ونەر • 15 مامىر, 2023

انگە اينالعان اسەل

700 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قىزىل ورامالدى شىناردىڭ جايىن وقىرمان عانا ەمەس كورەرمەن دە جاقسى ءبىلۋى ءتيىس. سەبەبى شىڭعىس ايتماتوۆ جازعان اسەلدىڭ تاعدىرى تەاتر ساحناسى ارقىلى دا تانىس. بىراق ءىليا جاقانوۆقا اسەل تۋدىرعان ءان كوپكە بەيمالىم.

انگە اينالعان اسەل

اسەل... اسەلدىڭ سۇيگەنى ءىلياس ەدى. شىعارمانى وقىپ وتىرىپ «عاشىعىنا قايتا ورالعاندا عوي» دەپ ۇزىلگەن ءۇمىتتى جالعاعىڭ كەلەدى. بىراق ول مۇمكىن ەمەس. ءىلياس عاشىعىن باعالاي الماي وكىنىشتە قالدى. «قوش بول ىستىقكول! قوش بول اسەل! قوش بول مەنىڭ ايتىلماي قالعان ءانىم!», دەپ ارماندا كەتتى. نەگە ادام سونداي؟!

وقىپ بىتكەنشە كوڭىلدەگى ءۇمىتتى ساقتاپ, اسەل قايتەر ەكەن, ءىلياس نە بولماق, بايتەمىر شە دەپ ءار كەيىپكەردىڭ جانىنا جانىڭ قوسىلىپ, سەزىمدەرىن بىرگە كەشەسىڭ. اسەلدىڭ تاعدىرىن انگە اينالدىرعان ءىليا جاقانوۆ تا ء«اي, ءومىر-اي... ءا, قاتال تاعدىر قالاي-قالاي پەندەڭمەن وينايسىڭ» دەپ قاپالى كۇيىن جاسىرا المايدى. كومپوزيتوردىڭ جانىن كۇرسىندىرگەن ءومىر اقىرى ءان بوپ تۋادى.

ءاننىڭ العاشقى نوتالارى ىستىقكولدىڭ وزىندە تۋعان. ءىليا جاقانوۆ ونى ەستەلىگىندە جازادى.

«كوزىم بۇلدىراپ, الاساپىران كۇيگە تۇسكەن كولگە سوڭعى رەت ءبىر سارىلا كوز تىكتىم دە ەكى ءيىنى سالبىراپ, ىستىقكولدەن كەتىپ بارا جاتقان يلياس سەكىلدى مەن دە ەزىلىپ كەپ, ماشيناعا وتىردىم. ءبىز قالادان شىعىپ, اڭقيعان تاۋ اڭعارىنا قۇلاي بەرەتىن دوڭەسكە كەلگەندە شوفەرعا:

- توقتاشى, ءىنىم, - دەپ ماشينادان ءتۇسىپ, ىزىلداپ تۇرعان ۇلان جەلىنە ارقامدى بەرىپ, ىستىقكولگە تاعى ءبىر كوز سالدىم. كول بەتى اقكوبىك تولقىن. بوز مۇنار. و, ءتاڭىر… تىنىمسىز جۇرەك تاعى دا… تاعى دا بۇلقىنا سوقتى. نە تىلەيدى ول؟ نە دەگىسى كەلەدى؟

مەن وسى حالدە يلياستىڭ:

سامالى جۇپار جازعى ءبىر كەشتە,

ويلاسام بولدى ىستىقكول جاقتى… دەگەن كۇرسىنىستى ءسوزىن ەستىدىم.

جول ۇستىندە مىڭ بۇرالعان بوام شاتقالىنىڭ قيال قوزعايتىن كوركىنە ءۇنسىز عانا قاراپ, يلياستىڭ جاڭاعى ءبىر ءسوزى ماعان بەيمالىم ءبىر اۋەزدىڭ ۋھىلەتكەن لەبىن سەزدىردى. ول مەنى تۇنجىراتىپ, تەربەي بەردى, تەربەي بەردى. ءبىز بوام شاتقالىنان شىعىپ, جەلارعى قولتىعىنا كەلە بەرگەندە جۇرەگىم:

سامالى جۇپار جازعى ءبىر كەشتە,

ويلاسام بولدى ىستىككول جاقتى.

ايتىلعان سىرلار تۇسەدى ەسكە,

وياتقان سوندا اق ماحابباتتى, دەپ مۇڭايا اندەتكەن يلياستى سويلەتىپ جىبەردى. قاباعىم كىرتيىپ, يلياستىڭ سول ءانىن تىڭدادىم دا وتىردىم. «ساعىنىش ەلەگياسى… بايانسىز ارمان…» ءتىل ۇشىنا وسى ءبىر سوزدەر ءىلىندى.

ەرتەڭىندە مەن اۆتوبۋستا «اسەل» ءانىنىڭ سىرلى لەبىنە مۇلگىپ الماتىعا قاراي كەلە جاتتىم. اۆتوبۋس ءجۇرىسى باياۋلاپ, قورداي اسۋىنا ىڭىرانىپ كوتەرىلە بەرگەندە التىنبەكتىڭ: ء«ورلوت! ءورلوتو بەر! اسمانداپ كەتسين, كايىرما!» دەگەن ءسوزىن ەستىگەندەي بولدىم. سول جەل بەردى مە, جۇرەگىمدەگى سارعايتقان ساعىنىش… يلياستىڭ ىستىقكولگە قاراپ تۇرىپ, ىشتەي ەگىلە سويلەگەنى:

تۋلايدى جۇرەك,

تولقىنداي شالقىپ.

اڭسايدى جۇرەك,

وزىڭە تارتىپ.

ساعىنتقان ءانىم,

اسەلىم جانىم! دەيتىن قايىرما ءسوزى بوپ ءورىلدى. مەن ۇيگە «اسەل» انىمەن كىردىم…», دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى وبلىسىندا جەر سىلكىنىسى سەزىلدى

توتەنشە جاعداي • بۇگىن, 14:45