كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداپ, جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمانى ەلدىڭ ساياسي جاڭعىرۋىنداعى شەشۋشى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالادى. تالقىلاۋ بارىسىندا بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ, پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا بەرىلەتىن كەپىلدىكتەردى كەڭەيتۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ەسەپتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرمۇرات ءباپي كونستيتۋتسيانى تالقىلاۋدا اشىق ءارى جاۋاپتى قوعامدىق ديالوگتىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەفورمالاردىڭ زاڭدىلىعى مەن تۇراقتىلىعى قوعامنىڭ بەلسەندى قاتىسۋىنا تىكەلەي بايلانىستى.
«سىندارلى سىن شەكتەلمەۋى ءتيىس. اشىق تالقىلاۋ مۇمكىندىگىنىڭ ءوزىن قوعامدىق قۇندىلىق رەتىندە باعالاۋىمىز قاجەت. تەك ديالوگ ارقىلى عانا قوعام قابىلدايتىن ءارى ۇزاق مەرزىمدە ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن شەشىمدەرگە قول جەتكىزۋگە بولادى», دەدى دەپۋتات. سونىمەن قاتار ول رەفورمالار كەزەڭىندە قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ جانە سەزىمتال تاقىرىپتار توڭىرەگىندە الىپساتارلىققا جول بەرمەۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ سىرتقى سىن-قاتەرلەر كۇشەيگەن كەزەڭدە ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى.
«جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا جاھاندىق ساياساتتاعى تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەلدىڭ تۇراقتىلىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن ساقتاۋعا ارنالعان تەتىكتەر قاراستىرىلعان», دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, تۇزەتۋلەر قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنا باعدارلانعان ءارى قازىرگى ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرەدى.
جاڭا كونستيتۋتسياداعى وتباسى جانە نەكە نورمالارى ساراپشىلار تالقىسىنا ءتۇستى
كەزدەسۋ بارىسىندا كونستيتۋتسيا پرەامبۋلاسىنىڭ مازمۇنىنا دا ايرىقشا ءمان بەرىلدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى ءۇنزيلا شاپاق پرەامبۋلا اتا زاڭنىڭ تۇتاستاي قۇندىلىقتىق باعدارىن ايقىندايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«كونستيتۋتسيا – مەملەكەت پەن حالىق اراسىنداعى قوعامدىق كەلىسىمنىڭ كورىنىسى. پرەامبۋلادا ۇلت بىرلىگى, مەملەكەتتىڭ ۋنيتارلىق سيپاتى, شەكارالاردىڭ مىزعىماستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىق ناقتى بەكىتىلۋى ءتيىس», دەدى ول.
سونداي-اق جاڭارتىلعان اتا زاڭ ۇلتتىق مۇددەلەر مەن تاريحي ساباقتاستىقتى, حالىقارالىق قۇقىقتىق مىندەتتەمەلەردى ەسكەرۋى كەرەكتىگىن ايتتى.
الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى سوۆەت سەيىتوۆ ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالىپ, قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقانىن اتاپ ءوتتى. ول جاستاردى كونستيتۋتسيانى تالقىلاۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى تارتۋدىڭ ماڭىزىن دا ەرەكشە ايتتى.
«بۇل – بارشامىز ءومىر سۇرەتىن كونستيتۋتسيا. ەڭ الدىمەن, جاس ۇرپاق ءۇشىن. سوندىقتان بەيجاي قالماي, الداعى رەفەرەندۋمدا تالقىلاۋ مەن داۋىس بەرۋگە بەلسەندى قاتىسۋ ماڭىزدى», دەدى ول.
كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ الەۋمەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ قىرلارىن قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى بوگدان دجەپكا باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى بىرقاتار نورما قازىرگى زامان تالاپتارىنا ساي جاڭارتۋدى قاجەت ەتەدى.
«بۇگىندە الەم قارقىندى وزگەرىپ جاتىر: تسيفرلاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت, جاڭا الەۋمەتتىك سىن-قاتەرلەر. وسى تۇرعىدا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەر دەر كەزىندە قولعا الىنىپ وتىر», دەدى ول.
سپيكەر ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋلەر مەملەكەتتىك جۇيەنى يكەمدىرەك ەتىپ, بيۋروكراتيانى ازايتۋعا جانە بيلىكتى ازاماتتارعا جاقىنداتۋعا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول سونداي-اق ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەسىنە توقتالدى.
«جوبا اياسىندا سايلاۋ پروتسەسىندە ايەلدەر مەن مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن 30 پايىزدىق كۆوتانىڭ ساقتالۋى – ەلدىڭ الەۋمەتتىك دامۋىنا قاتىسۋدىڭ ناقتى تەتىگى», دەدى بوگدان دجەپكا.
ءوز كەزەگىندە قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى رۋستام قايرىەۆ كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ الەمدىك تاجىريبەدە قالىپتى قۇبىلىس ەكەنىن ايتىپ, ولاردى حالىققا تۇسىنىكتى تىلدە جەتكىزۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«ازاماتتار ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردىڭ ءمانىن ناقتى ءتۇسىنۋى ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى قولجەتىمدى فورماتتا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋى قاجەت», دەدى ول.
تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار كونستيتۋتسياعا ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردى قولدايتىندارىن ءبىلدىردى. سونداي-اق مۇنداي ديالوگ الاڭدارى كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىندا ساراپشىلار مەن قوعامدىق قاۋىمداستىقتىڭ پىكىرىن ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنى اتاپ ءوتىلدى.
