مەرەكەلىك ءىس-شاراعا سارىارقا اۋدانىن قالىپتاستىرۋعا, ونىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ارداگەرلەر, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, دەپۋتاتتار جانە اۋداننىڭ بەلسەندى تۇرعىندارى قاتىستى.
– بۇگىن – ءبىز ءۇشىن ەرەكشە كۇن, سارىارقا اۋدانىنىڭ قۇرىلعانىنا 25 جىل تولىپ وتىر. ەلوردانىڭ تاريحى سارىارقادان باستاۋ الدى. سارىارقا – وزىندىك تاريحي كەلبەتىن ساقتاي وتىرىپ, ەسكى مەن جاڭانى ۇشتاستىرعان ساۋلەتتى اۋدان. ونىڭ دامۋىنا اۋداننىڭ بەلسەندى تۇرعىندارى مەن بىلىكتى كاسىبي مامانداردىڭ ۇلەسى زور. تاعىلىمدى تاريحى بار, ەرەكشە اۋداننىڭ اكىمى بولىپ قىزمەت ەتۋ – مەن ءۇشىن ايرىقشا ابىروي جانە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. اۋداننىڭ دامۋىنا, وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسقان ءاربىر ازاماتقا العىس بىلدىرەمىن! سۇيىكتى سارىارقامىزدىڭ مەرەيتويى قۇتتى بولسىن! دەدى اۋدان اكىمى باۋىرجان ەرالى.
سالتاناتتى شارادا استانا قالاسى ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى ەرلان كاناليموۆ ءسوز الدى. ول اۋدان جۇرتشىلىعىنا لەبىزىن ءبىلدىردى. سونداي-اق جيىندا سارىارقا اۋدانى تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلىپ, «مەنىڭ سۇيىكتى اۋدانىم» اتتى فوتوكونكۋرس جەڭىمپازدارى باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. مەرەكەلىك كونتسەرتكە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونيا جانە لۇقپان جولداسوۆ, مارجان اراپباەۆا, قايرات باەكەنوۆ, زارينا وماروۆا, فاريزا جولداسوۆا سياقتى ەسترادا جۇلدىزدارىمەن قاتار «ناز» بي تەاترى, «اينالايىن», «شالقىما» بي ءانسامبلى ونەر كورسەتىپ, جۇرتشىلىققا تاماشا كوڭىل-كۇي سىيلادى.
قازاقتىڭ بەلگىلى اقىنى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى:
– بۇل – «بوز جۋسانى ومىراۋ قاققان سارىارقا, بوزتورعايى قوڭىراۋلاتقان سارىارقا! اڭىز دالا, ابىز دالا, قوبىز دالا سارىارقا!» – دەپ ولەڭدەتىپ باستادى اقىن, قۇتتىقتاۋ ءسوزىن. – قازاق ءۇشىن بۇل سارىارقادان اسقان, سارىارقاداي شالقار, سارىارقاداي دۇنيەدە جەر جوق شىعار. سونىڭ ىشىندە استانا قالاسىنداعى سارىارقا اۋدانى بايتاق سارىارقانىڭ اتاۋىن العانى وڭ شەشىم بولدى. سارىارقا اۋدانى ەلوردانىڭ جۇرەگى دەسە دە بولادى. حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاساي بەرسىن!
سارىارقا اۋدانى اكىمنىڭ ورىنباسارى بولعان, قوعام قايراتكەرى ورازگۇل اسانعازىقىزى اۋداننىڭ تاريحي جونىندە ەستەلىكتەر ايتىپ, سول كەزدەردى ساعىنىشپەن ەسكە الدى.
– ول كەزدە استانانىڭ بارلىق مادەني وشاقتارى وسى سارىارقا اۋدانىندا ورنالاسقان ەدى. ونىڭ ءبىرى – كونگرەسس حولل (قازىرگى استانا كونتسەرت زالى). قازاق تەاترى, ورىس تەاترى, ايمان مۇساقوجاەۆا قۇرعان مۋزىكا اكادەمياسى ءبىزدىڭ اۋداندا بولدى. اۋدان العاش قۇرىلعان كەزدە «كوشە مەرەكەسى» دەگەن مادەني ءىس-شارا وتكىزدىك. وعان اۋداننىڭ بايىرعى تۇرعىندارى, اقساقالدار مەن اجەلەر قاتىسىپ, باتاسىن بەرگەن ەدى, دەيدى ول.
سونىمەن بىرگە 1998-1999 جىلدارى اۋداندى باسقارعان الەكساندر ليتۆينوۆ جانە سەرىك رۋستامبەكوۆ, تەمىرتاس يسابەكوۆ قاتارلى ارحيتەكتورلار قالانىڭ العاشقى قۇرىلۋ كەزەڭى جانە ساۋلەتى جونىندە سىر شەرتتى.
– سارىارقا اۋدانىنا كوشىپ كەلگەنىمە 15 جىل بولدى. سودان بەرى اۋداننىڭ جىل ساناپ دامىپ, كوركەيىپ كەلە جاتقانىن كورەمىز. العاش «اگروگورودوك» دەگەن جەردە تۇردىق. ءبىز سەكىلدى ۇلكەن كىسىلەرگە دەمالاتىن, بالالارمەن قىدىراتىن ساياباقتار بار. ءومىر سۇرۋگە وتە ىڭعايلى اۋدان. ءبىزدىڭ سارىارقا اۋدانىنان باسقا اۋدانعا كوشىپ جاتقانداردى كورمەيمىز. كوشسە دە قايتا اينالىپ كەلەدى, دەيدى اۋدان تۇرعىنى روزا شاراپي اپا.
سارىارقا اۋدانى تۋرالى ايتىلار سىر تاۋسىلار ەمەس. اۋدانىڭ ءتول قۇرداسى ءادىلجان ساعىندىق ءارى اكىمدىك وكىلى:
– مەن – وسى سارىارقا اۋدانىنىڭ تۋماسىمىن. اۋداننىڭ بارلىق دامۋ ساتىسى كوز الدىمنان ءوتتى. ءبىز وسى اۋداننىڭ بالالار وينايتىن الاڭدارىندا ويناپ وستىك. مەن ءۇشىن ەرەكشە ىستىق بولاتىنى دا سودان شىعار. وسى اۋداندا مەكتەپتى ءبىتىردىم. ءوز اۋدانىمدى كوركەيتۋ ءۇشىن وقۋ بىتىرگەن سوڭ, اكىمدىككە جاس مامان رەتىندە جۇمىسقا ورنالاستىم. قازىرگى تاڭدا ينفراقۇرىلىم جانە پەرسپەكتيۆتى دامۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسىمىن. اۋدانىمىزدىڭ جولدارىن, ايالدامالارىن دامىتۋعا جانە حالىقتىڭ ىڭعايلى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋعا اتسالىپ جاتىرمىز. بيىل, مىنە, وزىممەن تۇيدەي قۇرداس سۇيىكتى سارىارقا اۋدانىمىزدىڭ قۇرىلعانىنا 25 جىل تولىپ وتىر. بارشا اۋدان حالقىن وسىناۋ مەرەيلى جىلمەن قۇتتىقتايمىن! دەدى.
1998-2023 جىلدار ارالىعىندا سارىارقا اۋدانىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى ەرەكشە. 1998 جىلعى 6 مامىردا پرەزيدەنت جارلىعىمەن قۇرىلعان اۋداندا تۇڭعىش پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى مەن 16 مينيسترلىك عيماراتى ورنالاسقان.
اۋدان بۇگىندە مۇلدە وزگەرىپ, وركەندەپ كەتكەن. قازىر اۋداننىڭ جالپى اۋماعى – 6 775 گەكتار. سونداي-اق اۋدان اۋماعىندا ۇزىندىعى 314 شاقىرىم بولاتىن 315 كوشە بولسا, ونىڭ 93%-ىنا اسفالت توسەلگەن. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, اۋدان ەندى قۇرىلعان كەزدە حالىق سانى 152 648 مىڭ بولسا, قازىر 355 مىڭعا جۋىق ادام ءومىر سۇرەدى. 2000 جىلدىڭ باسىندا اۋدانعا كوكتال, اعاش ەگۋ ورامى (لپۋ), اگروگورودوك تۇرعىن الاپتارى قوسىلعان. 25 جىل ىشىندە 20 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, 16 مەملەكەتتىك بالاباقشا, 4 جاڭا ەمحانا پايدالانۋعا بەرىلگەن ەكەن.
اكىمدىكتىڭ مالىمەتىنشە, اۋداندا ە.راحماديەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونيا, «جاستار» تەاترى, مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى, م.گوركي اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس دراما تەاتر, ساكەن سەيفۋللين مۋزەيى ت.ب. مادەنيەت وشاقتارى, استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى, «استانا» تەمىرجول ۆوكزالى ت.ب. تاريحي ماڭىزى بار عيماراتتارى ورنالاسقان. سونداي-اق كەرەي مەن جانىبەك, ء«ۇش بي» (تولە بي, قازىبەك بي, ايتەكە بي), كەنەسارى حان, ساكەن سەيفۋللين, تالعات بيگەلدينوۆ, مانشۇك مامەتوۆا, ءاليا مولداعۇلوۆا, ت.ب. قازاق حالقىنىڭ تاريحي تۇلعالارىنا ارنالعان ەسكەرتكىشتەر بوي كوتەرگەن.
سارىارقا اۋدانىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, «اربات», «ورتالىق ساياباق», «اقجايىق» گۇلباعى, «كوكتال ساياباعى», «سارىارقا», «مۋزىكالىق» گۇلباعى, «قالالىق الاڭ» ماڭى, «قورعالجىن» ساياباعى جانە قوعامدىق كەڭىستىكتەر اباتتاندىرىلعان. ەگەمەن ەلدىڭ ەلورداسى استانانىڭ العاشقى اۋداندارىنىڭ ءبىرى, جۇرتشىلىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان ۇيىق مەكەن بۇدان ءارى دە قارىشتاپ دامي بەرمەك.
