جەمىسىن بەرگەن جەتىستىك

بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىز­داي, سۋومي ەلىنە پارلامەنت ءما­جىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەد­جا­نوۆتىڭ رەسمي ساپارى ەلبا­سى­نىڭ كەڭەسى جانە فين پارلامەنت­شىلەرىنىڭ شاقىرۋىنا بايلانىستى جۇزەگە اسىرىلدى. مۇنداعى ماقسات ءوزىنىڭ سىرتقى ساياساتى مەن ءتيىمدى بەي­بىتشىلىك قىزمەتىمەن وزىق ەكو­نوميكاعا الەۋمەتتىك باعىتتالعان, سىبايلاس جەمقورلىق دەگەن اتىمەن جوق جانە ساياسي پاتۋالىق داستۇرگە نەگىزدەلگەن بەرىك جانە تۇراقتى ساياسي جۇيەسى بار ەل رەتىندە تانى­لىپ وتىرعان فينليانديانىڭ ين­نو­ۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق ءتاجىري­بەسىن زەردەلەپ, ءبىلىپ, ۇيرەنۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ءۇشىن قازاقستاندىق دەلەگاتسيا نازارىنا الەمنىڭ وزىق كومپانيالارىمەن يىق ءتۇيىستىرىپ, العا شىققان فين ەلىنىڭ اعاش ۇيلەردى تۇرعىزاتىن جەتەكشى ءوندىرىس ورنى “HONKA” كونتسەرنىنىڭ, يندۋستريا­لىق-اگرارلىق سالاسىندا اتاعى جاي­ىلعان ء“NOKىA” كور­پورا­تسياسىنىڭ, شۆەتسيا مەن فين­لياندياداعى ۇيالى بايلانىس رىنو­گىنداعى كوشباستاۋشى ء“Telىa­So­ne­ra” تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپا­نيا­سىنىڭ, جوعارى دامىعان ء“SىTRA” يننوۆاتسيالىق-تەحنو­لو­گيا­لىق قورىنىڭ قىزمەتى مەن باس­قا دا وزىق عىلىمي-تەحنيكالىق جەتىستىكتەر كورسەتىلدى. بۇگىندە ەۋروپانىڭ سولتۇستىگىن­دەگى قالىڭ قارعا كومىلگەن, نۋ ور­مانى سىڭسىعان فينليانديا سانتا كلاۋس­تىڭ وتانى, اتاقتى شاڭعى­شى­لار مەن بۇعى وسىرۋشىلەردىڭ ەلى بولىپ تا­بى­لادى. ەكونوميكاسى تۇ­راق­تى, حال­قى­نىڭ الەۋمەتتىك-تۇر­مىستىق جاعدايى جوعارى ەلدىڭ مۇن­داي جەتىستىگىنىڭ ءبىر سىرى قىل­مىستىڭ مۇلدە جوق بو­لۋىن­دا شى­عار دەپ ويلايمىز. سونىڭ ءىشىن­دە سىبايلاس جەمقورلىق دەگەن اتىمەن جوق كورىنەدى. ارينە, كەيبىر ەلدەگى سەكىلدى اركىم ورتاق قازىنادان ءوزى­نىڭ قالتاسىن تولتىرىپ قالۋدى عانا ماق­سات ەتپەي, كەرىسىنشە, ەكو­نوميكانىڭ وركەندەۋىنە ءبىر كىسىدەي ءۇن قاتىپ ادىلدىك پەن ادالدىق سال­تانات قۇرعان, سالىعى جوعارى ەلدىڭ بايلىعى دا شال­قىپ تۇر. ادىلدىك پەن تەڭدىك بار­لىق سالادا ۇستەمدىك قۇرعان. فين­ليان­ديا ەۋروپادا ال­عاشقى بولىپ ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىلى سايلاۋ جۇيەسىن ەن­گىزگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ جار­تى­سىنان كوبىن جانە پارلامەنت دەپۋ­تاتتارىنىڭ 40 پايىزدان استامىن ايەلدەر قۇرايدى. مەملەكەتتى دە ايەل ادام باسقارىپ وتىرعانى بەلگىلى. قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مۇشە­لە­رىن ەڭ الدىمەن تاڭعالدىرعانى – حەل­سينكي قالاسىنىڭ تازالىعى ەدى. ارينە, ەۋروپادا تازا قالا بار­شى­لىق. بىراق مىنا شاhار كوشە­لە­رىنەن بىردە-ءبىر قىلتاناق كەزدەس­پەۋ ناعىز كوشە مادەنيەتىنىڭ بەل­گى­سى بولسا كەرەك. كوشە جولدارى اناۋ ايتقانداي كەڭ ەمەس, دەگەن­مەن, كولىك كەپتەلەگى دە جوق. كوزى­مىز ۇيرەنىپ قالعان وزىمىزدەگى سەكىلدى الا تاياعىن قىلىشتاپ, ىسقى­رى­عىمەن جەر جارىپ بۇرىش-بۇرىشتا تۇراتىن جول ينسپەكتورلارى دا كورىنبەيدى. ادامدار تەمىردەي ءتار­تىپتىڭ ءوزى ءۇشىن كەرەك ەكەنىن جاقسى بىلەدى. اۋا رايىنىڭ تازالىعى, قالا­نىڭ ساندىلىگى, تىنىشتىق پەن تۇ­راقتى­لىق­تىڭ, جوعارى تۇرمىس دەڭ­گەيىنىڭ قالىپتاسۋى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋ­لى­عى­نىڭ مىقتى بولىپ, ادەمى ءومىر ءسۇ­رۋى­نىڭ كەپىلى. سون­دىق­تان دا مۇندا, ەڭ الدىمەن, ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە اسا ءمان بەرىلەدى. ول ءۇشىن ءبىلىم مەن عىلىمدى يگەرۋ ءبىرىنشى كەزەككە قويىلادى. ساپالى قىزمەت كورسەتۋ مازمۇنى ادام­دار­دىڭ ءال-اۋقاتتى ءومىر سۇرۋىنە, الەۋ­مەتتىك-تۇرمىستىق جاع­دايلارىنىڭ جوعارى بولۋىنا عىلىمي نەگىز­دەلگەن. سوندىقتان دا ەلباسى قازاق­ستان­نىڭ فينليانديادان جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە باسەكە­لەس­تىك جاعدايدا قارجى ءبولۋ سالا­لارىندا, بولاشاق ۇلتتىق ينفرا­قۇ­رىلىمدى جۇزەگە اسى­رۋدا, مەم­لە­كەت­تىڭ بىرلىگىن كۇشەيتۋدە, عىلىم مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا ءۇي­رە­نەتىن تاجىريبەلەرى كوپ ەكەندىگىن ايتتى. مۇنداي باعىت-باعداردى اي­قىن­داۋ قازاقستاننىڭ “ەۋروپاعا جول” باعدارلاماسىمەن جانە ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋىمەن باي­لانىستى بولىپ وتىر. سەبەبى, جو­عارىدا ايتىپ ءوت­كەنىمىزدەي, جاhان­دىق دامۋ كەزەڭىن­دە الدىڭعى قاتار­لى ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن وزىنە الۋى, ءبىرىنشى كەزەكتە, قازاق­ستاندىق ازاماتتار ءۇشىن وتە پاي­دالى. فينليانديادا ەكولوگيا­لىق ولشەمدەر جوعارى, جەكە ءوندىرىس سالاسى قارىشتاپ دامىعان, بارلىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى سا­پاسىنىڭ دەڭگەيى تەڭەستىرىلگەن. سو­عان وراي مۇندا جەكە مەنشىك وقۋ ورنى دەگەن اتىمەن جوق, ءبارى تەك مەم­لەكەتتىك بولىپ تابىلادى. ونىڭ ۇستىنە فينليانديا قو­عامىن­دا بايلار مەن كەدەيلەرگە ءبو­لىنبەيدى. ولاردا جوعارى لاۋازىم­دى قىزمەتتى حالىقتان بيىك تۇرۋ, ءبو­لەكتەنۋ دەپ ەسەپتەمەيدى. نەعۇر­لىم جوعارى دارەجەلى شەنەۋنىك ارقاشان حالىقپەن تىعىز, اشىق جۇمىس ىستەيدى. شىنى كەرەك, وسى ساپاردا قارا­پاي­ىم­دىلىق پەن جو­عارى مادەنيەتتى­لىك­تىڭ, كىشىپەيىل­دى­لىك پەن ادامگەر­شى­لىك­تىڭ شىڭىن كورسەتىپ جۇرگەن فين ەلى­نىڭ جوعارى لاۋازىمدى جانە قاتار­داعى قىزمەت­كە­رىن قايسىسى كىم ەكەنىن ءبىر-ءبى­رى­نەن اجىراتۋ وڭايعا تۇسپەدى. قىل­مىستىڭ, الداۋ-ارباۋدىڭ, الاياق­تىق­تىڭ جوق بو­لۋى ادامداردىڭ, راسىندا, ادال­دىقتىڭ شىڭىنا شى­عۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزعان. باي­قاۋ­سىزدا اقشاعا نىعىز­دالعان ءاميا­نى­ڭىز ءتۇسىپ قالعان جاع­دايدا ىزدە­سەڭىز, سول كۇيىندە مۇرتى بۇزىلماي تابىلاتىندىعىنا كەپىلدىك بەرەمىز دەيدى. سوندا ءالى دە كەيبىر ەلدە بەر­سەڭ قولىڭنان, بەرمەسەڭ جو­لىڭنان دەيتىن ادەت قالماي تۇرعاندا مۇندا ءتىپتى ابايسىزدا بىرەۋدىڭ ۇمىتىپ, نە جوعالتىپ العان باعالى دۇنيەسىن الىپ كەتۋ دە جوق. مىنە, مۇنىڭ ءبارى فينليان­ديا­نىڭ كوپتەگەن سالادا, اسىرەسە, ءبىلىم بە­رۋ­دىڭ كوشباسىندا تۇرعاندىعىن ءبىل­دى­رە­دى. ونىڭ ءبارى – جاڭاشا ويلاۋ, ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءتيىم­دىلىگىنە قول جەت­كىزۋ سەكىلدى كوپ­تە­گەن عىلىمي باعىت­تاردىڭ ناتيجەسى. ەلباسى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ وتىراتىنىن ايتقان بولاتىن. دەمەك, بىزگە ءسۋوميدىڭ يننوۆاتسيالىق-تەحنو­لو­گيالىق تاجىريبەسىنىڭ وتە قا­جەت­تىلىگى سەكىلدى قازاقستاننىڭ قۋاتتى رەسۋرستىق بازاسى فينليانديانى قىزىقتىراتىنى دا انىق. ەندەشە, فيندەردە قالىپتاسقان جۇيە – مەملەكەت پەن كاسىپكەرلىك­تىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى, عالىم­دار مەن ىسكەرلىك ورتانىڭ ىنتى­ماق­تاستىعى, تەحنولوگيالىق پارك­تەر مەن كلاستەر­دىڭ قىزمەتتەرى ەرەك­شە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەد­جانوۆ ساپار قورىتىن­دى­سىندا العان تاجىريبەنى باياندى ەتۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەت كەرەكتى سالادا ءتيىستى ناتيجە شىعارۋى قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.