2020 جىلعى 01 قىركۇيەكتە مەملەكەت باسشىسى قىلمىستىق سالانى رەفورمالاۋدى جانە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ ءۇش بۋىندى مودەلىن ەنگىزۋدى تاپسىردى. بۇل قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدىڭ باستاپقى نۇكتەسى بولدى.
بارلىق پروتسەسس بىرنەشە كەزەڭگە بولىنەدى, ونىڭ باستى ماقساتى تەرگەۋ ورگانى, پروكۋراتۋرا جانە سوت اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى ناقتى اجىراتۋ بولىپ تابىلادى.
مۇنداي اجىراتۋ تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ نەگىزسىز شەشىمدەرىنەن قورعاي وتىرىپ, قۇقىق قورعاۋ كەدەرگىسىن تۋدىرادى.
بۇكىل پروتسەسس تسيفرلاندىرىلعان جانە ەلەكتروندىق فورماتتا وتەدى, بۇل بۇزۋشىلىقتاردىڭ دەرەۋ جولىن كەسۋدى جانە قىلمىستىق پروتسەستىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
پروكۋرور بۇل مەحانيزمدە دالەلدەمەلەرگە تاۋەلسىز باعا بەرەدى, نەگىزدى پروتسەستىك شەشىمدەردى كەلىسەدى جانە ايىپ تاعادى.
نەگىزدى پروتسەستىك شەشىمدەردىڭ پروكۋروردىڭ كەلىسىمىنسىز زاڭدى كۇشى جوق ەكەنىن جانە قۇقىقتىق سالدارعا اكەپ سوقپايتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ءۇش بۋىندى مودەلدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ەنگىزۋمەن پروكۋرورلار 2021 جىلدان باستاپ تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ بارلىق نەگىزدى شەشىمدەرىن بەكىتەدى.
وسى ۋاقىت ىشىندە پروكۋرورلار كەلىسۋدەن باس تارتۋ ارقىلى پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قوزعايتىن 80 مىڭنان استام (2021 جىلى – 53 270, 2022 جىلى – 28 180) زاڭسىز شەشىمدەر قابىلداۋدىڭ جولىن كەستى.
قىلمىستىق وربيتاعا 6 مىڭعا جۋىق ادامدى نەگىزسىز تارتۋعا جول بەرىلمەدى (2021 جىلى – 3771, 2022 جىلى - 2224), بۇل ءۇش بۋىندى مودەل ەنگىزىلگەنگە دەيىنگى كورسەتكىشتەن 20 ەسە كوپ.
2022 جىلدان باستاپ ءۇش بۋىندى مودەلدى ەنگىزۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى, وندا پروكۋرورلار اسا اۋىر ساناتتاعى قىلمىستار بويىنشا ايىپتاۋ اكتىلەرىن جاسايدى.
ءدال وسى قۇجات تەرگەپ-تەكسەرۋدى اياقتايدى. ەكىنشى كەزەڭ پروكۋروردىڭ دالەلدەمەلەردى تاۋەلسىز قۇقىقتىق باعالاۋ مەحانيزمىن كۇشەيتەدى جانە ايىپتالۋشىنى سوتقا بەرۋ كەزىندە ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن جەكەلەندىرەدى.
وتكەن جىلى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدىڭ اياقتالۋى تۋرالى ەسەپپەن پروكۋرورعا 1200-دەن استام ءىس كەلىپ ءتۇستى, ونىڭ ىشىندە قوسىمشا تەرگەپ-تەكسەرۋگە 80-گە جۋىق ءىس قايتارىلدى, قالعاندارى بويىنشا ىستەردى سوتقا جىبەرە وتىرىپ ايىپتاۋ اكتىلەرى جاسالدى, 800-دەن استام ادام سوتتالدى.
وسى جىلى ايىپتاۋ اكتىلەرى سىبايلاس جەمقورلىق ىستەرى بويىنشا, ال 2024 جىلدان باستاپ - قالعان ساناتتار بويىنشا جاسالادى.
اقپان ايىندا باس پروكۋروردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تيمۋر تاشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىمەن قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاي وتىرىپ, ءماجىلىس وتكىزىلدى.
ماجىلىستە ءۇش بۋىندى مودەلدىڭ العاشقى كەزەڭدەرىنىڭ ناتيجەلەرى تالقىلانىپ, ونى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ بويىنشا مىندەتتەر قويىلدى.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ جاعدايىندا زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوسىمشا ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە پراكتيكالىق شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەنگىزىلگەن قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلى زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن جانە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ءتيىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىنى ءسوزسىز.
