“سىر مەيىرىمى” – قايىرىمدىلىق باستاۋى

اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتساق, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, ەڭسەسىن تىكتەگەلى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارتىپ, تۇرمىس-تىرشىلىكتەرى جىل ساناپ جاقسارىپ-اق كەلەدى. ەلبا­سى­نىڭ تىكەلەي نۇسقاۋىمەن حا­لىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ارتتىرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. ايت­قان­داي, سىر ايماعىنىڭ الەۋمەت­تىك-ەكونوميكالىق جاعدايى دا جاق­سارىپ, سىربويىلىقتاردىڭ تۇر­مىس دەڭگەيى دە جوعارىلاپ بارا­دى. دەسە دە, ەلىمىزدىڭ قايسىبىر اي­ماعىندا بولماسىن تۇرمىس تاۋ­قى­مە­تىن تارتىپ وتىرعان تۇرمىسى تومەن وتباسىلار دا جوق ەمەس. سودان دا وسىنداي از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنا كومەك قول­ىن سوزۋ, قايىرىمدىلىق شارا­لا­رىن جاساۋ قاجەتتىلىككە اينالىپ وتىر. بىزگە تۇسكەن دەرەكتەرگە ءجۇ­گىنەر بولساق, قىزىلوردا قالا­سىن­دا الەۋمەتتىك جاعدايلارى از قام­تاماسىز ەتىلگەن 208 جالعىز­باس­تىلار مەن مۇگەدەكتەر ەسەپكە الىنعان. وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندى­قوۆ­تىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن رەس­پۋبليكالىق “بىرلىگىمىز جاراسقان!” اكتسياسى اياسىندا “سىر مەيىرىمى” اتتى جوبا شۇعىل قولعا الىنا باس­تادى. بۇل جوبا اياسىندا وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقار­ماسى جانىنداعى “ارداگەرلەر ءۇيى” مەم­لەكەتتىك مەكەمەسى مەن “تۇر­مى­سى تومەن وتباسىلارىن قولداۋ جونىندەگى ايماقتىق قور” از قام­تىلعان مۇقتاج جاندارعا الەۋ­مەت­تىك قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستاردى جوسپارلى جۇرگىزۋدى مەجەلەپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق, “سىر مەيىرىمى” جوباسى اياسىندا جالعىزباستىلار مەن مۇگەدەكتەرگە, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندار مەن توسەك تارتىپ جاتقاندارعا كۇن ساي­ىن ىستىق تاماق بەرۋدى ۇيىم­داس­تىرۋ, جوعارىدا  ايتقانداي, توسەك تارتىپ جاتقاندارعا, بولماسا ءجۇ­رىپ-تۇرۋىندا قيىندىعى بار ازا­ماتتاردىڭ ۇيىنە دە ىستىق تاماق­تاردى جەتكىزىپ بەرۋ, ء“بىر وتباسى – ەكىنشى وتباسىنا” اتتى قايى­رىم­دىلىق اكتسياسىن وتكىزىپ, ولاردى قاجەتتى كيىم-كەشەكپەن قام­تاماسىز ەتۋ قاراستىرىلعان. وسى قايىرىمدىلىق اكتسياسى ايا­سىندا قالاداعى 150 جالعىز­باس­تى­لار مەن مۇگەدەكتەرگە ەكى اي بويى تۇسكى اس بەرىلمەك. تۇسكى اس قى­زىل­وردا قالاسىنىڭ 3 ايماعىندا, اتاپ ايتار بولساق, تاسبوگەت, تيتوۆ, شانحاي كەنتتەرىندەگى “بولاشاق”, “باقىت”, “ارمان” اتتى مەيرام­حا­نالاردىڭ ارقايسىسىندا 50 ادامعا بەرىلەدى. ال, قيمىل-قوزعالىستارى وتە ناشار 90 ازاماتتىڭ ۇيىنە اس-اۋقات جەتكىزىپ بەرىلمەك. سونداي-اق, اي سايىن ء“بىر وتباسى – ەكىنشى وتباسىنا” اتتى قايىرىمدىلىق اك­تسياسى وتكىزىلىپ, تۇرمىسى اسا ءتو­مەن وتباسىلارىن كيىم-كەشەكپەن قامتاماسىز ەتۋ دە قولعا الىنىپ جاتىر. كۇنى كەشە وبلىس اكىمى ب. قۋاندىقوۆتىڭ قاتىسۋىمەن تاس­بو­گەت كەنتىندەگى “ارمان” مەيرام­حا­ناسىندا “سىر مەيىرىمى” جوباسى اياسىنداعى الەۋمەتتىك جاعدايى از قامتاماسىز ەتىلگەن ازاماتتارعا بە­رىلگەن تۇسكى استىڭ كۋاسى بولدىق. سول كۇنى ۇيىنە كىرىپ-شىعا الماي­تىن 90 ازاماتقا دا ىستىقتى ساق­تاي­تىن ىدىسقا قۇيىلعان تۇسكى تا­ماق جىبەرىلدى. تۇسكى اسقا كەلگەن تۇر­مىسى تومەن وتباسىلارىنىڭ ءالجۋاز جاندارى كوزدەرىنە جاس الىپ, قامقور قولدارىن سوزىپ جات­قاندارعا دەگەن جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن جەتكىزدى. – ەلباسىمىزدىڭ باستى باقى­لاۋىندا تۇرعان “بىرلىگىمىز جاراس­قان!” اكتسياسى اياسىنداعى “سىر مەيىرىمى” جوباسى اي وتكەن سايىن اياسىن كەڭەيتە بەرمەك. سىر ايما­عىنداعى تۇرمىسى تومەن وتبا­سى­لارىن ءالى دە انىقتاۋ, ولاردىڭ ءبىر­دە-بىرەۋىن نازاردان تىس قال­دىر­ماۋ – ءبىزدىڭ باستى بورىشى­مىز, – دەيدى وبلىس اكىمى ب.قۋاندىقوۆ. ەركىن ءابىل. قىزىلوردا. “ۆيدەرگەبۋرت”  – باۋىرلاستىق باسىندا قاراعاندى ايماعىندا قۇرىل­عان ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتاردىڭ العاشقىسى سانالاتىن  بۇل قوعام­دىق بىرلەستىككە بىلتىر 20 جىل تولدى. 10 مىڭنان استام جەرگىلىكتى نەمىس وتباسىلارى ىنتىماعىن كور­شى-قولاڭدارىمەن, ۇجىمداس­تارى­مەن, تىلەكتەستەرىمەن ۇيىستى­رىپ, ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ, ونەرى مەن سالت-ءداستۇرىنىڭ جاڭعىرۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇيىتقى بولىپ جۇرگەن ونىڭ قاناتتاس بۋىندارى بارلىق اۋدانداردا, قالالاردا ۇدايى بەلسەندى ءىس-قىزمەتى ارقىلى كوزگە ءتۇسىپ كەلەدى. بيىل گەرما­نيا­نىڭ قازاقستانداعى جىلىنا بايلانىستى ماقسات ورتاق, مۇددە ءبىر تاعدىرلاس وتانداستارعا ارنال­عان قىزعىلىقتى شارالار ودان ساي­ىن كوپ بەلگىلەنگەن. وسى وراي­دا “ۆيدەرگەبۋرت” مادەني-قوعام­دىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى يرينا كەنيگ حانىممەن تىلدەس­كە­نى­مىزدە بىلاي دەپ اڭگىمەنى جال­عاستىرىپ اكەتكەن-ءدى. جاقىندا ك.س.ستانيسلاۆسكي اتىنداعى ورىس دراما تەاترىندا ءوندىرىستى وڭىردە  ورنىعۋ, جەرسىنۋ, بايىرعى تۇرعىلىقتى حالىقپەن تۋىستاسىپ, باۋىرلاسىپ كەتكەن ءومىر, ەڭبەك جولدارى, وزىندىك ۇلت­تىق ەرەكشەلىكتى ساقتاپ قالۋ تۋ­را­لى ۇيىمداستىرىلعان  كىتاپتار, فوتوسۋرەتتەر, دەرەكتى قۇجاتتار كورمەسىن كورۋشىلەر ءبىراز جايعا قانىقتى. شىعارماشىلىق توپتار­دىڭ ونەرى نەمىس ەتنوسىنىڭ  مادە­نيەتى ماۋەلىلىگىن كورسەتتى. ول ءبىر جاعىنان ەكى جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇراتىن “نەمىس مادەنيەتى كۇن­دەرى” فەستيۆالىنە جاقسى دايىن­دىق بولدى. وسىنىڭ الدىندا پاۆ­لو­داردا وتكەن اتالعان شارادا ءبىز­دىڭ بىرلەستىك ءبىرىنشى ورىندى يەم­دەنگەن ەدى, – دەگەن يرينا گۋس­تا­ۆو­ۆنا ۇلتتىق ءۇردىستى دامىتۋعا  بارلىق جاعداي جاسالىپ وتىرعان­دىعىنا رازىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ءسوز ورايىندا ورتاعا سالعانىنداي, قاراعاندىلىق نەمىستەردىڭ كەزىندە تاريحي وتان­دارىنا كوپتەپ ورالۋىنا سايكەس ساندارى ازايىپ, قاتارلارى سيرەپ قالعانىمەن, ەڭبەكقور, ءتارتىپتى, مىندەتكە بەرىك جۇرتتىڭ بەدەلى ەش ولقى تارتقان جوق. ايماقتىڭ ءما­دەنيەتىن, ەكونوميكاسىن ورلەتۋشى­لەر­دىڭ ساپىندا نەمىستەر قالىپ­تا­عىداي باس شەپتە. ماسەلەن,  ولار باسىمىراق شوعىرلانعان  ساران قالاسىنداعى ەكى فولكلورلىق انسامبل ونەرى الىسقا ءمالىم. ال تەمىرتاۋلىق, جەزقازعاندىق, بال­قاش­تىق نەمىستەر اراسىنان قاشان­عىداي ءوندىرىس مايتالماندارى, ءبىل­گىرلەرى كوپ شىعىپ,  جۇمىسقا ىج­داعاتتىلىقتىڭ ۇلگى-ونەگەسى بولىپ وتىر. “ۆيدەرگەبۋرت” قازاقشالاعاندا قايتا ورلەۋ دەگەن ماعىنانى ءبىل­دىرەدى. شىنىندا اتىنا زاتى ءساي­كەستەي. انەبىر ۋاقىتتا جوعالىپ كەتە جازداعان  ءتىل, ادەت-عۇرىپ, ءما­دە­نيەتتىڭ بۇگىنگى ءبۇر جارۋىن ءوت­كەندەگىمەن ەش سالىستىرۋعا كەل­مەي­دى. بالدىرعانداردىڭ الدىمەن تىلدەرىن انا تىلىندە سىندىرۋىنا جول اشىق, مۇمكىندىك كەڭ. گەر­ما­نيا مەن قازاقستان اراسىندا تا­مىر جايعان ەكىجاقتى ىنتىماق­تاس­تىق نيەت ىزگىلىگىن تەرەڭدەتە تۇسۋدە. بۇل كۇندە وبلىستاعى ەتنو-مادەني بىرلەستىكتىڭ ءبارى “ۆيدەر­گەبۋرت” تاجىريبەسىن ءتالىم تۇتادى. ەلىمىزدىڭ تۋىسقاندىقتى, تۇتاس­تىقتى ۇستانعان ساياساتىن ءاۋ باستان قولداپ, نىعايتۋعا ۇلەسىن ايانباي قوسىپ كەلە جاتقان بىرلەستىك بەل­سەندىلىگى گەرمانيانىڭ قازاق­ستانداعى جىلىندا جاڭا قىرىنان جارقىراي تانىلا تۇسۋدە. ايقىن نەسىپباي. قاراعاندى.