الەمدەگى ەڭ كونە مۋزەي ەننيگالدي-ناننانى وسىدان 2500 جىل بۇرىن ۆاۆيلون حانشايىمى سالدىرعان. ونى 1925 جىلى لەونارد ۆۋلي اشقان.
ارحەولوگ ۆاۆيلون سارايىن قازۋ كەزىندە ارتەفاكتىلەردىڭ كوللەكتسياسىن تاپقان. كوللەكتسيادا ريم يمپەرياسىنا قاتىستى عاجايىپ زاتتار بولعان. سونداي-اق كونە زاتتار وتە ۇقىپتى ساقتالعان. ءولىپ بارا جاتقان وركەنيەتتىڭ ب ۇلىڭعىر سيمۆولىن ولجالاعان لەونارد ۆۋلي وسىلايشا, ەڭ العاشقى مۋزەيدى اشتى.
الەمدەگى وزگە دە كونە مۋزەيلەر قايتا ورلەۋ داۋىرىندە يتاليادان تابىلدى.
كاپيتولي مۋزەيى - ريمدەگى مۋنيتسيپالدى مۋزەي جۇيەسىنىڭ بولىگى, الەمدەگى العاشقى قوعامدىق ونەر مۇراجايى. كاپيتولي مۋزەي كوللەكتسيالارى قالانىڭ تاريحىنان سىر شەرتەدى. كاپيتولي زالدارىندا ساقتالعان ارتەفاكتىلەر ريمدە قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان. قالانىڭ ءدىني ءومىرى, سودان كەيىن ازاماتتىق ماگيستراتتار ۋاقىتى, كەيىنىرەك مۋنيتسيپالدى باسقارۋ – بارلىق كەزەڭدەر كاپيتوليمەن تىعىز بايلانىستى. مۋزەيدىڭ قۇرىلىسىن ەڭ مىقتى ساۋلەتشىلەر جاساپ شىققان. 1734 جىلى اشىلعان كاپيتولي مۋزەيى ونەر تۋىندىلارىن كورۋگە بولاتىن العاشقى ورىن بولدى.
ۆاتيكان مۋزەيى - الەمدىك مادەنيەتتىڭ ەڭ كەرەمەت ەسكەرتكىشتەرى ساقتالعان ورىن. كىشكەنتاي مۇسىندەر كوللەكتسياسىن جيناۋدان باستالعان عيمارات ۋاقىت وتە كەلە الەمدەگى ەڭ ادەمى ونەر كوللەكتسيالارى جيناقتالعان ۇلكەن مۋزەيگە اينالدى. ونەر تۋىندىلارى ساقتالعان زالدىڭ ينتەرەرى دە كەرەمەت. ۆاتيكان مۋزەيىن 18 عاسىردا ەكى ريم پاپاسى – كلەمەنت XVI (1769-1774) جانە پيۋس VI (1775-1799) قۇردى. ولار العاش رەت حالىققا مادەني ءبىلىم بەرۋ ماقساتىندا كوركەم كوللەكتسيالاردى ۇسىندى.
مۇندا ريم پاپاسى يۋلي II روۆەرە (1503-1515) ءريمنىڭ تسەزارلاردان ريم پاپالارىنا ءوتۋىن بەينەلەيتىن ەجەلگى مۇسىندەردىڭ كوللەكتسياسىن جينادى. XVIII عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ريم پاپالارى وسى كوللەكتسيالاردان مۋزەي جاساۋعا شەشىم قابىلدايدى.
ەشمول مۋزەيى - ۇلىبريتانياداعى ەڭ كونە مۋزەي. ول وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ورنالاسقان. ونىڭ زاماناۋي عيماراتى 1841-1845 جىلدار ارالىعىندا سالىنعان. جوبانى ساۋلەتشى كوكەرەلل جاساعان.
مۋزەيدە ەجەلگى ەگيپەتتىڭ رەنەسسانس كەزەڭىندەگى ونەرى مەن گرافيكاسىنىڭ كوللەكتسياسى بار. لەوناردو دا ۆينچي, رافاەل جانە ميكەلاندجەلونىڭ جۇمىستارى دا وسى مۋزەيدە ساقتالعان. ال كوركەم گالەرەيا زالىندا رەمبراندت پەن رۋبەنستىڭ, رەنۋاردىڭ, پيكاسسو مەن دجوردجونەنىڭ جانە باسقا دا كوپتەگەن تانىمال شەبەرلەردىڭ سۋرەتتەرىن كورۋگە بولادى.
