاقسى توزىمدىلىك تانىتتى جانە جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمەلەرگە بايلانىستى جوعارى تابىسپەن قاتار كۇشتى كليەنتتەر اعىنىنان پايدا كوردى. وتكەن ەكى جىل ىشىندە بۇرىنعى NPL ەسەپتەن شىعارىلعاننان كەيىن سەكتورداعى اكتيۆتەر ساپاسىنىڭ تاۋەكەلدەرى تومەندەدى», دەلىنگەن باعالاۋدا.
اگەنتتىك وتاندىق بانكتەردىڭ وتىمدىلىك پوزيتسياسىن كۇشتى دەپ سانايدى. 2022 جىلدىڭ اياعىندا سالا بويىنشا جالپى نەسيەلەردىڭ دەپوزيتتەرگە قاتىناسى 76%-دى قۇرايدى. جالپى, ءوتىمدى اكتيۆتەر كليەنتتەر دەپوزيتتەرىنىڭ جارتىسىنان كوبىن قامتىدى جانە اقشا قاراجاتتارىنىڭ قالدىقتارى مەن باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسيالاردى قامتىدى, ولار نەگىزىنەن قىسقا نەمەسە ورتاشا مەرزىمگە سوزىلدى. كليەنتتەردى قارجىلاندىرۋ قازىرگى ۋاقىتتا تۇراقتى جانە اگەنتتىك بۇل ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا جالعاسادى دەپ كۇتەدى.
تاعى ءبىر بەدەلدى رەيتينگ اگەنتتىگى S&P Global قازاقستاننىڭ بانك سەكتورى ايماقتاعى ماكروەكونوميكالىق جانە گەوساياسي تاۋەكەلدەردىڭ كۇشەيگەن كەزىندە توزىمدىلىك تانىتا ءبىلدى دەپ ەسەپتەيدى. ساراپشىلار بانك جۇيەسى تۇراقتىلىعىنىڭ جاقسارعانىن ەكونوميكالىق تسيكلدەر بويىنشا اكتيۆتەر ساپاسىن اناعۇرلىم ۇتىمدى باسقارۋىنان بايقاپ وتىر. اكتيۆ ساپاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى جالپى تۇراقتى بولىپ قالادى دەپ كۇتىلەدى.
اگەنتتىك قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىنىڭ ەلدىك جانە سالالىق تاۋەكەلدەرى (Banking Industry Country Risk Assessment, BICRA) باعاسىن جاقسارتىپ, «9»-دان «8»-گە دەيىن كوتەردى جانە قازاقستاندا نەگىزىنەن جۇمىس ىستەيتىن بانكتەردىڭ نەگىزگى رەيتينگىن «b+» دەڭگەيىنەن «bb-» دەڭگەيىنە جوعارىلاتتى. اگەنتتىك الداعى 12-18 ايداعى جالپى تەڭگەرىلگەن تاۋەكەلدەردى كورسەتەتىن بانكتەر ءۇشىن ەكونوميكالىق جانە سالالىق تاۋەكەلدەردىڭ دامۋ ۇردىستەرىن تۇراقتى دەپ باعالايدى.
