دوستىق جانە سەنىم اياسىندا وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك پەن وداقتاستىقتىڭ جاي-كۇيى مەن ونى نىعايتۋ, بارلىق سالالارداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ پەرسپەكتيۆاسىن تالقىلادى, سونداي-اق وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى.
مەملەكەت باسشىلارى 2005 جىلعى 24 مامىرداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك جانە وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا, سونداي-اق 2022 جىلعى 24 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە وداقتاستىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسياعا بەيىلدىلىگىن راستاي وتىرىپ, قازاقستان-ازەربايجان قاتىناستارىنىڭ وڭ سەرپىنىن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ كورسەتە وتىرىپ, مىنالار تۋرالى مالىمدەيدى:
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى (بۇدان ءارى – تاراپتار) اراسىنداعى ورتاق تاريحقا, تىلگە, مادەنيەت پەن داستۇرگە, تىعىز ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارعا نەگىزدەلگەن قاتىناستار ەكى مەملەكەتتىڭ باۋىرلاس حالىقتارىنىڭ تۇپكىلىكتى مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى.
وسىعان بايلانىستى تاراپتار ءبىر-ءبىرىنىڭ ەگەمەندىگىن, تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن نىق قولداۋ نەگىزىندە ستراتەگيالىق ارىپتەستىك پەن وداقتاستىق قاتىناستاردى دامىتۋدى جانە نىعايتۋدى جالعاستىرادى.
2. تاراپتار بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىندە تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايدى جانە وسى ماقساتتا ءبىر-ءبىرىنىڭ بەيبىت باستامالارىن ىلگەرىلەتۋگە جان-جاقتى جاردەمدەسەتىن بولادى. تاراپتار بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جانە ونىڭ مامانداندىرىلعان مەكەمەلەرى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى جانە وزدەرى مۇشەلەرى بولىپ تابىلاتىن باسقا دا حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمدار شەڭبەرىندەگى ءىس-قيمىلداردى ودان ءارى ۇيلەستىرىپ, ءبىر-بىرىنە قولداۋ كورسەتەتىن بولادى.
3. تاراپتار تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ الەۋەتىن, ونىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءرولى مەن بەدەلىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋ باستاماسىن ىلگەرىلەتۋگە جانە وسى ۇيىمعا توراعالىق ەتۋ شەڭبەرىندە ايتىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باستامالارىن ىسكە اسىرۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
4. تاراپتار بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىككە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا اقپارات پەن تاجىريبە الماساتىن بولادى.
5. 2022 جىلعى 24 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە وداقتاستىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسيانىڭ 7-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ەكى مەملەكەت باسشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى مەملەكەتارالىق كەڭەسى تۋرالى ەرەجەنى بەكىتەدى.
6. تاراپتار ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا وتىرىپ, ءوزارا ساۋدانىڭ ۇدەمەلى ءوسۋىن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ وتەدى.
ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان-ازەربايجان ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ, ىسكەرلىك كەڭەستىڭ وتىرىستارىن وتكىزۋ, ساۋدا ميسسيالارىمەن الماسۋ پراكتيكاسىنىڭ تيىمدىلىگىمەن كەلىسە وتىرىپ, تاراپتاردىڭ ۇكىمەتتەرىنە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ جانە ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىندا بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قولايلى جاعدايلار جاساۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەردى زەرتتەۋدى تاپسىرادى.
تاراپتار ەكى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن اشۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ 2022–2026 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا ودان ءارى جاردەمدەسەتىن بولادى.
7. ازەربايجان تاراپى ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ بوساتىلعان اۋماقتارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى ماقساتتى جۇمىس شەڭبەرىندە قازاقستان تاراپى تانىتقان مۇددەلىلىكتى قۇپتايدى جانە قازاقستاندىق ارىپتەستەر مەن ينۆەستورلاردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋىنا جاردەم كورسەتۋگە دايىن ەكەندىگىن بىلدىرەدى.
8. تاراپتار كاسپي تەڭىزىن تايازدانۋ سالدارىنىڭ سەرپىنىن جۇمسارتۋ تۇرعىسىنان قورعاۋعا, سونداي-اق بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىن راستايدى.
9. تاراپتار, سونداي-اق ءوڭىر ەلدەرىنىڭ كولىك-ترانزيت سالاسىنداعى ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋ بويىنشا ودان ارعى ءوزارا ءىس-قيمىلى ورتاق مۇددەلەرگە ساي جانە ۇلتتىق كولىك ستراتەگيالارى باسىمدىقتارىنىڭ قاتارىندا ەكەنىن راستايدى. شىعىس-باتىس ترانسكاسپي ورتا ءدالىزى (بۇدان ءارى – «ورتا ءدالىز») مۇنىڭ ماڭىزدى باعىتى بولىپ تابىلادى.
وسىعان وراي تاراپتار 2022 جىلعى 25 قاراشادا اقتاۋدا وتكەن ترانسكاسپي ءوزارا بايلانىسى جونىندەگى مينيسترلىك كەزدەسۋىندە 2022–2027 جىلدارعا ارنالعان «وسال تۇستاردى» ۇيلەسىمدى جويۋ جانە «ورتا ءدالىزدى» دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىنىڭ قابىلدانۋىن جوعارى باعالايدى. وسى قۇجاتقا سايكەس ءىس-شارالاردىڭ ۋاقتىلى جانە ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت دەپ سانايدى.
10. تاراپتار «تسيفرلىق جىبەك جولى» (Digital Silk Way) جوباسىن ىسكە اسىرۋدى قولدايدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىن كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىمەن جالعايتىن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن بىرلەسىپ سالۋ جونىندەگى جۇمىستاردى تەزىرەك اياقتاۋعا جاردەمدەسەتىن بولادى.
11. تاراپتار تسيفرلىق دامۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسىن جانە ەلەكتروندىق قولتاڭبالاردى پايدالانۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەدى.
12. تاراپتار وتىن-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى, ونىڭ ىشىندە ەنەرگيا رەسۋرستارىن تاسىمالداۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى. باكۋ – تبيليسي – دجەيحان قۇبىرى ارقىلى قازاقستاندىق مۇنايدى جەتكىزۋدىڭ باستالۋىنا قاناعاتتانۋشىلىقتارىن بىلدىرەدى جانە ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعى ارقىلى قازاقستاندىق مۇنايدى جەتكىزۋ كولەمىن ۇلعايتۋ جونىندەگى شارتتاردى كەلىسۋ بويىنشا ودان ءارى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگىمەن كەلىسەدى.
13. تاراپتار مادەنيەت جانە ونەر, ءبىلىم, عىلىم, تۋريزم جانە سپورت سالالارىنداعى بايلانىستاردى دايەكتى تۇردە تەرەڭدەتۋگە, قوعامدىق, جاستار جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى, يننوۆاتسيالىق ورتالىقتار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اراسىنداعى بايلانىستارعا جاردەمدەسۋ جونىندە ۋاعدالاستى.
تاراپتار ەكى حالىقتىڭ ءتول مادەنيەتىن دارىپتەۋ ماقساتىندا شىعارماشىلىق ۇجىمدارمەن الماسۋ پراكتيكاسىن وڭ باعالاي وتىرىپ, 2023 جىلى ازەربايجاندا قازاقستان مادەنيەتىنىڭ كۇندەرىن, سونداي-اق قازاقستاندا ازەربايجان مادەنيەتىنىڭ ونكۇندىگىن وتكىزۋگە دايىن ەكەندىگىن بىلدىرەدى.
تاراپتار وتكىزىلگەن كەلىسسوزدەر مەن ساپار بارىسىندا قول قويىلعان ەكىجاقتى قۇجاتتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى دوستىق جانە وداقتاستىق قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام اليەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆقا جانە قازاقستان حالقىنا قوناقجايلىلىق كورسەتكەنى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا قازاقستان باسشىسىن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنا وزىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ شاقىرۋدى ريزاشىلىقپەن قابىلدادى. ساپار مەرزىمى ديپلوماتيالىق ارنالار ارقىلى كەلىسىلەتىن بولادى.
وسى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە استانا قالاسىندا 2023 جىلعى 10 ساۋىردە قازاق جانە ازەربايجان تىلدەرىندە قول قويىلدى.
