قوعام • 05 ماۋسىم, 2023

اسقاق ابىرويلى ارداگەر

420 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق قاشان دا جاقسىسىن جارقىراتىپ كورسەتۋگە, ونىمەن ماقتانۋعا بەيىم حالىق. ازاماتىن ارداقتاپ, ەسىمىن ۇلىقتايتىن ۇلدار باردا, اعالار سالعان سارا جول ساقتالادى. سول داڭعىلدىڭ بويىمەن ۇرپاقتار كەلەشەككە قادام جاسايدى. مىنە, كەشە مەن بۇگىننىڭ, بۇگىن مەن ەرتەڭنىڭ ساباقتاستىعى وسىندا جاتسا كەرەك.

اسقاق ابىرويلى ارداگەر

كىمدە-كىم بالا كەزىنەن ەڭبەكتىڭ ءومىر زاڭى ەكەنىن بىلسە, جاس كەزىنەن نان – تەر توگۋ ارقىلى تابىلاتىنىن تۇسىنسە, ءوز ىسىنە ادالدىق تانىتسا, سول ادام ەرلىك جاساۋعا قابىلەتتى. ويتكەنى كەرەكتى ساتتە ونىڭ بويىنان قاھارماندىق جاسايتىن جىگەر, وجەتتىلىك پەن وعان كەرەكتى كۇش-قايراتتىڭ تابىلاتىنى انىق. ءبىز قىزىل جۇلدىز وردەنىنىڭ يەگەرى گەنەرال-مايور ساپار كوپباي ۇلى ابدراحمانوۆ عۇمىر جولىنان وسىنى تۇيدىك!

قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن ساقتاۋ سالاسىندا قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى زور. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جوق جەردە مەملەكەت تە بولمايتىنى انىق. وسى ورايدا, ۇلت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ -  ەڭ باستى مىندەتى سانايتىنىن تىلگە تيەك ەتسەك بولادى. وسى ۋاقىت ىشىندە ەلىمىزدىڭ بولاشاعى جارقىن بولۋى ءۇشىن ءبىرشاما جوبالار قابىلدانىپ, جاقسى ناتيجەسىن بەرىپ جاتىر. تاۋەلسىزدىكتى, تۇراقتىلىقتى باياندى ەتۋ, قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جانە ساياسي وڭ احۋالىن قالىپتاستىرۋ ىسىندە ۇقك ارداگەرلەرىنىڭ ۇلەسى باسىم. 

ارداق تۇتار اسىل جانداردىڭ عۇمىر سوقپاعىنا قاراساڭ, ۇلاعات تۇتار ءومiر شەجiرەسiنە ءتانتi بولاسىڭ. ونەگەلi ءومiرiنiڭ تەرەڭ قىرلارىنا ۇڭiلە قالساڭ, مول عيبرات الاسىڭ. Iزگiلiگi تەلەگەي تەڭiز, iلتيپاتى مول وسىنداي ادامداردى ۇلگى تۇتۋ ارتىق ەمەس پارىز. بۇل وتكەننەن ونەگە الۋعا تيiس ۇرپاق ءۇشiن كەرەك. ومىردە ەرەن ەڭبەگىمەن كوپكە ۇلگى بولا بىلگەن ادامدار سيرەك تە بولسا كەزدەسىپ جاتادى. مىنە, وسىنداي ازاماتتاردىڭ ءبىرى – اقمولانىڭ سىي-قۇرمەتىن ارقالاعان, ەڭبەك جولىندا ناتيجەلى قىزمەت اتقارىپ, حالقىنا اياۋلى ۇل اتانىپ, ەلىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەر – ساپار كوپباي ۇلى ابدراحمانوۆ.

ساپار كوپباي ۇلى 1933 جىلى 5 ماۋسىمدا اقمولا وكرۋگىنىڭ ەرالى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1956 جىلى الاتاۋدىڭ بوكتەرىندەگى الماتى شاھارىنداعى قازاق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, ساران گەولوگيالىق بارلاۋ پارتياسىنىڭ ۋچاسكەلىك گەولوگى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. 1959-1966 جىلدار ارالىعىندا سولتۇستىك-باتىس گەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ ۋچاسكەلىك گەولوگى, 1966-1968 جىلدارى اۋعانستانداعى كەڭەستىك گەولوگتار توبىنىڭ قىزمەتكەرى بولادى. ودان ەلگە كەلىپ, سولتۇستىك-باتىس گەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ اعا گەولوگى بولىپ جۇمىسىن جالعاستىرادى. قاي جەردە بولماسىن, ءوزىن ادال جۇمىسشى, ەلجاندى ازامات ەتىپ كورسەتە ءبىلدى. بالكىم, سوندىقتان بولار 1970 جىلى مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنا قىزمەتكە شاقىرىلىپ, ونەگەگە تولى ەڭبەك جولىن باستايدى. اتالعان جىلى ف.ە.دزەرجينسكي اتىنداعى كگب شقم №3 فاكۋلتەتىنىڭ باسشى قۇرامىن دايارلاۋدىڭ ەكى جىلدىق كۋرسىندا  ويداعىداي اياقتاپ, پاۆلودار وبلىسى بويىنشا قازاق كسر سم جانىنداعى مقكب ءبولىمىنىڭ باستىعى قىزمەتىنە كىرىسەدى. ودان 1976-78 جىلدار ارالىعىندا ورال وبلىسىندا وسىنداي قىزمەت اتقارادى, 1978-1985 جىلدار ارالىعىندا قازاق كسر كگب 5-ءشى باسقارماسىنىڭ باستىعى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارادى. ەجەلگى ورحون-ەنەسەي جازبالارىندا كورسەتىلگەن  كۇلتەگىن جازبالارىنداعىداي, كەيىپكەرىمىز كۇندىز وتىرمادى, تۇندە ۇيىقتامادى. بارىن دا, نارىن دا بەردى. سەڭدەردەي سىتىرلاپ, قارا تەرىن توكتى.

العاش تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى قر ۇقك توراعاسىنىڭ 1-ءشى ورىنباسارى قىزمەتىندە بولادى, 1992 جىلعى اقپاننان باستاپ وتستاۆكاعا شىقتى. زەينەتتە بولسا دا ءوز ەلىنىڭ دامۋىنا نەمقۇرايدى قارامايتىن ازامات رەتىندە  قر مەملەكەتتىك توتەنشە جاعدايلار كوميتەتى ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ كونسۋلتانتى قىزمەتتەرىن اتقارىپ, ءوز تاجىريبەسىمەن بولىسەدى.

ءوز كەمەرىنە تولعان ساپار كوپباي ۇلى ۇقك اكادەمياسىنىڭ دوتسەنتى, قر تجم اكادەمياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق كۋرستارىنىڭ ادىسكەرى رەتىندە دە جاساعان وي-تۇجىرىمدارىنان جاستاردى ادامگەرشىلىككە ۇندەيتىن, ادامزاتتى ىزگىلىك پەن مەيىرىمدىلىك, جاۋاپكەرشىلىك سياقتى اسىل قاسيەتتەرگە شاقىراتىن تولعامدار جاسايدى. قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىندا جۇرسە دە, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنان قول ۇزبەي, جاستاردى قازاقستاندىق پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيەلەۋ ىسىنە بەلسەندى ارالاسىپ ءجۇر. ۇنەمى, اتاۋلى مەرەكەلەردە جەكە قۇراممەن كەزدەسىپ, ءوزىنىڭ مول تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ كەلەدى.

ء«بىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ بارلىعىن ساقتاپ, ءححى عاسىردىڭ تاياۋ ونجىلدىعىندا تۇراقتى دامۋدى جالعاستىرۋ».  بۇل سوزدەر س.ابدراحمانوۆتىڭ ەلىنە جاناشىر, ناعىز ەل قورعانى ەكەنىنە تاعى ءبىر دالەل. ء«بىزدىڭ جاس ۇرپاق ءوز ەلىنىڭ تاريحىن, سالت-ءداستۇرىن ءبىلۋى كەرەك. سوندا عانا ازامات ناعىز پاتريوت بولا الادى». ارداگەردىڭ بۇل سوزدەرىنەن  ەل بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا ەكەنىن, وسكەلەڭ ۇرپاققا زور سەنىممەن قارايتىنىن اڭعارۋعا بولادى.

بىزگە  ساپار كوپباي ۇلى شىعىس حالقىنىڭ «جان راحاتىنا باتقىڭ كەلسە, جان سالا جۇمىس ىستە» دەگەن قاعيداسىمەن ءومىر سۇرەتىن سياقتى بولىپ كورىندى. سونداي-اق دانا حالقىمىزدىڭ «باقىت باعاسىن بىلگەننىڭ عانا باسىندا تۇرادى» دەگەن تامسىلىنە تاعى دا باسىمىزدى يدىك. س.ابدراحمانوۆ سياقتى قىزمەتىن باقىتىنا بالاعان جاننىڭ ابىرويىنىڭ اسقاق بولاتىندىعىنا كوز جەتكىزدىك.

ارينە, ءوز سالاسىنىڭ شەبەرى بولۋ كوپ ادامنىڭ قولىنان كەلەدى, الايدا «تۇلعا» اتانۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىراتىن باقىت ەمەس. ونى ۋاقىت دالەلدەپ كەلەدى. ەلگە پايدالى ايتارى, تەرەڭ ماعىنالى ويلارى مەن ءومىر جولىنىڭ ارتىندا وشپەيتىن ءىزى بار ىستەرى ارقىلى عانا تۇلعاعا اينالعان ساپار كوپباي ۇلى اتقارعان جۇمىستارىنىڭ استارىنا ۇڭىلسەڭ, ساناڭا ساۋلە شاشاتىن يدەيالارى وسى سالا ماماندارىن بەي-جاي قالدىرمايتىندىعى شىندىق.

مىنە, حالقى مەن ەلىنىڭ الدىنداعى وزدەرىنىڭ  پەرزەنتتىك پارىزىن ايقىن دا انىق تۇسىنگەن, قانداي قيىن-قىستاۋ جاعدايدا ونى ادال ورىنداۋدان جالتارماعان وسىنداي ادامدار قاي داۋىردە ءومىر سۇرسە دە, ەلىنىڭ ناعىز ازاماتى بولىپ قالا بەرمەك. ءبىز توقساننىڭ بيىگىنە شىققالى تۇرعان ارداقتى ارداگەرىمىزدى تۋعان كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, زور دەنساۋلىق, قاجىماس قايرات, تالماس قانات, وتانىمىز تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋ, جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ جولىنداعى عيبراتتى ىستەرىنە تولايىم تابىستار تىلەيمىز!

 

كەنجەبولات بەكنازاروۆ,

«قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى

ورگاندارىنىڭ ارداگەرلەرى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق

بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى,

قر ۇقك قۇرمەتتى قىزمەتكەرى,

پولكوۆنيك

  

سوڭعى جاڭالىقتار