حالىقتىڭ قابىرعاسىن قايىستىرىپ كەتكەن «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسىنان كەيىن ءبىر عانا جەتىسۋ وبلىسىندا قوس بىردەي گەنەرالدىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىز قوزعالدى. كۇنى كەشە الماتى وبلىسى ۇقكد-نىڭ بۇرىنعى باستىعىنا 6 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى ۇكىم شىقسا, قاڭتار قىرعىنى كەزىندە قارۋلى كۇزەتشىلەرىمەن بىرگە كوزگە ءتۇسىپ قالىپ, ارتىنان «قاشقىن» قامىتىن قيگەن سەرىك كۇدەباەۆتىڭ ءىسى «حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالاۋمەن» تىعىرىققا تىرەلىپ تۇر.
ەكى شەندىگە دە تاعىلعان ايىپ اۋىر. كۇدەباەۆ قىلمىستىق كودەكستىڭ 370-بابىنىڭ 4-بولىگىمەن «اۋىر زارداپتارعا الىپ كەلگەن قىزمەتتەگى ارەكەتسىزدىگى» ءۇشىن كۇدىككە ءىلىندى. ال ۇقكد-نىڭ بۇرىنعى باسشىسى سوت ۇكىمىمەن قىلمىستىق كودەكستىڭ 362-بابىنىڭ 4-بولىگى بويىنشا كىنالى دەپ تانىلىپ, وعان 10 جىل مەرزىمگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا بەلگىلى ءبىر لاۋازىمداردى اتقارۋ قۇقىعىنان ايىرا وتىرىپ, التى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل ءىس بويىنشا پرەزيدەنتكە ايىپتالۋشىنى گەنەرال-مايور ارناۋلى اتاعىنان جانە مەملەكەتتىك ناگرادالار مەن وردەندەردەن ايىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزىلدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, ءدال وسىنداي ۇسىنىس وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ كادرلار جانە اسكەري ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى بولعان گەنەرال-مايور قايرات كوپباەۆقا قاتىستى دا ايتىلعان ەدى. اقمولا گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ ۇكىمىمەن بەس جىلعا سوتتالعان كوپباەۆ مەملەكەتتىك قىزمەتتە قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان دا ءومىر بويىنا ايىرىلدى. ال وعان تاعىلعان ايىپ – «جۇيەلى تۇردە قاراماعىنداعىلاردان ايتارلىقتاي مولشەردە پارا الدى» دەگەن قىلمىس.
«قۇرمەتى» مەن «پاراساتىنان» ايىرىلىپ, 6 جىلعا تۇرمەگە جابىلعان گەنەرالداردىڭ قاتارىندا قايرات ساتىبالدى دا بار. قاسىرەتتى قاڭتاردا «زاڭسىز بۇيرىقتار بەرىپ», «اسكەري ستراتەگيالىق نىسانداردى قورعاۋسىز قالدىرعان» جانە «اسكەري جاعدايدا ءوز بيلىگىن اسىرا پايدالانعان» بۇرىنعى قورعانىس ءمينيسترى, گەنەرال-لەيتەنانت مۇرات بەكتانوۆ تا 12 جىلىن تەمىر توردا وتكىزەدى.
تىزە بەرسەك, ابىرويسىز تىزىمگە ىلىنگەن جوعارعى شەندىلەر – گەنەرالدار از ەمەس. اتى اتالعاندارمەن قوسا «اسا اۋىر سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى», «قىزمەتتىك لاۋازىمىن اسىرا پايدالانعانى», «ادەپسىز مىنەز-قۇلقىنا بايلانىستى», ء«ىرى كولەمدە پارا العانى» ءۇشىن سوتتى بولىپ, بار بەدەلىنەن جۇرداي بولعاندارى قانشاما؟! سوڭعى وتىز جىلدا بۇل جوعارى اتاقتى العاندارمەن قاتار ابىرويىنان ايىرىلعانداردىڭ دا ءبىرتالايى بولدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە جوعارى باسشى قۇرامنىڭ ارناۋلى اتاقتارى تۋرالى ەسەپ 1998 جىلدان باستاپ جۇرگىزىلەدى ەكەن. سول ۋاقىتتان باستاپ 118 قىزمەتكەر جوعارى باسشى قۇرامنىڭ ارناۋلى العاشقى اتاقتارىن العان. ىشكى ىستەر سالاسىندا جۇرگىزىلگەن رەفورماعا دەيىن ەلىمىزدە 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 471 ءتارتىپ ساقشىسىنان كەلسە, قازىر بۇل كورسەتكىش 369-عا دەيىن ازايدى. بۇل قازىرگى ەۋروپالىق ستاندارتقا تەڭ. ال بۇكىل قارۋلى كۇشتەردە قازىرگى تاڭدا – 37, بارلىعى 144 (ولاردىڭ ىشىندە زاپاستاعىلار دا بار) گەنەرال بار. ۇلتتىق ۇلاننىڭ ءبىر وزىندە 50-گە جۋىق اسكەري قىزمەتكەر وسى ارناۋلى اتاققا لايىقتى دەپ تانىلعان.
جالپى, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى گەنەرالدىڭ دەنى قورعانىس, ىشكى ىستەر, شەكارا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, پروكۋراتۋرا قىزمەتتەرىندە. وكىنىشتىسى سوتتالعان نەمەسە ءىستى بولعان گەنەرالدار تۋرالى ارنايى ستاتيستيكا جۇرگىزىلمەيدى. وسىعان قاتىستى سۇراعىمىزعا قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەت وكىلى ء«بىز بەلگىلى ءبىر اسكەري جانە ارناۋلى اتاقتار, سىنىپتىق شەن يەلەرىنە قاتىستى بولەك ستاتيستيكا جۇرگىزبەيمىز», دەپ كەلتە قايىردى.
راس, ءبىر كەزدەرى گەنەرال بولۋ مارتەبە ەدى. جۇلدىزدى پاگون تاعۋ اتاق, داڭق, دارەجەدەن بۇرىن انتقا ادالدىق پەن مەملەكەتتىك مۇددەگە بەرىكتىكتىڭ بەلگىسىندەي قابىلداناتىن. «گەنەرال بولۋدى ارماندامايتىن جاۋىنگەر – جاۋىنگەر ەمەس» دەگەن ارمان-نامىستى قامشىلايتىن سوزبەن ءبىر ۇرپاقتىڭ بۋىنى ءوسىپ شىقتى. ارناۋلى اتاقتى ارقالاپ ءجۇرۋ – ەڭ الدىمەن قاتال ءتارتىپ پەن ادال ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىمەن باعالاناتىن. كەيىنگى ۋاقىتتا وسى تۇسىنىكتىڭ السىرەپ بارا جاتقانى ويلانتادى. «كوتەرە المايتىن شوقپاردى بەلىنە بايلاعانداردىڭ» بەلدەن دە, بەدەلدەن دە كەتىپ جۇرگەنى جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى ەمەس. ەڭ وكىنىشتىسى, گەنەرال دەگەن دارەجەنىڭ قادىرى كەتىپ بارادى. ال بەدەلى كەتكەن ادامنىڭ, سونىڭ ىشىندە اسكەري قىزمەتكەردىڭ ۇلكەنگە دە, كىشىگە دە, بالاعا دا, باسقاعا دا قادىرى قالمايدى. ءبىر كەتكەن قادىر قايتىپ ورنىنا كەلمەيدى دە...
