ۇلتتىق بانك ۇسىنعان مالىمەتتەردە قارجى قۇرالدارى ءارتۇرلى ۆاليۋتادا (تەڭگەدە, اقش دوللارىندا جانە ەۋرو مەن رەسەي رۋبلىندە), التىندا جانە قولما-قول ۆاليۋتادا ساقتالعان بانك دەپوزيتتەرى تۇرىندە سالىستىرىلعانى ايتىلادى. تالداۋ اياسىندا سالىمشى 2022 جىلدىڭ باسىندا جىل باسىنداعى اعىمداعى باعام/باعا بەلگىلەۋ بويىنشا, ودان كەيىن جىل سوڭىنداعى باعام/باعا بەلگىلەۋ بويىنشا تەڭگەگە ايىرباستاۋ ارقىلى قازاقستان نارىعىنداعى ءتۇرلى قۇرالدارعا 10 000 تەڭگە كولەمىندە قاراجات سالدى دەپ بولجاندى. سالىستىرۋ ءۇشىن اي سايىنعى كاپيتالداندىرۋمەن 12 ايلىق تارتۋ مەرزىمى بار جيناق دەپوزيتتەر قارالدى. تەڭگەلىك دەپوزيتتەر بويىنشا ەڭ جوعارى كىرىستىلىك 2022 جىلعى جەلتوقساندا 13,9%-عا دەيىن جەتتى (1 جىلدان باستالاتىن مەرزىمى بار جيناق دەپوزيتتەر بويىنشا), شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر بويىنشا – 1% بولدى.
تالداناتىن كەزەڭنىڭ باسىندا جانە سوڭىندا تەڭگەنىڭ اقش دوللارىنا, ەۋروعا, رەسەي رۋبلىنە قاتىستى ايىرباستاۋ باعامى مەن 1 گرامم التىننىڭ تەڭگەمەن قۇنى 1-كەستەنىڭ تومەنگى بولىگىندە بەرىلگەن. قازاقستاننىڭ اكتسيالار نارىعى كىرىستىلىگىنىڭ پروكسي كورسەتكىشى رەتىندە كاЅە مەن AIX يندەكستەرى پايدالانىلدى. سالىستىرۋ ءۇشىن S&P 500 يندەكسىنىڭ كىرىسى دە قاراستىرىلدى.
سىياقىنىڭ جوعارى مولشەرلەمەلەرىنە بايلانىستى تەڭگەلىك جيناق دەپوزيتى 13,9% كولەمىندە مول تابىس اكەلدى (بۇل رەتتە 2022 جىلعى 23 اقپاندا تىركەلگەن دەپوزيت ساقتالعان كەزدەگى 10%-دىق مەملەكەتتىك سىيلىقاقىنى ەسكەرىپ, جيناق سالىمىنىڭ كىرىستىلىگى 24,1%-دى قۇراۋى مۇمكىن ەدى).
اۋقىمدى كىرىس پەن تەڭگەنىڭ اقش دوللارىنا قاتىستى ايىرباستاۋ باعامى وزگەرۋىن ەسكەرە وتىرىپ, اقشانى دوللارلىق سالىمدارعا ورنالاستىرۋ 7,9%-دىق كىرىس اكەلدى. بۇل دەرەكتەر باعامدىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى – 2022 جىلى تەڭگە اقش دوللارىنا قاتىستى 431,67-دەن 460,98-گە دەيىن السىرەدى.
رۋبلدەگى سالىمدار 12,6%-دىق كىرىس بەردى. بۇل تەڭگەدەگى جيناق دەپوزيتىنىڭ كىرىستىلىگىنەن 1,1 ەسە از. 2022 جىلى يمپورتتىڭ ايتارلىقتاي قىسقارۋىمەن قوسا, رف-دا ەنگىزىلگەن كاپيتال قوزعالىسىن باقىلاۋ شارالارى, ەنەرگيا رەسۋرستارىن قوسا العاندا, نەگىزگى ەكسپورتتىق تاۋارلاردىڭ جوعارى باعاسى اياسىندا, ءرۋبلدىڭ اقش دوللارىنا قاتىستى باعامى ەداۋىر نىعايۋىنا بايلانىستى تەڭگە رەسەي رۋبلىنە قاتىستى 5,77-دەن 6,43-گە دەيىن السىرەدى.
نومينالدى كىرىستىلىك دەڭگەيى بويىنشا قولما-قول رەسەي رۋبلىندەگى جانە اقش دوللارىنداعى جيناقتار تۇر, ولاردىڭ كىرىستىلىگى, تيىسىنشە, باعامدىق وزگەرىستەر ەسەبىنەن 11,4% جانە 7,1% بولار ەدى.
التىنعا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ الەۋەتتى قايتارىمى 7,2% بولدى. باعالى مەتالدىڭ باعاسى نارىقتاعى قۇبىلمالىلىققا اسەر ەتكەن گەوساياسي جانە ەكونوميكالىق وقيعالارعا بايلانىستى تۇراقتى اكتيۆتەرگە جوعارى نارىقتىق سۇرانىس جاعدايىندا 2022 جىلى 1 گرامم ءۇشىن 24 970,91 تەڭگەدەن 26 757,56 تەڭگەگە دەيىن ءوستى.
قر ەدب ەڭ جوعارى مولشەرلەمەنى جانە باعامدىق وزگەرىستى ەسكەرە وتىرىپ, دەپوزيتتە سالىمداردى ەۋرومەن ساقتاۋ 2,1% دەڭگەيىندە, تەڭگەنىڭ ەۋروعا قاتىستى 487,79-دان 492,86-عا دەيىن السىرەۋى سالدارىنان قولما-قول ەۋرومەن ساقتاۋ 1,0% كىرىس اكەلدى.
جالپى, مامانداردىڭ ءبىرازى قاراجاتتى ساقتاۋدا مۋلتيۆاليۋتالىق سەبەت اشۋ قاجەت دەسە, ەندى ءبىرى دوللاردى ىعىستىرۋ ءۇشىن تەڭگەلىك دەپوزيتتەردىڭ كولەمىن ارتتىرۋ قاجەت دەستى. بۇل رەتتە قارجىگەرلەر مىناداي كەڭەستەر ۇسىنادى:
ا) اقشانى قاي ۆاليۋتادا جانە قانداي مولشەردە ساقتاۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن سوڭعى ءۇش جىلداعى ۆاليۋتا باعامىنىڭ قالاي وزگەرگەنىن زەرتتەپ وتىرۋ كەرەك.
ءا) وكىنىشكە قاراي, كاپيتالدى قولما-قول اقشا رەتىندە ساقتاۋ ينفلياتسيادان قۇتقارمايدى, سوندىقتان جيعان اقشاڭىز قالاي ساقتاساڭىز دا جىل سايىن شامامەن 5 پايىزعا قۇنسىزدانىپ وتىرادى. بۇل ىشكى نارىقتاعى قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى بولعاندىقتان بۇدان قورىقپاۋ كەرەك.
ب) قارجىنى ساقتاۋدا ەڭ باستىسى - بانكتى دۇرىس تاڭداپ الۋ. اقشاڭىزدى رەيتينگىسى جوعارى بانكتەردە ۇستاڭىز دا ۇنەمى رەيتينگتەرىنىڭ وزگەرۋىن باقىلاپ وتىرىڭىز.
ۆ) بيرجادا وتىرعان ون ساراپشىنىڭ تەك قانا بىرەۋىنىڭ بولجامى ىسكە اسادى. ولاي بولسا ءسىزدىڭ قولىڭىزدا تەك قانا وتكەن جىلداردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنۋىڭىز عانا قالادى. سوندىقتان سىزدەرگە ۇسىنارىم – اقشالارىڭىزدى: 30-30-40 قاعيداسىمەن ساقتاعان ءجون. بۇل دەگەنىڭىز جيعان قارجىڭىزدىڭ 30 پايىزى دوللار; 30 پايىزى ەۆرو نەمەسە يۋان; قالعان 40 پايىزىن تەڭگە تۇرىندە ساقتاعانىڭىز دۇرىس. تەڭگەگە باسىمدىق بەرۋ سەبەبىم – ۇلتتىق ۆاليۋتامىز رەتىندە اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايتىندىقتان, زاڭدىلىق بويىنشا وسىلاي ەتۋ ماڭىزدى. جيعان تەرگەنىڭىزدىڭ 40 پايىزى مىندەتتى تۇردە ۇلتتىق ۆاليۋتادا بولۋى ءتيىس. سەبەبى قاندايدا ءبىر جاعداي تۋسا ۇكىمەت ۇلتتىق ۆاليۋتادا جيعان قارجىڭىزدى قايتارىپ بەرۋگە كەپىلدىك بەرە الادى. ال بۇل سەنىمدىلىكتى ارتتىرا تۇسەتىن ءتاسىل.
