وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنداعى قيىنشىلىق ەلىمىزگە وڭاي بولماعانى ءمالىم. بىراق حالقىمىز تاۋەلسىز ەل بولعانىمىزعا شۇكىر ەتىپ, بار قيىندىققا توزە ءبىلدى. ازاتتىق العاننان كەيىن نارىقتىق ەكونوميكاعا قادام باستىق. جۇرتشىلىق جاڭا رەفورمانى بىردەن قابىلداي العان جوق. ءتۇرلى كەدەرگىلەر كەزدەستى. جەتپىس جىل بويى جوسپارلى ەكونوميكامەن تىنىستاعان زاۋىت-فابريكا تۇرالادى. ءتورت-ت ۇلىك مالعا تولى كەڭشارلاردىڭ باسىنان باق تايىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن اتا-اجەلەرىمىز اۋىر بەينەتكە مالىنىپ ءجۇرىپ وسىرگەن مىڭداعان مال اينالدىرعان ءبىر-ەكى جىلدا جىلان جالاعانداي جوق بولدى. كەڭشاردان ءوز پايىن الىپ, جەكە شىققانداردىڭ دا شەكەسى شىلقي قويمادى. جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الدى. ءسويتىپ, ۇزاق جىلدار بويى ايرانداي ۇيىپ وتىرعان اۋىلدىڭ ىرگەسى سوگىلە باستادى.
بۇعان مىسالدى الىستان ىزدەپ اۋرە بولمايمىن. تۋعان اۋىلىم ءدال وسىنداي جاعدايدى باستان كەشتى. ءبىزدىڭ كەڭشارعا قاراعان ءتورت بولىمشەدە 9-10 مىڭ قوي, 2 مىڭعا جۋىق ءىرى قارا, 1 مىڭعا جاقىن جىلقى بولدى. سونداي-اق ماشينا-تراكتور پاركى جۇمىس ىستەدى. بۇعان قوسا, اۋىلداعى ءار وتباسى, جوق دەگەندە, 10-15 قوي, 3-4 ءىرى قارا, 2-3 جىلقى ۇستادى. وسىدان-اق اۋىل ادامدارىنىڭ شاما-شارقىنشا باقۋاتتى تۇرعانىن بايقايسىز. شارۋاشىلىق قالاي جابىلدى, اۋىلدان بەرەكە كەتتى. ويتكەنى توپتى بالا-شاعا بار, ونى اسىراۋ ءۇشىن جۇمىس كەرەك. ال اۋىلدا جۇمىس جوق. ول كەزدە مالدىڭ دا قۇنى بولمادى. 4-5 كىر سابىنعا ءبىر قويدى ايىرباستاپ العانداردى كوزىمىز كوردى. ءسويتىپ, اۋىل ادامدارى, اسىرەسە, ءوندىرىس پەن تەمىرجولى بار ەلدىمەكەندەرگە, قالاعا قونىس اۋدارا باستادى. ءبىزدىڭ اۋىلدا 90-جىلدارى 200-گە تارتا ءۇي بولاتىن. جاڭا عاسىر باسىندا سودان 60-70-كە جۋىق ءۇي قالدى. قازىر ءۇيدىڭ سانى 40-قا جەتپەيدى. ءساتسىز رەفورمانىڭ اقىرى وسىعان اكەلدى.
2000 جىلى جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن اۋدان ورتالىعىنداعى مەكتەپكە قىزمەتكە ورنالاستىم. وندا انام اۋىلدا تۇراتىن. ەندى اۋدان ورتالىعىنا كوشەتىن بولدىق. سوندا اۋىلىمىزدىڭ سىيلى قارياسى, سوعىس ارداگەرى تالقانباي اكەمنىڭ ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ شاڭىراعىندا وتىرىپ ايتقان ءسوزى ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى.
«وسى قابىرعانىڭ بويىن اتا-بابامىز ەرتەدەن قونىس ەتتى. سودان بەرى قانشاما ۇرپاق الماستى. ءتۇرلى زامان ءوتتى. كەشەگى وتىزىنشى جىلدارداعى اشتىقتى دا كوزىمىز كوردى. ول كەزدە دە ەل بىرلىگىنەن ايىرىلعان جوق. اعايىنداسىپ شىعىر قازىپ, ەگىن سالدىق. ءسويتىپ, اشتىقتان امان قالدىق. قۇدايعا شۇكىر, قازىر زامان تىنىش. ەڭبەكتەنەمىن دەگەنگە جول اشىق. سوندا دا مەنىڭ كوڭىلىم ورتا. ەلدىڭ باسىنا تۇسكەن از-مۇز قيىندىققا توزەيىك. ەرتەڭىمىز جارقىن بولادى. مەن وعان سەنەمىن. قازىر اۋىلىمىزدان جان-جاققا كوشىپ جاتقاندار كوپ. قانەش, مەن ساعان رەنجىمەيمىن. بالاڭ وقۋ ءبىتىرىپ, ازامات بولدى. قىزمەتكە ورنالاستى. سەنىڭ ءجونىڭ بولەك. ال ەندى قولىنداعى ازىن-اۋلاق مالىن ساتىپ, ماقساتسىز بوسقا كوشىپ جاتقاندارعا قارنىم اشادى. وسى جەردە وتىرىپ تا, باقۋاتتى ءومىر سۇرۋگە بولادى. ەگەر وسىلاي كوشە بەرسەك, اتا-بابامىزدىڭ قونىسى جۇرت بولىپ قالا ما دەپ قورقامىن», دەپ ەدى سۇڭعىلا قارت.
قازىر ءبىزدىڭ اۋىلداعى تۇرعىنداردىڭ جاعدايى جاقسى. بىرقاتارى جەكە شارۋاشىلىققا اينالىپ, مىڭعا جۋىق مال ءوسىرىپ وتىر. اۋىز سۋ بار, ينتەرنەت تارتىلعان. بىراق جاستار از. جوق دەسە دە بولادى. سەبەبى, جاستار اۋىلدا قالعىسى كەلمەيدى. ويتكەنى اۋىلدا ولارعا دۇرىس جۇمىس جوق. ماماندىق سانى شەكتەۋلى. ءبىر جاعىنان, جالاقى دا ماردىمسىز. ودان كەيىن اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. كوپتەگەن اۋىل مەكتەبىندە اعىلشىن ءتىلى, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا پاندەردەن ساباق بەرەتىن بىلىكتى مۇعالىم تاپشى. ال قازىرگى جاڭا تەحنولوگيالار ءداۋىرى دامىعان زاماندا كەز كەلگەن اتا-انا بالاسىنىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, ەل قاتارلى ازامات بولعانىن قالايدى. سول سەبەپتى بالالارىنىڭ بولاشاعىنا بولا قالاعا اعىلعان جاستاردى جازعىرۋ قيىن.
قازاقتىڭ سىرشىل اقىنى ساعي جيەنباەۆتىڭ «اۋىل قارتتارى» اتتى كەرەمەت ولەڭىندە جۇرەكتى ءدىر ەتكىزەتىن تومەندەگىدەي شۋماق بار: «وزگە ءبىر مەندە جوق تىلەك, وزدەرىڭ كوزبەن باققانىم. جايلى جەر ىزدەپ كەتتى دەپ, جازعىرا كورمە, قارتتارىم!». شىندىعىندا دا تالقانباي اكەم سىندى اۋىل قارتتارىنا جاستاردى جازعىرا كورمەڭىزدەر, اۋىلدا مۇمكىندىك بولسا, ولار قالاعا كوشپەس ەدى دەگەندى ايتقىمىز كەلەدى...
جۋىردا ەل ۇكىمەتى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋدىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. وسى تۇجىرىمداما اياسىندا اۋىل جاستارىنا كوڭىل كوبىرەك بولىنەدى دەگەن نيەتتەمىز.
