مارستا شاڭدى داۋىل كەزىندە شاڭدار ءبىر-بىرىنە ۇيكەلەدى. ال ول ۇيكەلىس وڭ جانە تەرىس زاريادتاردى وتكىزىپ, ەلەكترلەنەدى. شاڭدى داۋىلدار كەزىندە جەر بەتىندە كۇشتى ەلەكتر ورىستەرى پايدا بولادى. سەنت-لۋيستەگى ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتى عالىمى اليان ۆانگ مارستاعى ەلەكتر رازريادىن كوبىرەك ءالسىز جارقىلعا ۇقساتادى.
«بۇل جەردىڭ پوليارلىق ايماقتارىندا ەنەرگەتيكالىق ەلەكتروندار اتموسفەرانىڭ سيرەك بولشەكتەرىمەن سوقتىعىساتىن سولتۇستىك شامدارعا ۇقساس بولۋى مۇمكىن», دەدى Arts جانە Sciences جەر جانە پلانەتا عىلىمدارىنىڭ زەرتتەۋشى پروفەسسورى.
ۆانگتىڭ Geophysical Research Letters جۋرنالىندا جاريالانعان جاڭا زەرتتەۋى شاڭدى داۋىلدار كەزىندەگى ەلەكتر ەنەرگياسى مارستىڭ حلور تسيكلىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى.
عالىمدار حلوردى مارستا قوزعالاتىن بەس ەلەمەنتتىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى (حلور, سۋتەگى, وتتەگى, كومىرتەگى جانە كۇكىرت). بۇل دەگەنىمىز حلور ءار ءتۇرلى فورمادا مارستىڭ بەتى مەن اتموسفەراسى اراسىندا العا-ارتقا جىلجيدى. جەردە ءحلوريدتى شوگىندىلەر كوپتەپ كەزدەسەدى. ولار تۇزدى جەرلەرگە نەمەسە جەردەگى تاياز تۇزدى باتپاقتارعا ۇقساس. بۇل ءحلوريدتى شوگىندىلەر مارستا تۇزدى ەرىتىندىدەن تۇندىرىلعان حلوريد تۇزدارى تۇرىندە پايدا بولعان بولۋى مۇمكىن.
«ۇيكەلىستى ەلەكترلەندىرۋ - بۇل ءبىزدىڭ كۇن جۇيەسىندەگى كەڭ تارالعان پروتسەسس. ال مارس شاڭىنىڭ بەلسەندىلىگى ەلەكتر زاريادىنىڭ جينالۋىنىڭ قۋاتتى كوزى», دەدى ۆانگ.
1970 جىلدارى مارستى زەرتتەگەن عالىمدار العاش رەت شاڭدى داۋىلدار قىزىل پلانەتاداعى جاڭا رەاكتيۆتى حيميانىڭ كوزى بولۋى مۇمكىن دەپ بولجاعان بولاتىن. كەيىننەن 2016 جىلى زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ, ءساتسىز اياقتالعان.
