ءوز ەلىم-اۋ, ورەلى!

“ەكسپو – شانحاي-2010” دۇنيەجۇزىلىك كورمەسىن قىزىق­تاۋ­شى­لاردىڭ كوڭىلىن ارباپ, كوز قۇمارىن قاندىرعان قازاقستان جەتىستىكتەرى كورمە مازمۇنىن بايىتۋدا. جاي كورمە ەمەس. جاھان جۇرەگى لۇپىلدەپ شىدامسىزدانا كۇتكەن كەرە­مەت كورمە. مىنە, شانحايدىڭ شىرايىن اشقانىنا دا ايدان ءسال اسىپتى. اعىلعان جۇرت ءنوپىرى. قيىر-قياننان دا قيماسىن اڭساپ كەلگەندەي تۋريستەردىڭ جول شىعىنىنا ەداۋىر جەڭىلدىكتەر جاسالىپتى. قايتكەندە دە شانحايعا جان بالاسىن مەيلىنشە كوپ جۇمىلدىرۋ دىتتەلگەن. كورمەنى جارتى جىل ىشىندە 100 ميلليوننان استام ادام تاماشالاماق. قازاقستان دا مولىنان دامەلى, 8 ميلليونداي ادامعا قىزمەت ەتپەك. ۇقساستىق پا الدە ۇلى ىستەردىڭ وزە­گىندە ۇلاعات ءدانى ساتىمەن ۇرىق­تانىپ جاتاتىنداي ما, ءسىرا! ۇر­ىم­تالى سولاي بولعان, بالكىم. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنداعى استاناداي اجار­لى بوپ, حۋانپۋ وزەنىنىڭ سول يىنىندە قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونى كوركەيىپ, كوسىلىپ جايعاسقان. ەسىل مەن حۋانپۋ تولقىندارى كەزەكتەسە قاق­پاقىلداپ تۋلاتقان قازاقستان تۋى, مۇندا دا اسقاق جەلبىرەيدى. جا­ناردى سۋىرعاندا, ء“وز ەلىم-اۋ, ورە­لى!” دەپ تولعانىپ, جۇرەكتى شىم ەت­كى­زەر... ال سىرت كوز تامسانىپ, تاڭ­ىرقاپ جاتقاندا “باسقا قونعان باق قۇسى جەر تالعاماي ۇشا بەرسىنشى” – دەگەن اق تىلەك كەۋدەنى ىسىتادى. جاقسىنى كورمەككە ىقىلاس كۇ­شەيگەن. باستاپقى ءبىر اي ىشىندە, العا­شىندا كۇنىنە 2 مىڭداي ادام, ورتا شەنىندە 3-4 مىڭداي كىسى كەلىپ, ال ماۋسىم تۋعالى بەرى بۇل سان 4,5 مىڭ ادامعا كوبەيگەن. وسى قارقىن ساقتالسا, كورمە اياقتالاتىن 31 قا­زاندا 8 ميلليونداي قىزىقتاۋ­شى­نىڭ ەسەبى تىركەلمەك ەكەن. بۇل – قازاق ەلى ءۇشىن زور ابىروي. بىرقاتار قازاقستان دەلەگاتسياسى ارنايى ساپارمەن كەلىپ, ۇلتتىق پا­ۆيلوندى وزدەرىنىڭ قىتايلىق ءارىپ­تەستەرىمەن بىرلەسىپ تاماشالادى. مى­سالى, توراعا ءا.شاياحمەتوۆ باس­تا­عان قر ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كومي­تە­تىنىڭ, ە.نىعماتۋليننىڭ جەتەك­شى­لىگىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ, ر.ءسار­سەنباەۆا باستاعان قازاقستان ايەلدەرى دەلەگاتسيالارىنىڭ ۇلتتىق ەكسپوزيتسيالار جونىندەگى پىكىرى وتە جوعارى. سونداي-اق شانحاي ىن­تى­ماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملە­كەت­تەردەن 28 وكىل, رەسەي مەملە­كەت­تىك دۋماسى كوممۋنيستەر فراك­تسيا­سىنىڭ جەتەكشىسى گ.زيۋگانوۆتىڭ ارنايى توبى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونىندا بولىپ, تاۋەلسىز مەم­لەكەتىمىزدىڭ بۇگىنگى جەتىستىگىمەن جانە بولاشاق كوكجيەگىمەن تانىس­تى. قازاق ەلىنىڭ قالا سالۋ, ونىڭ ادام يگىلىگىنە ىڭعايلى دا ساپالى قىزمەت ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن جوعارى باعالادى. – قۇرىلىسشى بولعاندىقتان, قازاقستاننىڭ قۇرىلىس يندۋستريا­سىنىڭ ءاۋ-جايىن بايقاماق ەدىم, – دەيدى ۋان شي مي. – ابدەن ءتانتى ەتتى. زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن جابدىقتاردىڭ كەيبىرى وزىمە تاڭسىق. ونداي مۇمكىندىكتەرسىز كۇشتى مەم­لەكەتتىڭ جاڭا استاناسىن جايناتىپ سالۋ تۇسكە كىرمەيتىن ءىس قوي. كور­مە­نىڭ عيبراتى مول. وي­لان­تادى. ما­مان­دىعىڭدى جەتىل­دى­رۋگە سەپتەسەدى. شانحايلىق تۇرعىن ليتيا شمو مينزيانىڭ زور اسەرگە بولەنگەنى جىميعان جۇزىنەن سەزىلەتىندەي. ونى استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ ءىرى مەگاپوليسكە اينالۋ ساتىلارى قىزىقتىرادى ەكەن. ارينە, شان­حاي­دىڭ دامۋ جولى ەرەن. الەمنىڭ ءۇشىنشى شاھارى بولىپ ەسەپتە­لە­تىن­دىكتەن, ونىڭ يىعىنا تۇسكەن جۇك ءزىل-باتپان. “تاماشا قالا – تاماشا ءومىر” قا­عيداتتارى بۇل قالاعا سون­شالىقتى ءتان. استاناعا دا سونداي قۇتتى قا­دام تىلەيمىز, دەدى ول ءجۇ­رەكجاردى سوزىندە. قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ حالىق ءار­تى­سى, “قازاق اۋەندەرى” اق “قازاق­كون­تسەرت” ونەر ۇجىمىنىڭ ديرەك­تو­رى التىنبەك قورازباەۆتىڭ كورمە ايماقتارىن ارالاعانداعى اسەرى دە شەكسىز ەكەن. – مەن مۇندا قالا ءومىرىن جاق­سارتۋعا, ينفراقۇرىلىمدى دا­مى­تۋ­عا, ونىڭ ىشىندە يننوۆاتسيانى پاي­دالانۋ, ەكولوگيانى ساقتاۋ سەكىلدى ءما­سەلەلەرگە قاتىستى جوبالارعا دەن قوي­دىم, – دەدى ونەر يەسى. – بۇل سا­لاداعى ءۇردىستى ىستەرىمىز ساپالان­باق ەكەن. الماتىنىڭ ەكولوگياسى الاڭداتاتىندىقتان دا شىعار, وزگە مەملەكەتتەردىڭ پاۆيلوندارىنا باس سۇقتىم. سونداعى تۇيگەنىم – ءبارى ادامنىڭ پيعىلى مەن ىقىلاسىنا كەلىپ تىرەلەدى ەكەن. ەرتەڭ, 5 ماۋسىمدا “ەكسپو – شانحاي-2010” دۇنيەجۇزىلىك كور­مە­سىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كۇنى اتالىپ وتەدى. دەمەك, ءتاۋ­ەلسىز قازاقستانعا جالپاق جۇرت­تىڭ نازارى ايرىقشا اۋاتىن بو­لا­دى. ورەلى ەلىڭ بولسا, حالقىنىڭ ءور­كەنى وسەر! ءلايىم, جاسامپازدىققا جازسىن! قايسار ءالىم – شانحايدان.