ءىس-شاراعا اقدم اقپارات كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلدوس ءناشىرالى, قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى نۇربەك ماتجاني, «Maqsut Narikbayev University» باسقارما توراعاسى تالعات نارىكباەۆ, اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشىسى دەبرا لو جانە كىتاپ اۆتورى مارگەريت حوكسي سالليۆان قاتىستى. بۇدان بولەك, كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە مەديا سالاسىنىڭ ماماندارى, ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى جينالدى.
«تسيفرلىق داۋىردەگى ءباسپاسوز قىزمەتى» كىتابىندا ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ ماڭىزى مەن ەرەجەلەرى, اتقاراتىن ءرولى, پرواكتيۆ ستراتەگيالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىنىڭ جوسپارى, ۆەب-پاراقشالار مەن الەۋمەتتىك مەديا, داعدارىس كەزىندەگى كوممۋنيكاتسيا تۋرالى جازىلعان جانە ءباسپاسوز قۇجاتتارىنىڭ ۇلگىلەرى جيناقتالعان.
مارگەريت حوكسي سالليۆان سميتسون ينستيتۋتىندا ءدارىس وقىعان جانە حارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دجون ف.كەننەدي اتىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبىنىڭ ساياسات ينستيتۋتىندا عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ىستەگەن. ۆاشينگتون ءباسپاسوز كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى, اق ۇيدەگى جانە باسقا فەدەرالدى اگەنتتىكتەردەگى لاۋازىمداردى اتقارعان مەديا ساراپشى. بۇعان قوسا اقش-تىڭ گۋمانيتارلىق عىلىمدار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەسىندە جانە يۋنەسكو-نىڭ كوممۋنيكاتسيانى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ گرانتتار باسقارماسىندا تاجىريبەسى بار بىلىكتى مامان. اۆتوردىڭ جۇرتشىلىققا ۇسىنعان تۋىندىسىنىڭ العاشقىسى وسىدان 20 جىل بۇرىن جازىلعان. ول الەمنىڭ 30-دان استام تىلىنە اۋدارىلىپتى. بۇل جولعى اۋدارىلعان كىتاپ سونىڭ ەكىنشىسى.
– كىتاپتى 10 جىل بۇرىن جازدىم. ول كەزدە الەۋمەتتىك جەلى كەڭىنەن تارالماعان ۋاقىت. قازىر جەلى قولجەتىمدى بولىپ, قارقىندى دامۋىنىڭ ارقاسىندا اشىقتىق دەگەن قاعيدات پايدا بولدى. ەۋروپادا جۇرگەن كەزىمدە دە ءبىراز تاجىريبە جيناقتادىم. جۋرناليستەرگە ارنالعان وقۋ-قۇرالدارى بار. بىراق ءباسپاسوز حاتشىلارىنا ارنالعانى وتە از ەكەن. ءوزىم دە ءبىراز ترەنينگ وتكىزدىم. سونى ەسكەرە وتىرىپ, جيناعان تاجىريبەنىڭ ارقاسىندا تۇتاستاي ءبىر كىتاپ شىعاردىم. جالپى, بۇل ەڭبەك ءباسپاسوز حاتشىلارىنا ارنايى جازىلعانىمەن, ونىڭ جۋرناليستەرگە دە پايداسى بار. كىتاپتىڭ باسىپ شىعارۋ شىعىندارىن اقش مەملەكەتتىك كوميتەتى قارجىلاندىردى. ەگەر قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار بولسا, ۆەب-قوسىمشالاردان تەگىن جۇكتەپ الۋعا مۇمكىندىك بار. كەز كەلگەن ادام باسىپ تاراتا الادى. تەك ءبىر عانا ەرەجە – بۇل كىتاپتى ساتۋعا بولمايدى. الداعى ۋاقىتتا ءۇشىنشى كىتاپتى جازۋ دا جوسپارىمدا بار. مۇمكىن ونى ونلاين جاريالايتىن شىعارمىن. ويتكەنى قازىر كىتاپ وقۋ ونلايندا قولجەتىمدى, – دەدى م. سالليۆان.
تۇساۋكەسەر راسىمىندە اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى دارحان قىدىرالى اۆتورعا العىس ءبىلدىرىپ, قۇتتىقتاۋ حاتىن جولدادى.
«وسىدان تۋرا ءبىر اي بۇرىن, استانا قالاسىندا ءدال وسى ۋنيۆەرسيتەتتە ءباسپاسوز حاتشىلارىنا ارنالعان سەمينار وتكىزگەنبىز. سول باسقوسۋدا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى ءباسپاسوز حاتشىلارىنا, كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ ماماندارىنا جۇيەلى تۇردە سەمينارلار, ۆوركشوپتار ۇيىمداستىرىپ, نۇسقاۋلىقتار مەن كىتاپتار اۋدارۋعا نيەتتى ەكەنىمىزدى حابارلاعانبىز. مىنە, «تسيفرلىق داۋىردەگى ءباسپاسوز قىزمەتى» كىتابىنىڭ قازاق تىلىندەگى نۇسقاسىن تانىستىرۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ وتىر. قۇتتى بولسىن! وسى ورايدا, ءبىزدىڭ شاقىرتۋىمىزدى قابىل العان مارگەريت حوكسي سالليۆانعا العىس بىلدىرەمىز.
كىتاپتا اۆتور اقش-تىڭ اق ءۇيى مەن مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىندە ۇزاق جىلدار بويى جيناعان مول تاجىريبەسىمەن بولىسەدى. سونىمەن قاتار الدىڭعى سەمينار قاتىسۋشىلارىنان كەرى بايلانىس سۇراعانبىز. قاتىسۋشىلاردىڭ پراكتيكالىق تاپسىرمالار جانە ينتەراكتيۆتى ۆوركشوپ بولسا دەگەن تىلەگىن مارگەريت حوكسي سالليۆانعا جەتكىزدىك. وسى رەتتە سپيكەرىمىز, 2023 جىلعى 4-5 ءساۋىر كۇندەرى ەلوردادا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءباسپاسوز حاتشىلارىنا ارنالعان سەمينار-ترەنينگتەر وتكىزەدى», دەدى قۇتتىقتاۋ حاتتى وقىعان اقدم اقپارات كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلدوس ءناشىرالى جينالعانداردى حات مازمۇنىمەن تانىستىرىپ ءوتتى.
ءارى قاراي, مادەني-تانىمدىق باعىتتاعى ءىس-شارا سۇراق-جاۋاپ ايدارىمەن جالعاستى. جينالعان عىلىمي قوعامداستىق جانە مەديا سالاسىنىڭ ماماندارى كىتاپ اۆتورىنا ساۋال قويىپ, تاجىريبە الماستى. العاش بولىپ جۋرناليست سەرىك سەلەۋباي ۇلى «فەيك اقپارات تاراتقان جاعدايدا, ءباسپاسوز حاتشىلارى جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن جازالانا ما؟» دەگەن كوكەيكەستى ويىن ورتاعا سالدى. مارگەريت سالليۆان مۇنداي جاعدايدا اقش-تا ءباسپاسوز ماماندارى زاڭ جۇزىندە جازالانبايتىنىن ايتتى. بىراق ولار, حالىقتىڭ سەنىمىنەن ايىرىلىپ, قوعامداعى پوزيتسياسىنا نۇقسان كەلەتىنىن قۇلاققاعىس ەتتى.
سونداي-اق ول الەمدىك مەديا يندۋسترياسىنداعى جاعداي تۋرالى, رەداكتسيالاردىڭ تسيفرلىق مەديا كەزەڭىنە وتۋدەگى ماسەلەلەر تۋرالى ءسوز قوزعادى. بىرقاتار پروبلەمانى دا تىزبەكتەدى.
– كەيبىر ەلدەردە ءباسپاسوز حاتشىلارىنا ءوزى جۇمىس ىستەيتىن ۇيىم اتىنان سويلەۋگە مۇمكىندىك بەرىلمەيتىن كەزدەر بولىپ جاتادى. كەيدە ولار ءبىرىنشى باسشىلارىمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس ورناتا المايدى جانە شەشىم شىعارعان كەزدە ولاردىڭ وي-پىكىرىن ەشكىم سۇرامايدى. بىراق, مەنىڭشە, شەشىم شىعاراتىن ۇستەل باسىندا ءباسپاسوز حاتشىسىنىڭ نەمەسە رەسمي وكىلدىڭ وتىرۋى وتە ماڭىزدى. وسى تۇسى جەتكىلىكسىز. مۇنىڭ سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن. ءبىز تاجىريبەمىزدە مۇنداي جاعدايمەن كەزىكتىك. سوندىقتان كەز كەلگەن شەشىم نەمەسە باعدارلاما قابىلدار كەزدە «مۇنى قوعام قالاي قابىلدايدى؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرە الاتىن ادام تالقىلاۋلاردا بولۋ كەرەك, – دەدى «تسيفرلىق داۋىردەگى ءباسپاسوز قىزمەتى» كىتابىنىڭ اۆتورى.
امەريكالىق مامان ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە دە توقتالدى. مۇنداي مىندەتتەردىڭ العاشقىسى – بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن قارىم-قاتىناستا ۇكىمەتتىڭ ادۆوكاتتارى رەتىندە ارەكەت ەتۋ, ونىڭ ءىس-ارەكەتىنىڭ جاعىمدى جاقتارىن ءتۇسىندىرۋ, قاتە اقپاراتتى تۇزەتۋ جانە بۇرىننان بار اقپاراتتى ءتۇسىنۋ مەن ءتۇسىندىرۋدى جەڭىلدەتۋ. ودان بولەك, كىتاپ اۆتورى باق سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرۋ جانە ءباسپاسوز قىزمەتى جۇرگىزەتىن ءىس-شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن تالداۋ جانە بولاشاققا ۇسىنىستار ازىرلەۋدى جۇيەلەندىرۋ كەرەك ەكەنىن باسا ايتتى.
