«جايلى مەكتەپ»: تاپسىرىس بەرۋشى كىمنىڭ مۇددەسىن كوزدەيدى؟

قازاقستاننىڭ جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى قانات يبراەۆ «جايلى مەكتەپ» ۇلت­تىق جوباسى ەڭ الدىمەن قۇرىلىس سالاسىن قولداۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كونكۋرس­تىق قۇجاتتاما تەك قۇرىلىس كاسىپ­ورىندارىنىڭ قاتىسۋىن كوزدەيدى. تيىسىنشە, مەكتەپكە قاجەتتى گرانيت, جيھاز, جابدىق جانە تاعى دا باسقا دۇنيەلەردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى تاپسىرىستى العان قۇرىلىسشىعا بەرىلەدى.

– ال قۇرىلىسشىلار جوبانى ارزانداتۋ ءۇشىن اقشا ۇنەمدەۋگە تىرىساتىنى انىق. ولار ءبىرىنشى كەزەكتە ۇنەمدەۋدى قوسالقى مەردىگەرلەردىڭ ەسەبىنەن جۇرگىزەدى. بىزدەگى تاجىريبە وسى­نى كورسەتىپ وتىر. ارينە, بۇل جەر­دە قۇرىلىسشىلاردى دا كىنالاي الماي­مىز. ويتكەنى ماتەريالداردىڭ قىمباتتاۋىنا ولار كىنالى ەمەس, – دەيدى قانات يبراەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلگىلىك شارتتا قازاقستان نارىعىندا ماتەريالدار جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا (نەندەي جەتكىلىكسىزدىك ەكەنى ايتىلمايدى) مەردىگەردىڭ يمپورتتىق ءونىمدى ساتىپ الۋعا قۇقىعى بار ەكەنى ايتىلعان. وتاندىق جيھاز جاساۋشىلار وسى ءبىر تارماقتان «قورقىپ» وتىر.

– ادەتتە, مۇنداي جاعدايدا كەلەسىدەي ستسەناري ورىن الادى: مەردىگەر سوڭعى ۋاقىتقا دەيىن كۇتەدى. تيىسىنشە, ەش­قان­داي ماتەريال ساتىپ المايدى. مەر­زىمنىڭ اياقتالۋىنا ساناۋلى ساتتەر قالعاندا تاپسىرىس بەرۋشىگە «قازاق­ستاندىق وندىرۋشىلەردىڭ شاماسى كەل­مەيدى, سوندىقتان ءتيىستى جابدىقتار مەن جيھازداردى قىتايدان نەمەسە يراننان ساتىپ الايىق» دەگەن ءۋاجدى العا تارتادى. مەن مىسال رەتىندە ايتىپ وتىرمىن. ءبىز بۇل جەردە ەشتەڭەنى قاداعالاي المايمىز. دەمەك قاجەتتى دۇنيەلەردى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الماۋ تالاپتارى شارتتا ءاۋ باستان ەسكەرىلگەن, – دەيدى قاۋىمداستىق باسشىسى.

قانات يبراەۆ تاعى ءبىر ولقىلىقتى ايتىپ بەردى. شارتتا تاپسىرىس بەرۋشى­نىڭ ماتەريالدى اۋىستىرۋعا قۇقىعى بار ەكەنى جازىلعان. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل سىبايلاس جەمقورلىققا جول اشاتىن بىردەن-ءبىر تارماق سانالادى. وسىلايشا, تاپسىرىس بەرۋشى «ساتىپ الۋ ۋاقىتىن قىسقارتامىز» دەپ نەمەسە «وتاندىق كاسىپورىندارمەن كەلىسىمگە كەلە المادىق» دەگەن جەلەۋمەن وزدەرىنە ىڭعايلى مەردىگەرلەردى تاڭداي الادى.

– سوندىقتان جيھاز ونەركاسىبىنە قاتىستى ساتىپ الۋدى جەكە لوت رەتىندە بولەك قاراستىرۋ قاجەت. ساتىپ الۋدىڭ جانە كونكۋرستىق قۇجاتتامانىڭ بۇل ءتارتىبى «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ ساتىپ الۋ ءتارتىبى نەگىزىندە ازىرلەندى. كاسىپكەرلەر ۇزاق جىلدار بويى كۇرەسىپ, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە ارنالعان 14 جەڭىلدىككە قول جەتكىزگەنىن ۇمىتپايىق. الايدا ولار ۇلتتىق جوباعا ارنالعان كونكۋرستىق قۇجاتتامادا كورسەتىلمەگەن. وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر 50 پايىز كولەمىندە بانك كەپىلدىگىن ەنگىزۋگە ءتيىس, – دەپ ناقتىلادى ق.يبراەۆ.

قازاقستان جيھاز ۇستالارى گيلديا­سىنىڭ مۇشەسى يگور پروتسەنكو جيھاز ۇلگىلەرىنە قاتىستى پىكىرىمەن ءبولىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, جيھاز ءوندىرىسى ءۇشىن جالپى تەحنيكالىق سيپاتتاما قاجەت. ويتكەنى جاڭا مەكتەپتەرگە قاجەتتى جي­ھاز­دىڭ كولەمى قازاقستانداعى بارلىق ءوندىرۋشىنىڭ جىلدىق جۇمىسىنان ءۇش ەسە كوپ.

– ۇلتتىق جوباعا وندىرۋشىلەردىڭ كوبى قاتىسا المايدى. ويتكەنى ءار مەكتەپتى جان-جاقتى جابدىقتاۋ كوپ ۋاقىتتى قاجەت ەتەدى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن 4,5 مىڭعا جۋىق مەكتەپتى جابدىقتادىق. ارينە, تەحنيكالىق تۇرعىدان جاقسى جابدىقتالعان وندىرۋشىلەر ساپالى ءونىم شىعارا الادى. الايدا ولاردىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرى مەن قۋاتتىلىقتارى شەكتەۋلى. ونىڭ ۇستىنە قازىر وندىرۋشىلەردىڭ كوبى ەكى-ءۇش جىلعا الدىن الا تاپسىرىس قابىلداپ قويعان. ءبىرازى بولشەك ساۋدادا ءجۇر, ءبىرازى ەكسپورتقا جۇمىس ىستەيدى دەگەندەي. ولار ۇلتتىق جوباعا بولا قابىلداپ قويعان تاپسىرىستارىنان باس تارتپاسى انىق. بىراق ءبىز ولاردىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرىن كووپەراتسياعا بىرىكتىرە الامىز. ەگەر جيھاز تىم كۇردەلى بولماسا, وندا كەيبىر كومپانيا ءبىر-ەكى نومەنكلاتۋرالىق پوزيتسيانى شىعارۋى مۇمكىن. مىسالى, جىلىنا 1500-2000 دانا مۇعالىمنىڭ جۇمىس ۇستەلىن دايىنداۋعا بولادى. ءبىز مۇنداي وندىرۋشىلەردى تارتا الامىز. الايدا ول ءۇشىن بىزگە جيھاز بويىنشا جالپى تەحنيكالىق جىكتەمە قاجەت. سوندىقتان ءبىز وسى ماسەلە بويىنشا ورتاق شەشىمگە كەلۋگە ءتيىسپىز. جالپى تەحنيكالىق سيپاتتامانى جانە جالپى ديزاين قۇجاتتاماسىن ازىرلەپ, ونى جيھاز جاساۋشىلاردىڭ بارلىعىنا تاراتۋ ماڭىزدى, – دەيدى يگور پروتسەنكو.

تاس وڭدەۋ سالاسى وداعىنىڭ باسشىسى داۋرەن اعزىموۆ تاپسىرىس بەرۋشى جوباعا «تالشىقتى تسەمەنت پانەلىن پايدالانۋ كەرەك» دەگەن تالاپ ەنگىزگەنىن العا تارتتى. الايدا مۇنداي پانەل قازاقستاندا مۇلدەم وندىرىلمەيدى ەكەن.

– ءبىزدىڭ ەلدە ونداي زاۋىت جوق. ال «سامۇرىق-قازىنا» بولاشاقتا تال­شىقتى تسەمەنت زاۋىتى سالىنادى دەپ مالىمدەدى. بىراق ونىڭ قاشان سالىناتىنى ءالى بەلگىسىز عوي. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى – تاپسىرىس بەرۋشى شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەردىڭ مۇددەسىن قولداپ وتىر. شارتتا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قورعاۋ تۋرالى جازىل­ماعان. جالپىلاما ايتىلعان تالاپتار ماسەلەنى شەشپەيدى. بۇل جەردەگى تۇتاس جۇيە قۇرىلىسشىلاردىڭ ەركىنە ءتيىپ وتىر, – دەيدى كاسىپكەر.

«اقنۇر كابەل» جشس باسقارۋشى ديرەكتورى اسلان الديبەك قۇرىلىسشىلار ءۇشىن نورماتيۆتىك مەرزىمدى ەنگىزۋدى ۇسىندى. «مىسالى, بىزگە تامىزدا 1 قىركۇيەككە دەيىن ءتيىستى ءونىمدى جاساۋ كەرەك دەگەن تاپسىرىس تۇسسە, وندىرۋشىلەر مۇنى ورىنداپ ۇلگەرمەيدى. ءبىز ۇسىنىپ وتىرعان نورماتيۆتىك مەرزىم وسىنداي جاعدايلاردى رەتتەۋ ءۇشىن كەرەك. ايتالىق, ونىمگە بەس اي بۇرىن تاپسىرىس بەرىلسە دەيمىز», دەدى ول.

كاسىپكەرلەر ۇلتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 1,5-2 جىلدىق كەستە ازىرلەۋدى ۇسىنىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە, وندىرۋشىلەر جۇمىستى جوسپارلاپ, تاپسىرىستى ويداعىداي ورىنداي الاتىن بولادى. جالپى, وتاندىق نارىق «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىنداعى تاپسىرىس­تاردى ورىنداۋعا ءازىر. ماسەلەن, بىلتىر جيھاز ونەركاسىبى بويىنشا ىشكى نارىقتىڭ اينالىمى 69 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. وسىنىڭ ءوزى وتاندىق جيھاز جاساۋشىلار الەۋەتىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى.

كاسىپكەرلەر وتاندىق ءونىم شەتەلدىڭ يمپورتتىق تاۋارىنان كەم تۇسپەيتىنىن العا تارتىپ وتىر. باستىسى بىرىڭعاي وپەراتور ساپانى باقىلاۋ ءۇشىن وندىرۋ­شىلەر نەگىزگە الا وتىرىپ جۇمىس ىستەي­تىن تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردى باقى­لاۋدى جولعا قويۋى كەرەك. قىسقاسى, كاسىپ­كەرلەر «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوبا­سىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى «Samruk-Kazyna Construction» اق وتاندىق بيزنەس ءۇشىن ءىس جۇزىندە ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس تالاپتاردى قويىپ وتىرعانىنا قاپالى.

– مىسالى, ءى ساناتتاعى ليتسەنزيا الۋ ءۇشىن قىزمەت جەتكىزۋشى وسى جىلدى قوسا العاندا سوڭعى بەس جىلدا جالپى اۋدانى 75 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن الەۋمەتتىك نىسان سالۋى تالاپ ەتىلەدى. بۇل رەتتە قولدانىستاعى زاڭنامادا «الەۋمەتتىك نىسان» ۇعىمى قاراستىرىلماعان. وسىعان بايلانىستى قانداي كريتەريلەر نەگىزىندە ەسەپتەۋ جۇرگىزىلەتىنى تۋرالى تۇسىنىك جوق. كى­تاپحانالار, مەشىتتەر, مۇراجايلار, اۋەجايلار, ۆوكزالدار, اۋرۋحانالار جانە باسقا دا كوپتەگەن نىسان بار. ءبىز ولاردى وسى تىزىمگە ەنگىزۋ كەرەك دەپ سانايمىز. بۇل – كۇردەلىلىگى بىردەي ساناتتاعى نىساندار. سول مۇراجاي دا, سول كىتاپحانا دا الەۋمەتتىك نىسان بولىپ سانالادى, – دەيدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قۇرىلىس جانە جەر قاتىناستارى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اڭسار سەيسەكەەۆ.

«Samruk-Kazyna Construction» اق قۇرىلىس جانە پايدالانۋ جونىندەگى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عابيت مالعازداروۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە كونكۋرستىق قۇجاتتاماعا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەسى قاراس­تىرىلىپ جاتىر. پايدالانۋعا بەرىلگەن كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى مەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ اۋدانى بو­يىنشا جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ بولۋى تالقىلانۋدا. ء«بىز الەۋمەتتىك نىسانداردى وزگەرتپەيمىز, قالدىرامىز. مۇرا­جايلار, مەشىتتەر, كىتاپحانالاردى قوسۋ تۋرالى ۇسىنىستى قاراستىرامىز», دەدى ع.مالعازداروۆ.

سونداي-اق پالاتا ماماندارىنىڭ الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىدە اعىمداعى سوت تالقىلاۋلارىنىڭ بولماۋى تالاپتارىنا قاتىستى ەسكەرتۋلەرى قابىلداندى. بۇل دا كومپانيالاردىڭ كونكۋرسقا قاتى­سۋىن شەكتەيدى. ويتكەنى سوت شەشىمى زاڭ­دى كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن شاعىمدارعا قا­تىسۋ جەتكىزۋشىدە قانداي دا ءبىر بەرەشەك­تىڭ نەمەسە تالاپتاردىڭ بولۋىن راستامايدى.

قازاقستاندا يمپورتتالاتىن قۇ­­رىلىس ماتەريالدارى مەن جاب­دىقتارىن ساتىپ الاتىن قۇرىلىس سا­لۋ­شىلارعا ايىپپۇل سانكتسيالارىن قول­دانۋ ماسەلەسى ازىرگە اشىق كۇيىندە قا­لىپ وتىر. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇعان دەيىن ۇلتتىق پالاتا وسىنداي ايىپپۇل ەنگىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن.

«اتامەكەن» الاڭىندا وربىگەن كەلىس­سوزدەر ناتيجەسىندە بىرقاتار ماڭىز­دى ماسەلە بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. Samruk-Kazyna Construction وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ پايداسىنا كەيبىر وزگەرىستەردى قاراستىرۋعا جانە ەنگىزۋگە دايىن.

ەسكە سالا كەتەيىك, 10 اقپاندا Samruk-Kazyna Construction-نىڭ https://skcn.qaz.network/ جاڭا ونلاين پلاتفورماسىندا جوبالاۋ مەن مەكتەپتى تولىقتاي سالىپ, جوندەۋ بويىنشا كەشەندى قىزمەت كورسەتۋشىلەردى تاڭداۋدىڭ بايقاۋ قۇجاتتارىن الدىن الا تالقىلاۋ باس­تالىپ 15 اقپاندا اياقتالدى. كەز كەلگەن ازامات قۇجاتتاردى قاراپ, ءوز ۇسىنىسى مەن ەسكەرتۋىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك الدى.