ۇبت جونىنەن ۇتىلىپ قالمايىق

جامبىل وبلىسىندا بيىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋگە دايىندىق قانداي؟ جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى 2009-2010 وقۋ جىلىندا وبلىس مەكتەپتەرىندە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى ۇيىم­داستىرۋ جانە وتكىزۋ ءجو­نىندە بىرقاتار جۇمىستار اتقا­رىپ كەلەدى. اۋەلگى ايتارىمىز, ءبىلىم جانە عىلىم مينيستر­لىگىنىڭ “ۇلتتىق بىرىڭعاي تەس­تىلەۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە ءوت­كىزۋ ەرەجەسىنە” سايكەس جۋالى, قورداي, مويىنقۇم, مەركى, ت.رىس­قۇلوۆ اتىنداعى, تالاس, سارىسۋ, شۋ اۋداندارى مەن تاراز قالاسىندا 10 ۇلتتىق ءبى­رىڭعاي تەستىلەۋ وتكىزۋ پۋنكت­تەرى قۇرىلىپتى. بۇگىنگى كۇنى بارلىق مەكتەپتەر مەن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە اعىمداعى جىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى ويداعىداي وتكىزۋگە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بيىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى وتكىزۋ تارتىبىنە ءبىر­قاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, مەك­تەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ۇلگەرى­مىنە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيە تۇسكەنى بەلگىلى. اتاپ ايتقاندا, مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ كەزىندە جە­كەلەگەن پاندەر بويىنشا قورى­تىندى كورسەتكىشتەرىن باعالاۋ شكالاسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىل­گەن. ياعني, بىلتىرعى جىلعى ۇبت-دا جەكەلەگەن پاندەر بويىنشا “قاناعاتتانارلىق” باعا الۋ ءۇشىن 3 بالل جيناۋ جەتكىلىكتى بولسا, بيىلعى جىلى ول 4 بالعا كوتەرىلگەن. سونىمەن قاتار, شەكتى دەڭگەيدەن ءوتۋ ءۇشىن 45 بالل جيناۋ جەتكىلىكتى بولسا, بيىل ول 50 بالعا كوتەرىلىپ وتىر. — ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستى­لەۋگە قاتىساتىن 7545 مەكتەپ ءبىتىرۋشىنىڭ 5614-ءى, ياعني 74,4 پايىزى بىلىمدەرىن قازاق ءتىلىن­دە, ال 1931-ءى, ياعني 25,6 پايىزى ورىس تىلىندە سىنايدى. ونىڭ 3018-ءى, ياعني 40 پايىزى  قالا مەكتەپتەرىنىڭ (تاراز قالاسىنان – 2532, شۋ قالاسىنان – 194, قاراتاۋ قالاسىنان – 143, جاڭا­تاس قالاسىنان – 149 مەك­تەپ ءبىتىرۋشى), ال 4527-ءسى, ياعني 60 پايىزى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى, – دەگەن بىزبەن اڭگىمەسىندە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باستىعىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى سۇلۋشاش قۇرمانبەكوۆا. جاقىندا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا وبلىستىق ءبىلىم باس­قارماسىنىڭ كەڭەيتىلگەن ءما­جىلىسى وتكىزىلدى. ءماجىلىس با­رى­سىندا وقۋ جىلىنىڭ باسى­نان بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ات­قارىلعان ءىس-شارالارعا كەڭىنەن ساراپتاما جاسالىنىپ, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى وتكىزۋ مەن ۇيىمداستىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە دايىندىق جۇ­مىستارىن جان-جاقتى جاندان­دىرۋعا باعىتتالعان ارنايى شەشىمدەر قابىلداندى. البەتتە, وبلىستىق ءبىلىم باس­­قارماسىندا ۇبت-نى ويدا­عىداي وتكىزۋ جونىندە كوڭىلدى الاڭداتاتىن ماسەلە دە بار. مىسالى, بارلىعى 11071 مەكتەپ ءبىتىرۋشىنىڭ 7545-ءى, ياعني 68,2 پايىزى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەست تاپسىرۋعا ءوتىنىش بەرسە, ال 3526, ياعني 31,8 پايىز مەكتەپ ءبىتىرۋشى ءداستۇرلى مەملەكەتتىك ەمتيحان تاپسىرۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەن. بۇل ءۇشىن كىمدى كىنالاۋعا بولادى: اتا-انا, وقۋشى الدە مۇعالىمدەر مەن مەكتەپ باسشىلارىن با؟ بۇل ساۋال, اسىرەسە, قورداي, مويىن­قۇم, جامبىل جانە شۋ اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى مەن ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ باسشىلا­رىنا, مەكتەپ ۇجىمدارىنا تىكەلەي قاتىستى. ويتكەنى, ۇبت-دان ء“وز ەركىمەن باس تارتۋ” دەگەن ۇدەرىس وسى اۋدانداردا كوبىرەك ورىن الىپ وتىر. بۇل ءتىزىمنىڭ ىشىندە اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ ءى توقسان قورىتىندىسى بويىن­شا انىقتالعان رەيتينگىندە ءبىرىنشى ورىندى يەلەنگەن قور­داي اۋدانىنىڭ (اكىمى ءى. تور­تاەۆ) تۇرۋى, ءتىپتى ۇيات. ءيا, مۇنى مەكتەپ باسشىلا­رىنىڭ وقۋشىلارعا بەرەتىن ءبىلىم-بىلىگىنىڭ تومەندىگىن كورسەت­پەيىن دەگەن ارەكەتى دەسەك تە بولادى. مىسالى, قورداي اۋدانىندا ۇبت-دان “باس تارت­قان” مەكتەپ ءبىتىرۋشىنىڭ سانى 419 بولعان. بۇل جەرگىلىكتى مەك­تەپ بىتىرۋشىلەردىڭ 40 پايىزىن قۇرايدى. ال 370 شاكىرت جو­عارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, ءبىلىمدى مامان اتانعىسى كەلمەيدى دەيدى. جانە وقۋشىلاردىڭ ءبىر بولىگى ۇبت سەرتيفيكاتىن تالاپ ەتپەي­تىن رەسەي, قىرعىزستان سياقتى كورشى ەلدەرگە بارىپ جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسەمىز دەيتىن كورىنەدى. بۇل ماسەلەگە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ج. تۇيمەباەۆ جەتە ءمان بەرگەنى ءجون دەيمىز. ول ءۇشىن مينيسترلىك دايىندا­عان “ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ەرە­جە­سىندە” جازىلعان “مەكتەپ ءبىتى­رۋشىلەر ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستى­لەۋگە ەرىكتى تۇردە قاتىسادى” دەگەن ماعىناداعى سويلەمدى “مىندەتتى تۇردە قاتىسادى” دەپ وزگەرتىلسە, اۋىل مەكتەپتەرىندە مۇنداي ورەسكەلدىكتەر بولماس پا ەدى دەپ ويلايمىز. سوندىقتان, ەلىمىزدىڭ “باس ۇستازىنا” بۇل ماسەلەدە مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن مۇعالىمدەرىن عانا كىنالاي بەرمەي, ونى زاڭدى تۇرعىدان شەشۋگە بولاتىنىن دا جەت­كىزگىمىز كەلەدى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.