بۇل جولى الماتىدا ەكى كۇن قاتارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ددۇ ەۋروپالىق وڭىرلىك بيۋروسىمەن بىرگە ورتالىق ازيا ەلدەرىندە دارىلىك قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ساياسي شارالاردى كۇشەيتۋ قادامدارىنا ارنالعان سۋبوڭىرلىك ساياسي ديالوگىن جۇرگىزدى.
ميلليوندار ءۇشىن وزەكتى ماسەلەلەر قوزعالعان جيىندا ءدارى-دارمەكتى ساتىپ الۋ, جەتكىزۋ تىزبەگى, باعانى بەلگىلەۋ, شىعىنداردى وتەۋ, قارجىلىق قورعاۋ مەن جۋىردا ىسكە قوسىلعان ددۇ ەوب-ءنىڭ «جاڭا دارىلىك زاتتار پلاتفورماسى» تالقىلاندى.
دوڭگەلەك ۇستەل تۇرىندە وتكەن جيىندا دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمدارعا قولجەتىمدىلىكتى جاقسارتۋ, اسا قۇندى پرەپاراتتاردى انىقتاي وتىرىپ, ساتىپ الۋدىڭ ۇتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەرى رەتتەۋ قاراستىرىلدى.
الدىمەن وسى ارادا قازاقستاندا بىرىڭعاي ديستريبيۋتور جۇيەسى ەنگىزىلگەنىن, ءىرى فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارمەن دارىلىك زاتتاردى جەتكىزۋگە ۇزاقمەرزىمدى شارتتار جاسالعانىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.
ء«بىز بۇگىن ددۇ-نىڭ ساپالى ءدارى-دارمەكتەرگە قول جەتكىزۋگە ارنالعان ءىس-شاراسىنا قاتىسقانىمىزعا قۋانىشتىمىز. وسى باسقوسۋداعى ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز – ساپالى دارىلىك زاتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋ, تاجىريبە الماسۋ, ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ارىپتەستەرىمىزبەن تىعىز بايلانىستى جولعا قويۋ», دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ.
ۆيتسە-مينيستر مالىمدەگەندەي, ەگەر 2019 جىلى مساك دەڭگەيىندە ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ 45 نوزولوگيا مەن 2,7 ملن ادامدى قامتىسا, 2022 جىلدىڭ وزىندە بۇل كورسەتكىش امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە 126 نوزولوگياعا ارتىپ, 3,8 ملن ناۋقاس قاجەتتى ءدارى-دارمەگىنە قول جەتكىزگەن. ياعني پاتسيەنتتەردى تەگىن دارىلىك پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءتورت ەسە ارتىپ وتىر.
ددۇ-نىڭ ەۋروپا ايماعى ەلدەرىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن ساياساتى جونىندەگى ديرەكتورى ناتاشا اززوپاردي-مۋسكات ورتالىق ازياعا ساپارىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەككە ينۆەستيتسيا سالۋىمەن ءبىراز ەلدەردى شابىتتاندىرىپ وتىرعان قازاقستاننان باستاپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
ديالوگ بارىسىندا دوكتور ناتاشا اززوپاردي-مۋسكات سوڭعى ونجىلدىقتاردا مەملەكەتتىك پەن جەكە سەكتورلار سالعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ارقاسىندا بيوفارماتسەۆتيكالىق زەرتتەۋلەر مەن پروفيلاكتيكا, سكرينينگ, دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋ سالاسىندا ماڭىزدى قادامدار جاسالعانىن تىلگە تيەك ەتتى. الايدا ددۇ ەۋروپالىق ءوڭىرىنىڭ ەلدەرى ءدارى-دارمەك باعاسىنىڭ ءوسۋى بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي كەرى اسەرىن تيگىزەتىنىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
ماسەلەن, مۇنداي جاعداي پاتسيەنتتەردىڭ قول جەتىمدىلىگىن شەكتەۋگە, تەڭسىزدىكتىڭ جوعارىلاپ, كەز كەلگەننىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيتىن تولەمدەرگە, قارجىلىق قيىندىقتار مەن سوزىلمالى اۋرۋلارعا ارنالعان ۇنەمدى ءدارى-دارمەكتەردى ىعىستىرۋعا اكەلمەك.
اززوپاردي-مۋسكات حانىم الداعى كۇندەرى وزبەكستان مەن تاجىكستانعا دا بارۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتە كەلە, ءوزىنىڭ نەگىزگى ماقساتى تۋرالى: «وسى ەكى اپتانىڭ ىشىندە ددۇ دەلەگاتسياسى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك, پسيحيكالىق دەنساۋلىق, ءدارى-دارمەككە قولجەتىمدىلىك, دەنساۋلىق ساقتاۋدى قارجىلاندىرۋ, ەڭ باستىسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جۇمىس كۇشى ساياساتى سياقتى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارادى. ددۇ ورتالىق ازيانىڭ بارلىق ەلدەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن نىعايتۋدا بەلسەندى ارەكەت ەتىپ وتىر. ددۇ توپتارى ەلدەردەگى ۇلتتىق جانە ايماقتىق ساياساتكەرلەرمەن, شەشىم قابىلدايتىن ىقپالدى تۇلعالارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيدى, دەپ مالىمدەدى.
«ددۇ-نىڭ ەۋروپالىق وڭىرىندە الىنعان جاڭا مالىمەتتەر ءدارى-دارمەكتەرگە قالتادان تىس شىعىستار كوپتەگەن ەلدەردە, اسىرەسە تابىسى تومەن ادامدار مەن كوپتەگەن سوزىلمالى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەر ءۇشىن قارجىلىق قيىندىقتاردىڭ باستى سەبەپشىسى ەكەندىگىن دالەلدەدى. ەۋروپاداعى وتباسىلار ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنىڭ قىمباتتاۋىمەن جانە باقىلاۋعا باعىنبايتىن ينفلياتسيامەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر», دەيدى دوكتور اززوپاردي-مۋسكات.
سوندىقتان ددۇ وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ديالوگتار زاماناۋي دارىلىك ساياساتتى بارىنشا جەتىلدىرە تۇسۋگە ىقپال ەتەدى. ياعني ءتيىمدى باعا بەلگىلەي وتىرىپ, قىمبات دارىلەردى – ەسكىسى مەن جاڭالارىن ساتىپ الۋ – سۇرانىستى تۇراقتاندىرۋ ارقىلى فارماتسەۆتيكالىق جۇيەلەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىنىنا ۇمىتتەندى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.عينيات, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى گ.بااتىروۆا باستاعان دەلەگاتسيا, تۇركىمەنستان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە مەديتسينا ونەركاسىبى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ا.وۆەزوۆ باستاعان دەلەگاتسيا, سونداي-اق ددۇ جەتەكشى ساراپشىلارى, الماتى قالاسىنداعى ددۇ-نىڭ مساك جونىندەگى ەۋروپالىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى مەليتا ياكاب حانىم مەن ددۇ-نىڭ قازاقستانداعى ەلدىك كەڭسەسىنىڭ ماماندارى باسقا دا ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, پىكىر الماستى.
كەلەلى باسقوسۋ كەلەشەكتە كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەلەردى رەتتەۋگە, دەنساۋلىق سالاسىنىڭ وزىق تاجىريبەلەرى مەن ءبىلىم الماسۋعا, سونداي-اق حالىقارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
الماتى
