كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
‒ پرەزيدەنت مەگاپوليستەردە تىعىزدالعان, نۇكتەلىك قۇرىلىس جۇرگىزۋگە تىيىم سالىپ, بۇل سالادا جاۋاپتى ورگاندارعا ناقتى تاپسىرما بەردى. بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتىڭ ناتيجەسىندە جۇرتتىڭ ىعىرىن شىعارعان جوسىقسىز قۇرىلىس توقتاتىلىپ, جاعداي بىرىڭعايلانا باستادى. بىراق كوپ عيماراتتار بۇعان دەيىن دە سالىنىپ بىتكەن. بۇل جونىندە نەندەي پىكىر بىلدىرەر ەدىڭىز؟
‒ نۇكتەلىك قۇرىلىس قالالاردىڭ بۇرىننان بار سالىنعان اۋداندارىنىڭ ىشىندە يگەرىلمەگەن ۋچاسكەلەردە سالىنادى. بۇعان بوس جەرلەردە جاڭا عيماراتتار سالۋ, قاراۋسىز قالعان ۋچاسكەلەردى نەمەسە جاڭا قۇرىلىس نىساندارىن قۇرۋ ءۇشىن قولدانىستاعى عيماراتتاردى بۇزۋ كىرۋى مۇمكىن. نۇكتەلىك قۇرىلىس كوبىنە تاريحي نەمەسە مادەني ماڭىزى بار ەسكى عيماراتتاردى بۇزۋ مەن اۋىستىرۋعا اكەلەدى. سوندىقتان وعان تىيىم سالۋ قالانىڭ بىرەگەيلىگى مەن مۇراسىن, تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا كومەكتەسەدى. بۇل رەتتە استانادا, الماتىدا جانە باسقا قالالاردا نۇكتەلىك قۇرىلىسقا تىيىم سالىنۋى ‒ وڭ قادام. ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ تۇرعىسىنان قازىرگى زامانعى قالالار ديناميكالىق قوعامدىق كەڭىستىكتەردىڭ دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ جوسپارلانۋى كەرەك. نۇكتەلىك قۇرىلىس بۇرىننان بار ينفراقۇرىلىمنىڭ شامادان تىس جۇكتەلۋىنە اكەلۋى مۇمكىن جانە تۇرمىستىڭ قولايلىلىعىنا تەرىس اسەر ەتەدى. ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى ‒ ءىرى قالالارداعى, اسىرەسە الماتىداعى ەكولوگيالىق جاعداي. دەگەنمەن پروبلەمالاردىڭ پايدا بولۋىنىڭ العاشقى بەلگىلەرىن استانادان دا كورىپ وتىرمىز. ساياباقتار مەن جاسىل كەڭىستىكتەر ‒ قالالىق ەكوجۇيەنىڭ ماڭىزدى بولىگى. ال نۇكتەلىك قۇرىلىس جاسىل ايماقتاردىڭ جوعالۋىنا جانە ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋىنا اكەلۋى ىقتيمال.
قالالاردا قۇرىلىسقا تىيىم سالۋدىڭ ەنگىزىلۋى ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ەلەۋلى تۇردە جاقسارتقان جاعدايلار تاريحتان بەلگىلى. مىسالى, گەرمانيادا ساۋلەت مۇراسىن ساقتاۋ ءۇشىن قالالاردىڭ تاريحي بولىكتەرىندە قۇرىلىسقا تىيىم سالۋدىڭ مىسالدارى بار. بۇل شاھاردىڭ وزىندىك كەلبەتى مەن بىرەگەيلىگىن ساقتاۋعا, تۋريستەردى تارتۋعا جانە جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونداي-اق كوپتەگەن ەلدە قالالاردىڭ دامۋىن مۇقيات جوسپارلاۋ جانە قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەردى ازايتۋ ماقساتىندا ۋاقىتشا قۇرىلىس موراتوريلەرى ەنگىزىلدى.
دەگەنمەن سالىنىپ بولعان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنە تىيىم سالۋدى قولدانۋ كەيبىر قيىندىقتار تۋدىرۋى مۇمكىن. ويتكەنى بۇل كەشەندەردىڭ يەلەرى مەن تۇرعىندارى جوبالارعا ءوز قاراجاتتارىن جۇمسادى, ۇمىتتەنە كۇتتى. سوندىقتان بۇل جاعدايدى ءادىل دە بايىپتى شەشۋ ءۇشىن بارابار شارالاردى ازىرلەۋ ماڭىزدى. قۇرىلىس سالۋشىلار دا قولدانىستاعى ەرەجەلەر شەڭبەرىندە جوعارى پايدا تابۋعا تىرىساتىن كاسىپكەرلەر ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. كاسىپكەرلىكتىڭ ءمانى دە سول, ياعني تابىس تابۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءمۇلت جىبەرمەۋ. قۇرىلىسى اياقتالعان كەشەندەر ماسەلەسىن شەشۋ ساۋلەت قوعامداستىعىنىڭ قاتىسۋىمەن عيمارات يەلەرى, تۇرعىندار, قالا بيلىگى اراسىنداعى ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلۋى ماڭىزدى. تەك وسىلاي عانا بارلىق تاراپتىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرەتىن جانە جالپى قالانىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن وڭتايلى شەشىمدەردى تابۋعا بولادى. شارالار تۋرالى ايتاتىن بولساق, بۇل رەتتە سالىنىپ بىتكەن كەشەندەردىڭ جالپى قالالىق ورتاعا ينتەگراتسيالانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قالانىڭ دامۋ جوسپارلارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, سونداي-اق ىقتيمال جاعىمسىز سالداردى ازايتۋ ءۇشىن وتەماقى ماسەلەسىن قاراستىرۋ سياقتى ءارتۇرلى نۇسقا بولۋى مۇمكىن. بۇل قوسىمشا قوعامدىق كەڭىستىكتەر قۇرۋدى, ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋدى, قولدانىستاعى عيماراتتاردى جاڭعىرتۋدى قامتي الادى.
‒ الماتىداعى ءال-فارابي داڭعىلىن بويلاي تىزىلگەن ءزاۋلىم عيماراتتار جەلدىڭ تابيعي اينالىمىن بوگەپ, ورتكە قارسى ارالىقتى, جەر سىلكىنىسى كەزىندە ازاماتتار جينالاتىن ورىنداردى باسىپ الدى. نەلىكتەن كوكتوبە باۋرايىندا جەكە ءۇي يەلىكتەرىنىڭ جوسىقسىز قۇرىلىس سالۋىنا, كوشكىنگە قاۋىپ توندىرەتىن رەتتەلمەگەن سۋ بۇرۋعا جول بەرىلدى؟ وبسەرۆاتوريا, مەدەۋ ماڭايىنداعى تاۋ بوكتەرىندە, رەكرەاتسيالىق ايماقتاردا سالىنعان ستيحيالىق قۇرىلىس تۋرالى نە ايتاسىز؟
‒ قۇرىلىس كەزىندە جەلدىڭ تابيعي سوعۋ اسەرىن ەسكەرمەۋ, ورتكە قارسى ارالىقتاردى, سونداي-اق جەر سىلكىنىسى كەزىندە ازاماتتاردى جيناۋ ورىندارىن پايدالانۋ, جالپى سەيسميكالىق قاۋپى جوعارى ايماقتىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە جاۋاپسىز قاراۋ ‒ اۋىر بۇزۋشىلىقتار. سەيسميكالىق اۋدانداردا قۇرىلىستىڭ قاراپايىم ەرەجەلەرىن ساقتاماۋ سالدارىنان 50 مىڭنان استام ادامنىڭ ءومىرىن قيعان جان تۇرشىگەرلىك تراگەدياعا اكەلگەن تۇركياداعى قايعىلى جاعداي اركىمنىڭ دە ەسىندە بولار.
كوكتوبە بەتكەيلەرى سياقتى كوركەم اۋدانداردا وزدىگىنەن قۇرىلىس سالۋ بەلگىلى ءبىر پروبلەمالار مەن تاۋەكەلدەردى تۋدىراتىنى ءسوزسىز. سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى رەتتەلمەگەن جانە كوشكىن قاۋىپ توندىرەتىن جوسىقسىز قۇرىلىسقا رۇقسات بەرۋ ‒ قابىلداۋعا كەلمەيتىن نارسە. بۇل تۇرعىندار مەن قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اۋىر زارداپتارعا اكەلۋى مۇمكىن. مەدەۋ سياقتى تاۋدىڭ ەتەگىندەگى رەكرەاتسيالىق ايماقتاردا قۇرىلىس سالۋ مۇقيات باقىلاۋ مەن باعالاۋدى قاجەت ەتەدى. مۇنداي ايماقتار تۋريستەردى تارتۋعا, دەمالۋعا وتە قولايلى. بىراق بۇل ماڭايدا قۇرىلىس سالۋ ەكولوگيالىق جانە گەولوگيالىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلۋى كەرەك. بۇل قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەردى ازايتۋ مەن تابيعي رەسۋرستاردى ساقتاۋ, كەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت. قۇرىلىس جوبالارىن مۇقيات تالداۋ جانە باعالاۋ, سونداي-اق وسى سالاداعى قۇرىلىستى رەتتەيتىن نورمالار مەن ەرەجەلەردى قاتاڭداتۋ وزەكتى.
‒ الەمدە, ەلىمىزدە سەيسميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى قۇرىلىستاردىڭ جەر سىلكىنىسىنە توزىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا قاندايدا ءبىر قورىتىندى جاسالدى ما؟ تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى قۇرىلىسىنىڭ ساپاسىنا نە كەپىلدىك بەرە الادى؟
‒ ەڭ الدىمەن قۇرىلىس ۇدەرىسىن دۇرىس باقىلاۋ جانە جوبالاۋ كەزىندە قابىلدانعان بارلىق تەحنيكالىق شەشىمدەردى ساقتاۋ كەرەك. قۇرىلىس جوبالارىنا تەحنيكالىق قاداعالاۋ مەن ينسپەكتسيانى ارنايى اككرەديتاتسيا العان جەكە كومپانيالار جۇزەگە اسىرادى. ولاردىڭ ەسكەرتپەلەرى مەن پىكىرلەرىنە نازار اۋدارۋ قاجەت. سونداي-اق جۇيەلى بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ ءۇشىن ولاردىڭ جۇمىسىن تالداۋ ماڭىزدى. بۇل رەتتە عيماراتتاردى تەكسەرۋدىڭ جاڭا زاماناۋي ادىستەرىن ەنگىزۋ قاجەت. ءبىز قاتتى جەر سىلكىنىستەرىنە ءجيى ۇشىرايتىن جاپونيا سياقتى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن زەردەلەپ, ەنگىزە الامىز. سونداي-اق قولدانىستاعى عيماراتتاردىڭ سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا جانە جاڭا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر جاساۋعا باعىتتالعان زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەر جۇرگىزۋدىڭ ءمانى زور. ەۋروپالىق ستاندارتتارعا كوشۋ جانە عيماراتتاردىڭ سەيسميكالىق تۇراقتىلىعىن كۇشەيتۋ جۇيەلى دە ماقساتتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ايماقتىڭ ناقتى گەولوگيالىق جانە سەيسميكالىق جاعدايلارىن ەسكەرەتىن سەيسميكالىق قاۋىپتى اۋدانداردا جوبالاۋدىڭ قاتاڭ نورمالارى مەن ەرەجەلەرىن ەنگىزۋ مەن ساقتاۋ اسا ماڭىزدى. سونداي-اق يننوۆاتسيالىق ادىستەر مەن تەحنولوگيالاردى ازىرلەپ, ىسكە قوسۋ ءۇشىن سەيسمولوگيا, گەوتەحنيكا جانە قۇرىلىس سالاسىنداعى مامانداردى بەلسەندى تارتۋ قاجەت. الەمدىك جانە وتاندىق قوعامداستىقتىڭ سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى ءوسىپ كەلە جاتقان الاڭداۋشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, حالىقتى جەر سىلكىنىسى كەزىندەگى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا وقىتۋعا باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق ناۋقان جۇرگىزۋ قاجەت.
‒ كەڭەستىك قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىنە (قنجە) جانە ەۋروپالىق قۇرىلىس ساپاسىنا قالاي قارايسىز؟
‒ كەڭەستىك قۇرىلىس نورمالارىنىڭ سەنىمدىلىگى مەن پراكتيكالىق تيىمدىلىگىنە كۇمان جوق. بۇل نورمالارعا سايكەس سالىنعان كوپتەگەن عيمارات بەرىكتىگىن جىلدار بويى دالەلدەدى. دەگەنمەن ءبىزدىڭ الەمدىك ەكونوميكاداعى ينتەگراتسيالانعان جاعدايىمىزدى ەسكەرە وتىرىپ جانە ناتيجەلى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇرىلىس يندۋسترياسىنداعى ەۋروپالىق ستاندارتتارعا كوشۋ قاجەت.
‒ ازاماتتار ۇلەسكەر رەتىندە قاتىساتىن قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ قىزمەتىنە ارحيتەكتۋرالىق قاداعالاۋ مەن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت پە؟
‒ ارحيتەكتۋرالىق قاداعالاۋ مەن قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ قىزمەتىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگىن تولىعىمەن قولدايمىن. بۇل ارحيتەكتۋرالىق نورمالار مەن ستاندارتتاردىڭ ساقتالۋىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جوبالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن, ساپاسىن جانە ازاماتتاردىڭ ۇمىتتەرى مەن مۇددەلەرىنە سايكەستىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى تەتىك. سونىمەن بىرگە قۇرىلىستىڭ ءار كەزەڭىن جوبالاۋدان باستاپ جۇمىستىڭ سوڭىنا دەيىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, جوبالىق شەشىمدەردىڭ سايكەستىگىن, پايدالانىلعان ماتەريالداردىڭ ساپاسىن, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ورىندالۋىن جانە وبەكتىلەردىڭ مالىمدەلگەن پارامەترلەرى مەن سيپاتتامالارىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋدى قامتيدى. بۇل ىقتيمال بۇزۋشىلىقتاردىڭ, كەمشىلىكتەردىڭ جانە بەكىتىلگەن جوسپارلاردان اۋىتقۋدىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى.
‒ قازىرگى زامانعى مەگاپوليستەردە از قاباتتى ۇيلەردى دامىتۋ ماسەلەسىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن كاسىبي مامان رەتىندە حالىق تىعىز قونىستانعان قالالار پروبلەماسىن شەشۋ جونىندەگى وي-تۇجىرىمىڭىزبەن بولىسسەڭىز؟
‒ تىعىز قونىستانعان قالالار پروبلەماسىن شەشۋ يننوۆاتسيالىق قادامداردى تالاپ ەتەدى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل باعىتتاعى ءتيىمدى ادىستەردىڭ ءبىرى ‒ كوپپوليۋستى قالالاردى قۇرۋ جانە اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ. كوپپوليۋستى قالالاردىڭ يدەياسى ‒ قالالىق اۋماقتى ارقايسىسى بەلگىلى ءبىر قىزمەتكە مامانداندىرىلعان ءارتۇرلى شالعاي ايماقتارعا ءبولۋ. مىسالى, ۋنيۆەرسيتەتتەردى, جاڭا بيزنەس ورتالىقتارىن, بازارلاردى جانە قالاداعى باسقا دا ءىرى ترافيك كوزدەرىن سالۋ مەن دامىتۋ ءۇشىن ايماقتار بولىنەدى. بۇل ءبىر ورتالىقتا حالىقتىڭ شوعىرلانۋىن ازايتۋعا جانە قالانى بىركەلكى ەتۋگە كومەكتەسەدى. كوپپوليۋستى قالالار يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كوپتەگەن ارتىقشىلىعى بار. بىرىنشىدەن, بۇل قالالىق اۋماق پەن رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا ىقپال ەتەدى. قالانىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىندا نەگىزگى نىسانداردى ورنالاستىرۋ كۇندەلىكتى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن ەڭسەرۋ قاجەت ۋاقىت پەن قاشىقتىقتى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە قالانىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرىندە ەكونوميكانى دامىتۋعا اسەرىن تيگىزەدى.
حالقى تىعىز ورنالاسقان قالالاردىڭ پروبلەمالارىن شەشۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى ‒ از قاباتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن دامىتۋ. بۇل رەتتە جاعدايدى ودان سايىن كۇردەلەندىرە تۇسەتىن بيىك ۇيلەردىڭ ورنىنا تومەن جانە ورتاشا بيىكتىكتەگى عيماراتتارعا ارتىقشىلىق بەرىلەدى. بۇل ءتاسىل قالانىڭ ۇيلەسىمدى ءارى جايلى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ, جاسىل ايماقتاردى, ساياباقتار مەن قوعامدىق كەڭىستىكتەردى قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك بايلانىسى مەن ءوزارا ارەكەتتەستىگىن ساقتاۋعا وڭتايلى ورتا قالىپتاسادى.
كوپپوليۋستى قالالار تۇجىرىمداماسىن ەنگىزۋ جانە از قاباتتى قۇرىلىستى دامىتۋ قازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ ءتۇرلى قالالارىندا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتۋدە. مىسالى, قىتايدىڭ شانحاي قالاسىنداعى ءارتۇرلى اۋدانداردا بىرنەشە ىسكەرلىك ورتالىقتاردى قۇرۋدى كوزدەيتىن «ورتالىق بيزنەس-كلاستەر» جوباسى ازىرلەنگەن. بۇل قالانىڭ ورتالىق بولىگىندەگى جۇكتەمەنى ازايتۋعا جانە جۇمىس ورىندارىنىڭ بىركەلكى ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشادى. سول سەكىلدى نيدەرلاند ەلىنىڭ امستەردام قالاسىندا «قالا 20 مينۋت ىشىندە» تۇجىرىمداماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ يدەياسى بويىنشا دۇكەندەر, مەكتەپتەر, ساياباقتار مەن جۇمىس ورىندارىن قوسا العاندا بارلىق نەگىزگى قىزمەتتەر مەن قولايلى جاعداي تۇرعىندارعا 20 مينۋتتىق سەرۋەندەۋ نەمەسە ۆەلوسيپەدپەن ءجۇرۋ كەزىندە قولجەتىمدى بولۋى كەرەك. ياعني ۇزاقمەرزىمدى كوممۋنيكاتسيانىڭ قاجەتتىلىگى ازايىپ, ىڭعايلى قالالىق ورتا قۇرىلادى.
‒ ارحيتەكتۋرالىق كوزقاراستاردى زامانعا ساي جاڭارتۋ تۇرعىسىنان العاندا ەلىمىزدىڭ وسى سالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ دامۋىن قالاي باعالايسىز؟
‒ قالالىق ورتانى يننوۆاتسيالايتىن جانە وزگەرتەتىن ساۋلەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنىن قالىپتاستىرۋ ايرىقشا ماڭىزدى. بۇل تۇرعىدا زاماناۋي ارحيتەكتۋرالىق كوزقاراستارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرنەشە ماڭىزدى اسپەكتىلەردى قاراستىرۋعا بولادى. بىرىنشىدەن, ساۋلەت سالاسىندا وزەكتى جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. جوعارى وقۋ ورىندارى يندۋستريانىڭ زاماناۋي تەندەنتسيالارى مەن تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, ءوز باعدارلامالارىن جاڭارتۋى كەرەك. ستۋدەنتتەرگە سەيسميكالىق قاۋىپتى ايماقتارداعى ديزاين, تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە ۋربانيستىك جوسپارلاۋمەن قوسا, ارحيتەكتۋرانىڭ جاڭا تۇجىرىمدامالارى مەن تاسىلدەرىن, سونىڭ ىشىندە تەندەنتسيالاردى زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەرۋ ماڭىزدى. ەكىنشىدەن, ساۋلەت سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردى دامىتۋ قاجەت. جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن قولداۋى جانە ىنتالاندىرۋى كەرەك. بۇل ساۋلەت ونەرىندەگى ءبىلىم شەكارالارىن كەڭەيتۋگە جانە جاڭا يدەيالار مەن تۇجىرىمدامالاردى ەنگىزۋگە كومەكتەسەدى. ساۋلەت ونەرىن قۇرىلىس, ەنەرگيا تيىمدىلىگى جانە الەۋمەتتىك-مادەني اسپەكتىلەر بويىنشا زەرتتەۋ ساۋلەت كەڭىستىگىنىڭ كوزقاراسىن جاڭارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ۇشىنشىدەن, وقۋ ورىندارى مەن ساۋلەتشىلەردىڭ كاسىبي قاۋىمداستىعى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ قاجەت. تاعىلىمدامالاردى, بىرلەسكەن جوبالار مەن ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ستۋدەنتتەرگە ساۋلەت جۇمىسىنىڭ پراكتيكالىق جاعىن تۇسىنۋگە جانە مامانداردان قۇندى تاجىريبە الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزعان ءجون. مۇنداي ءوزارا ءىس-قيمىل ءبىلىم الماسۋعا, كاسىبي بەيىمدەلۋگە جانە ساۋلەتتىك دايىندىق دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. ءتىپتى جوعارى وقۋ ورىندارىن دامىتۋ مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى جانە ءبىلىم بەرۋگە ينۆەستيتسيالاردى تالاپ ەتەدى. ۇكىمەت ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭعىرتۋعا, زاماناۋي ينفراقۇرىلىم قۇرۋعا جانە وقۋ ماتەريالدارىن جاڭارتۋعا قاجەتتى قاراجات بولۋمەن ساۋلەتتىك ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان ستراتەگيانى ۇستانۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەرگە ارنالعان ستيپەنديالار مەن تاجىريبە الماسۋ باعدارلامالارىن قولداۋ ولارعا حالىقارالىق تاجىريبە الۋعا جانە بىلىمدەرى مەن داعدىلارىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
اڭگىمەلەسكەن
بوتاگوز ابدىرەيقىزى
«Egemen Qazaqstan»
