بەيرەسمي ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنەر بولساق, 1959 جىلى تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە مويىندالعان بوستاندىق ارالىنان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ەكى ميلليونعا جۋىق ادام بوستاندىق ىزدەپ, مەملەكەتىن تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعان.
جۋىردا وزبەكستاننىڭ باس شاھارى – تاشكەنتتە ۇيىمداستىرىلعان بوكستان الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋعا كەلگەن كۋبا قۇراماسىنىڭ 75 كيلو سالماقتاعى وكىلى يوەنليس ەرناندەس ءوز ەلىنە قايتار جولدا ۇلتتىق قۇراما ساپىنان قاشىپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى. بۇل تۋرالى كۋبا بوكس فەدەراتسياسىنىڭ باسشىلىعى وكىنىشپەن حابارلادى. ويتكەنى ەرناندەس وسى الەم چەمپيوناتىندا كۋبا قورجىنىنا جالعىز التىندى سالعان بىردەن-ءبىر بوكسشى.
بوستاندىق ارالىنىڭ وكىلدەرى ءدال وسى بوكسشىعا الداعى پاريج وليمپياداسىندا دا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىرعان بولاتىن. سەبەبى كەيىنگى ەكى جىلدا 25 جاستاعى يوەنليس ەرناندەسكە كۋبادا دا, الەمدە دە تەڭ كەلەر قارسىلاس تابىلماي تۇر. ول 2021 جىلى سەربيانىڭ بەلگراد قالاسىندا وتكەن جاھاندىق دودادا 75 كيلو سالماقتا جەڭىمپاز اتانعان ەدى.
كەيىنگى 30 جىلدىڭ ىشىندە كۋبا بوكسى تاريحىنداعى ەڭ ءىرى وقيعا 2005 جىلى افينا وليمپياداسىنان كەيىن تىركەلگەن بولاتىن. سول جىلى ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى (2001, 2003 جانە 2005 جىلدارى), 2004 جىلى وليمپيادا جەڭىمپازى اتانعان اۋىر سالماقتاعى كۋبانىڭ داڭقتى بوكسشىسى ودلانەر سوليس كاسىپقوي بوكستا ونەر كورسەتۋ ءۇشىن اقش-قا قاشۋعا ءماجبۇر بولدى. 2007 جىلى كاسىپقوي بوكستاعى دەبيۋتتىك جەكپە-جەگىن وتكىزگەن ودلانەر 2011 جىلى تولىققاندى الەم چەمپيونى اتانۋ ماقساتىندا ۋكراينالىق ۆيتالي كليچكومەن جۇدىرىقتاسىپ, ءبىرىنشى راۋندتا-اق نوكاۋتپەن جەڭىلىپ قالدى. اۋەسقوي بوكستا ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى اتانعان بوكسشىعا كاسىپقوي بوكستا الەم چەمپيونى اتانۋ باقىتى سول كۇيى بۇيىرماي كەتتى.
كۋبا بوكسى تاريحىنداعى كەيىنگى كاسىپقوي بوكسقا قاشۋ وپەراتسياسى 2007 جىلى تىركەلدى. برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا الاۋى تۇتانعان پانامەريكا ويىندارى كەزىندە بوكستان 2005 جىلعى الەم چەمپيونى ەريسلاندي لارا مەن وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىن ەكى رەتتەن ۇتىپ, الەم كۋبوگىندە ءۇش مارتە ۇزدىك شىققان گيلەرمو ريگوندو جانە گاندبولشى رافاەل داكوستا كاپوتا اقش-قا قاشۋعا ارەكەت ەتەدى. بىراق بوكسشىلار جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ قولىنا ءتۇسىپ, كۋباعا قايتارىلدى. الايدا كەلەسى جىلى اتالعان ەريسلاندي لارا قايتا تاۋەكەلگە بەل بۋدى. بۇل جولى لارانىڭ جولى بولدى. بىرەر ۋاقىت گەرمانيادا تۇراقتادى دا, كوپ كەشىكپەي امەريكاعا اتتاندى. ال 2009 جىلى ريگوندو مەكسيكا ارقىلى اقش-قا قاشىپ, كاسىپقوي بوكسشىلاردىڭ ءىسىن جۇرگىزەتىن «Arena Box-Promotion» كومپانياسىمەن كەلىسىمشارتقا وتىردى. ەريسلاندي لارا 2008-2022 جىلدار ارالىعىندا كاسىپقوي بوكستا بارلىعى 35 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 29 رەت جەڭىس تويىن تويلادى. ال ريگوندو 2009 جىلدان بۇگىنگە دەيىن 25 رەت شارشى الاڭعا كوتەرىلىپ, 21 ايقاستا قارسىلاسىن تىزە بۇكتىرگەن.
2018 جىلى كۋبا بوكسىنىڭ جارىق جۇلدىزدارى سانالعان اسا جەڭىل سالماقتاعى ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى (2015, 2017 جىلدارى), 2016 جىلعى ريو وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى حوانيس ارحيلاگوس پەن جەڭىل سالماقتاعى لوندون (2012) جانە ريو (2016) وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى روبەيسي راميرەس كاپيتاليستىك بيلىك سالتانات قۇرعان مەملەكەتتە تۇرعىسى كەلمەيتىندەرىن اشىپ ايتىپ, جايلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن جانە كاسىپقوي بوكستا ءوز باقتارىن سىناپ كورۋ ماقساتىندا مەكسيكا ارقىلى اقش اسۋعا تىرىسىپ كورگەن بولاتىن. ولاردىڭ بۇل تالپىنىستارى ء«ا» دەگەننەن ءساتتى جۇزەگە اسقانىمەن, اقش-قا جەتكەنشە تالاي «تار جول, تايعاق كەشۋدى» باستارىنان وتكىزۋگە تۋرا كەلەدى.
ارحيلاگوس 2018 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا مەكسيكانىڭ تيحۋانا قالاسىندا ءوتىپ جاتقان ورتالىق امەريكا جانە كاريب تەڭىزى ايماعى ويىندارىنىڭ ىرىكتەۋ سايىستارى كەزىندە كەشكى سەرۋەنگە شىعىپ, سول بويى قوناقۇيگە ورالماعان. ال تيحۋانا اقش-تىڭ كاليفورنيا شتاتىنا ەڭ جاقىن ورنالاسقان قالا بولاتىن. حوانيس قازىرگى تاڭدا كاسىپقوي بوكستا 10 جەكپە-جەك وتكىزىپ, سونىڭ توعىزىندا جەڭىسكە جەتكەن. تەك ءبىر ايقاسىندا قارسىلاسىنا جول بەردى.
وسى وقيعادان 3-4 اي وتكەندە روبەيسي راميرەس تە كۋبا قۇراماسىنىڭ مەكسيكاداعى كەزەكتى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى كەزىندە شەكارا اسىپ ۇلگەردى. ەڭ قىزىعى, ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى اقش-قا قاشۋ وپەراتسياسىن التى اي بۇرىن جوسپارلاپ, كەيىن تاعى التى اي مەكسيكادا جاسىرىنىپ جۇرۋىنە تۋرا كەلەدى. ءتۇرلى قۋلىققا بارعان ونىڭ سىبايلاستارى ءار اي سايىن بوكسشىنىڭ شاشىن بوياپ, جاسىرىنعان جەرىن دە ءجيى وزگەرتىپ وتىردى. ءسويتىپ, ارادان التى اي وتكەندە, ياعني 2018 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا راميرەستىڭ تابانى اقش توپىراعىنا ءتيىپ, بۇگىندە جانىبەك ءالىمحان ۇلىن ءوز «قامقورلىعىنا» العان ايگىلى «Top Rank» پروموۋتەرلىك كومپانياسىمەن كەلىسىمشارتقا وتىردى.
سونداي-اق بىلتىر كۋبانىڭ تاعى ءبىر تالانتتى بوكسشىسى, ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى, توكيو وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى ەندي كرۋس تە مول قارجىعا كەنەلۋ ءۇشىن ءوز ەلىنەن قاشىپ, كاسىپقوي بوكستا جۇدىرىقتاسۋ ءۇشىن اقش اسقان بولاتىن. 25 جاستاعى بوكسشى شىلدە ايىندا كاسىبي شارشى الاڭداعى العاشقى جەكپە-جەگىن وتكىزۋگە دايىندالىپ جاتىر.
