قاڭتاردا دانيالىق راسمۋس پالۋدان ستوكگولمدەگى تۇركيا ەلشىلىگىنىڭ الدىندا قۇران كارىمدى ورتەپ, تۇرىكتەردىڭ شۆەتسيانىڭ ۇيىمعا مۇشەلىككە وتۋىنە قارسىلىعىن ودان سايىن كۇشەيتكەن ەدى. بۇل كەلەڭسىز وقيعا قايتالانىپ, سكانديناۆيالىق ەلدىڭ باسى تاعى داۋعا قالدى. وسى رەتتە قۇراندى 37 جاستاعى يراكتان كەلگەن بوسقىن ورتەدى. «Euronews» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ول بىرنەشە اپتا بۇرىن پوليتسياعا قارسىلىق تانىتىپ, قاسيەتتى كىتاپتى ورتەيتىنىن ايتقان. تۇرعىندار مۇنداي ارانداتۋعا جول بەرىلمەۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتىپ, پوليتسياعا كىنا ارتىپ وتىر. ايىپتالۋشى بۇل قادامعا جەكە سەبەپتەرىمەن بارعانىن, سونداي-اق ءسوز بوستاندىعىن ورناتقىسى كەلەتىنىن ايتقان. ول شۆەتسيانىڭ يميدجىنە كىر كەلتىرۋ ويىندا بولماعانىن ايتادى.
ء«دىني ءماتىندى ورتەۋ – مەنسىنبەۋ, قۇرمەتتەمەۋ جانە ورىنسىز ارەكەت. بۇل تۋرالى ءبىز بىرنەشە رەت ايتتىق. دەگەنمەن ۆاشينگتون ماجارستان مەن تۇركيانى شۆەتسيانىڭ ناتو-عا كىرۋى تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋعا شاقىرۋدى جالعاستىرادى. شۆەتسيا وتكەن جىلى مادريد ءسامميتىنىڭ اياسىندا فينليانديا جانە تۇركيامەن كەلىسىلگەن ۇشجاقتى مەموراندۋم بويىنشا ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىندادى دەپ سانايمىز», دەدى اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى ءباسپاسوز حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆەدانت پاتەل.
ناتو-نىڭ باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگ 11 شىلدەدە ۆيلنيۋستە شەشۋشى سامميت بولاتىنى مالىمدەدى. ونىڭ قارساڭىندا باس حاتشى فرانتسيا پرەزيدەنتىمەن كەزدەستى. ەممانۋەل ماكرون تۇركيا مەن ماجارستاندى شۆەتسيانىڭ وداققا كىرۋىن قولداۋعا شاقىرادى. ال شۆەتسيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ناتو-عا كىرۋ ءۇشىن تۇركيا قويعان بارلىق تالاپتى ورىنداعانىن العا تارتادى.
«ۇشجاقتى مەموراندۋم بويىنشا, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس – ماڭىزدى تالاپتىڭ ءبىرى. تەرروريستىك ۇيىمدى ناسيحاتتايتىن, نىعايتاتىن نەمەسە قولدايتىن ارەكەتتەرگە قارسى جاڭا زاڭ كۇشىنە ەندى. وسىلايشا, ءبىز كەلىسىمنىڭ سوڭعى تارماقتارىن ورىندادىق», دەدى شۆەتسيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى توبياس بيللسترەم.
تۇركيا ءالى رەسمي مالىمدەمە جاساعان جوق. شۆەتسيا 2022 جىلعى 18 مامىردا فينليانديامەن ءبىر ۋاقىتتا ناتو-عا مۇشەلىككە ءوتىنىش بەرگەن. بيىل 4 ساۋىردە رەسمي حەلسينكي مۇشەلىككە ءوتتى. ال شۆەتسيانىڭ سولتۇستىك اتلانتيكالىق كەلىسىم ۇيىمىنا قوسىلۋى تىكەلەي تۇركيا مەن ماجارستاننىڭ قولداۋىنا بايلانىستى.
نەگىزى تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايپ ەردوعان فينلياندياعا قاراعاندا شۆەتسيانىڭ ناتو-عا ءوتىنىش تۇسىرمەي تۇرىپ-اق ونىڭ قۇرامىنا ەنۋىنە قارسى بولدى. رەسمي انكارا شۆەتسيانىڭ كۇردىستان جۇمىسشى پارتياسى (PKK) مۇشەلەرىن جانە اقش-تا تۇراتىن فەتحۋللاھ گۇلەننىڭ ءىزباسارلارىن ەلگە كىرگىزگەنىنە نارازى.
بۇعان دەيىن ساراپشىلار وداقتاس ەكى ەلدىڭ ناتو قۇرامىنا كىرۋگە شەشىم قابىلداۋىنان گورى ولاردىڭ قاۋىپسىزدىك اليانسىنا تولىق مۇشە بولۋى قيىنعا سوعاتىنىن ايتقان ەدى. ولار ستوكگولم مەن حەلسينكيدىڭ وتپەلى كەزەڭى 12 ايعا سوزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاعان. ويتكەنى ناتو-نىڭ 30 مەملەكەتىنىڭ ارقايسىسى ولاردىڭ مۇشەلىگىن راتيفيكاتسيالاۋى قاجەت, ءبارىنىڭ ءبىراۋىزدان قولداۋى ەكىتالاي.
مۇنداي پىكىردى ساياساتكەرلەر دە راستاپ وتىر. فينليانديا ساياساتكەرى ەلينا ۆالتونەن فينليانديا پرەزيدەنتى مەن پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ناتو-عا دەرەۋ كىرۋ تۋرالى شەشىمىنە بايلانىستى ۇلىبريتانيانىڭ «Sky News» باسىلىمىنا سۇحبات بەردى. «فينليانديا ونداعان جىلدار بويى بەيتاراپ ەل بولدى, بىراق ءبىز شىعىستاعى كورشىمىزدىڭ توندىرگەن قاۋپىن ەشقاشان ۇمىتقان ەمەسپىز. ءبىز ەشقاشان كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان ەمەسپىز. ويتكەنى بۇرىن رەسەي مەن كەڭەس وداعىنا قارسى سوعىسقانبىز. بىراق قازىر زامان باسقا. كورشىمىزدىڭ ودان بەتەر اگرەسسيۆتى, توسىن مىنەز تانىتقانىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان ەل قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ناتو-عا كىرۋدىڭ كەزى كەلدى», دەدى ساياساتكەر. فينليانديانىڭ ناتو-عا كىرۋىنە بايلانىستى رەسەي قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن بە دەگەن سۇراققا ول «ناتو – قورعانىس وداعى. سوندىقتان فينليانديا بولسىن, مۇمكىن شۆەتسيا بولسىن بولاشاقتا ءوز ەركىمەن نەمەسە حالىقتىڭ شەشىمىمەن ناتو قۇرامىنا كىرەتىنى ءسوزسىز. ءبىز دەموكراتيالىق ەلمىز جانە عاسىرلار بويى ساقتاپ كەلە جاتقان قۇندىلىقتارىمىزدى قورعاعىمىز كەلەدى», دەدى ەلينا ۆالتونەن.
