سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
داستۇرگە اينالعان اۋقىمدى ءىس-شارا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وسىمەن التىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. جارمەڭكەگە قاتىسۋ ءۇشىن ەلورداعا 40-قا جۋىق مەملەكەتتەن باسپا ءىسى جانە كىتاپ بيزنەسىنىڭ وكىلدەرى, جازۋشىلار مەن كىتاپسۇيەر وقىرمان جينالدى. ماسەلەن, كورمەگە قاتىسۋعا قازاقستان, رەسەي, تۇركيا جانە قىتايدىڭ باسپا, كىتاپ ساتۋ, عىلىمي, ءبىلىم بەرۋ جانە پوليگرافيالىق كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى سانالاتىن 70-كە جۋىق كومپانيا ءوتىنىم بەرگەن.
كىتاپ وقۋدى ناسيحاتتاۋ, وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, الەۋەتتى وقىرمان مەن ساتىپ الۋشىلارعا جەتەكشى باسپالاردىڭ كىتاپ ونىمدەرىنىڭ زاماناۋي ۇزدىك اسسورتيمەنتىن, كىتاپ شىعارۋ جانە پوليگرافيا سالاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى ۇسىنۋ, دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ باسىپ شىعارۋ جانە پوليگرافيا يندۋسترياسىنىڭ تاجىريبەسىن زەردەلەۋدى, سونداي-اق باسپا سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى كورسەتۋدى ماقسات ەتكەن اۋقىمدى كورمە بارىسىندا ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. ەرەسەكتەرگە دە, بالالارعا دە بىردەي قىزىقتى بولاتىن بەس كۇندىك باعدارلاما مادەني جانە ىسكەرلىك تاقىرىپتاردان تۇرادى. اتاپ ايتساق, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك جەتەكشى باسپالاردىڭ بالالار, كوركەم, وقۋ جانە عىلىمي-كوپشىلىك ادەبيەتىنىڭ جاڭالىقتارىنىڭ تۇساۋكەسەرى, بەلگىلى جازۋشىلار مەن اقىندارمەن قولتاڭبا سەسسيالارى, كىتاپ شىعارۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاناتىن دوڭگەلەك ۇستەلدەر ءوتتى. بالالار الاڭىندا كىتاپ وقۋلارى, تاسقا سۋرەت سالۋ, كىتاپتارعا بەتبەلگى جاساۋ جانە باسقا دا شەبەرلىك ساباقتارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ايتا كەتەيىك, «Eurasian Book Fair-2023» كورمەسىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى – اباي اۋدانى اتالعان جارمەڭكەگە اۋقىمدى مادەني-ىسكەرلىك باعدارلاما دايىنداعان. كورمەنىڭ بارلىق كۇندەرىندە وبلىس ستەندىندە جانە فورۋمدا جازۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر, ارتىستەر مەن تەاتر اكتەرلەرىمەن قويىلىمدار, مادەني باعدارلامالاردىڭ تۇساۋكەسەرى وتۋدە. جالپى, اباي ولكەسى اسا كونە جانە سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپ ەسكەرتكىشتەرىمەن, XVIII عاسىردىڭ سوڭى – XVIII عاسىردىڭ باسىنداعى ولكەتانۋ باسىلىمدارىمەن, باي كىتاپ قورى بار بىرەگەي كىتاپحاناسىمەن تانىمال ەكەنىن بىلەمىز.
كورمەنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە مينيسترلەر, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, جازۋشىلار, شەت مەملەكەتتەردىڭ ەلشىلەرى قاتىستى.
مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ اتالعان جوبانىڭ وتاندىق كىتاپ ءىسى سالاسىنا تيگىزەر ىقپالى ۇلكەن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جارمەڭكەنى ارالاپ, قوناقتارمەن, زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەستىم.
اتالعان ءىس-شارا – ەلىمىزدىڭ كىتاپ ءىسى سالاسىنىڭ كاسىپكەرلەرىنە جاڭا سەرىكتەستەر تابۋعا, اۆتورلار ءۇشىن جاڭا اۋديتوريا جيناۋعا جاقسى مۇمكىندىك. وقىرماندار ءۇشىن كىتاپسۇيەر قاۋىممەن ادەبي ۇسىنىستارىمەن ءبولىسىپ, ءارتۇرلى شەبەرلىك ساباقتارىنا قاتىسۋعا, جاڭا كىتاپتارمەن تانىسىپ, قولتاڭبا سەسسيالارى مەن دارىستەرگە قاتىسۋدىڭ تاپتىرماس الاڭى. ءبىز وسىنداي ءىس-شارالاردى ودان ءارى قولداۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردى تەك استانادا عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە وتكىزەتىن بولامىز», دەدى مينيستر.
سونداي-اق ول اتالعان ۆەدومستۆو ءتۇرلى جانرداعى كىتاپتار باسىپ شىعارۋ, مەملەكەتتىك كىتاپحانالاردىڭ قورىن تولىقتىرۋ, جاس جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ كونكۋرستارىن وتكىزۋ, ادەبي فەستيۆالدار مەن فورۋمدار ۇيىمداستىرۋ سىندى باعىتتا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتقانىن ايتتى. ماسەلەن, «جاڭا قازاق ادەبيەتى» جوباسى اياسىندا تەك 2022 جىلى عانا قر مسم قولداۋىمەن 506 مىڭ دانا تيراجبەن 188 جاڭا كىتاپ جارىق كورگەن. ال بيىل تۇڭعىش رەت قالامگەرلەرگە ەل پرەزيدەنتىنىڭ ادەبي سىيلىعى تابىستالماق.
كىتاپ جارمەڭكەسىنىڭ ەرەكشەلىگى سول, ءار الاڭدا ساعات سايىن ءتۇرلى ءىس-شارا ءوتىپ جاتتى. ءبىر بۇرىشتا اۆتور قولتاڭبا بەرىپ جاتسا, ەندى ءبىر الاڭدا جاڭا كىتاپ تانىستىرىلۋدا. ودان بولەك شەبەرلىك ساباقتارى, كەزدەسۋلەر – قىز-قىز قايناعان تىرشىلىك. اسىرەسە, كورمەنىڭ ەڭ ۇلكەن ەكى الاڭى سانالعان «فوليانت» باسپاسى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ۇسىنعان اباي الاڭىندا ءارتۇرلى فورماتتا ادەبي جيىندار ۇيىمداستىرىلدى. ماسەلەن, كۇنى كەشە عانا اقىن بايانعالي ءالىمجانوۆتىڭ بالالارعا ارنالعان «400 ءتاتتى تاقپاق» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ءانشى ايگۇل يمانباەۆانىڭ مودەراتورلىعىمەن وتكەن باسقوسۋدا كورەرمەننىڭ دە سانى كوپ بولدى. جاڭا تۋىندىنىڭ لەنتاسىن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى سەرىك نەگيموۆ پەن ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ قيدى. بۇدان بولەك مەدەۋ سارسەكەنىڭ «نوقتالانعان تاريحشى», تيمۋر نىعماتۋلليننىڭ «1916», روبەرت كيندلەردىڭ «ستاليندىك كوشپەندىلەر» اتتى تۋىندىلارى تانىستىرىلدى. سونداي-اق الداعى كۇندەرى بالالارعا ارنالعان جاڭا كىتاپتاردىڭ, اكبار گوشالىنىڭ «تۇراننىڭ ءبىر ءتۇپ جۋسانى», جادىرا شامۇراتوۆانىڭ «ساندىق», نون-فيكشن جانرىنداعى جاڭا كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى جوسپارلانىپ وتىر.
ال اباي الاڭىندا «مازمۇنداما» قورىنىڭ توراعاسى شىڭعىس مۇقان, جازۋشىلار اسقار التاي, روزا مۇقانوۆا, ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, رۇستەم ساۋىتباي, زاۋرە تورەحان, اقىندار اقبەرەن ەلگەزەك, تاناكوز تولقىنقىزى, داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, ۇلاربەك دالەي ۇلى, قۇرالاي ومار, پسيحولوگ-ترەنەر سەيىلبەك مىرزاباي, «وتباسى حرەستوماتياسى» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى سانجار كەرىمباي, «وتباسى حرەستوماتياسى» جوباسى اۆتورلارى ساكەن نۇرقابەك ۇلى مەن ايبەك نابيمەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋ, جاس اقىندارمەن پوەزيا PARTY, «پەرو» قورىنىڭ جەتەكشىسى ەلدەن سارىبايمەن پانەلدى پىكىرتالاس الاڭى, سونداي-اق پودكاستتار مەن «جاندى كىتاپحانا» ارنايى باعدارلاماسى جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار كورمە اياسىندا «اباي» باسپاسىنان جارىق كورگەن 24 كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونىڭ ىشىندە اباي, ماعجان, مۇقاعالي, تولەگەن, جاراسقان ءابدىراش, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, مۇحتار شاحانوۆ باستاعان بۋىن يسرايل ساپارباي, نەسىپبەك ايت ۇلى, كۇلاش احمەتوۆا, سابىر اداي, گۇلنار سالىقباي, قالقامان سارين ەسىمدى قالامگەرلەرمەن جالعاسا بەرەدى. ودان بولەك «كوزىمنىڭ قاراسى» (ە.شۇكىمان), «ۇلتتىڭ ۇلى ۇستازى» (ۇجىمدىق جيناق), «اۋەزوۆ الەمى» («قازاق ادەبيەتىنىڭ كىتاپحاناسى» اتتى جاڭا توپتامانىڭ تۇڭعىش تومى), «ەپيكالىق جىرشىلىق» (ب.ءجۇسىپوۆ), «اۋەستىك الەمى» (ق.مۇقاش), «اقىن جارى» (س.ايبەرگەنوۆا), «قاراش باتىر» (ز.ابدەشەۆ), «قۇت» (ق.مۇقامەتقالي) جانە «ۆولشەبنيك» (و.اۋباكىروۆ) جيناقتارى دا تانىستىرىلدى.
ۇلى جىبەك جولى – ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان مادەني مۇرا. بۇل – ەكونوميكالىق ساۋدا جولى عانا ەمەس, مادەنيەتتەردىڭ الماسۋىنا, وركەنيەتتىڭ دامۋىنا, مەملەكەتتەر مەن حالىقتاردىڭ جاقىنداسۋىنا ىقپال ەتكەن, ازيا مەن ەۋروپانى جالعاعان التىن كوپىر. 2019 جىلى جازۋشىلار وداعى مەن «New Star Press» قىتاي مەملەكەتتىك باسپاسىنىڭ اراسىندا «جىبەك جولىنداعى 100 قالا» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ەكىجاقتى كەلىسىم جاسالعان بولاتىن. جوبا اياسىندا ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان تاريحي قالالار تۋرالى كىتاپتار شىعارۋ كوزدەلگەن. اتالعان كىتاپتار سەرياسى ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» اياسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق جوبا بولىپ سانالادى.
وسىعان وراي, 2020 جىلى «فوليانت» باسپاسى قىتايدىڭ «شانحاي» (ە سين), «چجۋحاي» (چەن يۋي, تسزيان حونليان) جانە «حامي» (تسزياندان) قالالارى تۋرالى كىتاپتاردى جارىققا شىعاردى. كىتاپ جارمەڭكەسىنىڭ اياسىندا 22 ساۋىردە ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى كونە قالالار تۋرالى كىتاپتاردىڭ تانىستىرىلىمى بولادى. قىتايدىڭ «New Star Press» مەملەكەتتىك باسپاسىنان قىتاي تىلىندە, «فوليانت» باسپاسىنان قازاق تىلىندە جارىق كورگەن كادىربەك سەگىزبايدىڭ «الماتى», نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنىڭ «تاراز» جانە مارحابات بايعۇتتىڭ «تۇركىستان» اتتى ەڭبەكتەرىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتكىزىلەدى. سونداي-اق قحر شەت تىلدەردەگى ادەبيەتتەردى شىعارۋ جانە تاراتۋ ىستەرى جونىندەگى باسقارماسى مەن «New Star Press» قىتاي مەملەكەتتىك باسپاسى اتالعان كىتاپتاردى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ قورىنا سىيعا تارتادى. ياعني «فوليانت» باسپاسى ۇيىمداستىرىپ جاتقان «Eurasian Book Fair – 2023» ەۋرازيالىق حالىقارالىق VI كىتاپ كورمە-جارمەڭكەسى ۇلى جىبەك جولىنىڭ مادەني جالعاسى دەسەك بولادى.
كورمە اياسىندا «جىلدىڭ ۇزدىك كىتابى» بايقاۋى وتەدى. بۇل دودا «ۇزدىك وقۋلىق كىتابى», «ۇزدىك ولكەتانۋ باعىتىنداعى باسىلىم», «بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان كىتاپ», «مادەنيەت پەن ونەر سالاسىنا ارنالعان باسىلىم», «عىلىم جانە يننوۆاتسيا سالاسىنا ارنالعان باسىلىم» جانە گران پري اتالىمدارى بويىنشا ىرىكتەلەدى. جارمەڭكەگە قاتىسقان 37 باسپا اتالعان بايقاۋدا باق سىناپ وتىر. جەڭىستەن ءۇمىتتى كىتاپتار, ەڭ الدىمەن ساپاسىنا, كوركەمدىك-ەستەتيكالىق بەزەندىرىلۋىنە قاراي باعالانادى. جەڭىمپازدار كورمە اياسىندا 22 ساۋىردە ماراپاتتالادى. بۇدان بولەك باعالى سىيلىقتار ۇتىسى مەن يلليۋستراتورلار بايگەسى جوسپارلانىپ وتىر.
ايتا كەتەيىك, «Eurasian Book Fair» 23 ءساۋىر – دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ جانە اۆتورلىق قۇقىق كۇنىنە دەيىن جالعاسادى.
