ماسەلەن, كۇللى قازاققا ىستىق «مەنىڭ اتىم – قوجا» فيلمىندەگى قوجانىڭ اناسى ميللاتتىڭ جانارى ەسىڭىزدە مە؟ تولقىنسىز تۇڭعيىقتاي تەرەڭ. الاساپىران بۇلقىنىستان كەيىنگى تەڭىزدەي تىنىش. سول الىپ تۇڭعيىقتىڭ ءتۇۋ تەرەڭىندە اق پەن قاراسى قاتار ورىلگەن ءومىردىڭ بار شىندىعى مەن ادىلەتسىزدىگى, قوڭىر كۇزدە بوزداعان قوبىزدىڭ قوڭىر ۇنىندەي قوڭىر مۇڭى, ۇمتىلعان, ساعىنعان, جالىققان, جابىققان كوڭىلدى كولەڭكەلەگەن بالبال تاستارداي قايسارلىعى ساعىمدانادى. سول ءداۋىردىڭ داۋىسى مەن جاڭعىرىعى ميللاتتىڭ جانارىنداعى وسى ءبىر مەزەتكە سىيىپ كەتكەندەي. ءيا, بۇل ميللاتتىڭ – اڭىزعا اينالعان بەينە قازاق كسر حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى بيكەن ريموۆانىڭ كوزقاراسى.
ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ساحنادان تۇسپەگەن تۇلعانىڭ ونەرگە دەگەن ادالدىعىن, ۇلت رۋحانياتى ءۇشىن, ۇرپاق ءۇشىن جاساعان قىزمەتىن ولشەۋ مۇمكىن بە؟.. ابسۋرد. بار عۇمىرىن ونەرگە ارناعان بيكەن ريموۆانىڭ العاش جۇلدىزىن جاققان – ەڭلىك. كەبەكتىڭ ەڭلىگى. 1943 جىلى 3-كۋرستا وقىپ جۇرگەندە اكتەر شەبەرلىگىنەن ساباق بەرەتىن اسقار توقپانوۆ جاس تالانتقا «ەڭلىك – كەبەك» پەساسىنداعى ەڭلىك ءرولىن بەرەدى. وسى رولدەن كەيىن بيكەن ريموۆانىڭ اكادەميالىق دراما تەاترىنداعى داڭعىل جولى باستالدى. ەڭلىك پەن بيكەننىڭ جان دۇنيەسى ءبىر نۇكتەدە توعىسقانى سونشالىق, مۇحتار اۋەزوۆ: «بيكەن ەڭلىك ءۇشىن تۋعان. ەڭلىك باقىتتى بيكەنگە كەزدەسكەن», دەپ ءسۇيسىندى.
تەاتر ساحناسىنا ەڭلىكپەن قول ۇستاسىپ كەلگەن اكتريسا الپىس جىل شىعارماشىلىعىندا 80-گە جۋىق ءرولدى سومدادى. ودان بولەك قازاق كينوسىنداعى تاريحقا اينالعان وبرازدارى دا ءبىر توبە. ەرتە جاستان تاعدىردىڭ تەپەرىشىن كورگەن اڭىز-عۇمىردىڭ بار جاراسىن ونەرى جازعانداي ما دەيسىڭ. القيسسا.
بيىل بيكەن ريموۆانىڭ تۋعانىنا عاسىر تولىپ وتىر. تالانتتى تۇلعانىڭ مەرەيتويىنا وراي ۇلتتىق مۋزەيدە «ونەرمەن ورىلگەن عۇمىر» تاقىرىبىندا جىلجىمالى كورمە اشىلدى. كورمەگە ءارتىستىڭ جەكە زاتتارى, ماراپاتتارى, ءار رولدە كيگەن كويلەكتەرى, فوتوسۋرەتتەرى قويىلدى. قولىنىڭ تابى تيگەن اشەكەي-بۇيىمدارى, بەلبەۋى مەن ءاميانى, ءوزى جازعان كىتاپتار مەن كيىم ۇلگىلەرى ۇسىنىلدى. بارلىعى 100-گە تارتا ەكسپونات جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ب.ريموۆا اتىنداعى دراما تەاترى مەن م.تىنىشباي ۇلى اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىنان الىنعان. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جىلجىمالى كورمە ءارى قاراي جالعاسادى. باسقا وبلىستاردان دا ۇسىنىستار تۇسۋدە, ال قورىتىندىسى ونەر مايتالمانىنىڭ تۋعان جەرىندە وتپەك.
«جەر جانناتى – جەتىسۋدا دۇنيەگە كەلگەن بيكەن ريموۆا ءومىرىنىڭ 60 جىلعا جۋىعىن تەاتر ونەرىن دامىتۋعا ارنادى. تەاتر جانە كينو ونەرىندە 170-كە جۋىق رولدەردى سومدادى. قازاق ونەرىن اسقاقتاتقان بيكەن ريموۆانىڭ ەسىمى ەل ىشىندە دە, حالىقارالىق دەڭگەيدە دە تانىلۋعا ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيار اليەۆ.
ءىس-شاراعا جينالعان قوناقتار دا ايگىلى ءارتىستىڭ ونەگەلى ءومىر جولى, سىرلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ, كوزىن كورگەن تەاتر ساڭلاقتارى تاۋ-تۇلعانىڭ كوپ قىرلى دارىندىلىعى تۋرالى ءسوز قوزعادى. ولاردىڭ قاتارىندا بيكەن ريموۆانىڭ قىزى مەرۋەرت قۇسايىنوۆا, قازاق كسر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى مەرۋەرت
وتەكەشوۆا مەن الماحان كەنجەبەكوۆا بار.
«انام قانشاما اتاق-ابىرويى بولسا دا وتە قاراپايىم بولدى. سوعان قوسا ەڭبەكقور ەدى. ەسىمدە, جەتى جاسىمدا ءبىرىنشى رەت انامنىڭ سپەكتاكلىنە باردىم. وندا ول ەڭلىكتىڭ ءرولىن وينادى. انام وسى رولىمەن قاسيەتتى تەاتر ساحناسىنداعى مانسابىن باستادى. ونىڭ بۇل ءرولى تۋرالى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى ۇلكەن باعا بەردى. وسى سوزدەن كەيىن انام ونەردە جۇلدىزداي جارقىراي جونەلدى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا ەڭبەك ەتتى. بۇگىنگى كورمەگە كەلۋشىلەر انامنىڭ تەك ارتىستىك قىرىن ەمەس, ادامدىق جانە جانى نازىك ايەل رەتىندەگى بولمىسىن تاني الادى دەپ ويلايمىن. ول تەك شەبەر اكتريسا اتانعان جوق, ول, ەڭ الدىمەن, جازۋشى-دراماتۋرگ شاحمەت قۇسايىنوۆتىڭ جارى بولدى. ءبىز ءۇش بالا ەدىك. بىراق وكىنىشكە قاراي, وسى كۇنگە جەتكەن مەن عانا. بالا كەزىمىزدە اكە-شەشەم ءبىزدى قاتتى ەركەلەتتى, ەرەكشە جاقسى كوردى. سول كەزدەگى ولاردىڭ جارقىن بەينەلەرى, شۋاقتى كۇلكىسى ىلعي ويىمنان كەتپەيدى. سول مەيىرىم كەۋدەمدى ءالى كۇنگە دەيىن جىلىتىپ كەلەدى», دەدى مەرۋەرت قۇسايىنوۆا.
ال مەرۋەرت وتەكەشوۆا ساحنا ساڭلاعىمەن بىرگە وتكىزگەن ەستەن كەتپەس ەسكى كۇندەرىن ەسكە الدى. «ونەر جولىمدى اۋەزوۆ تەاترىنان باستادىم. سوندا بيكەن اپامىزبەن ءبىر ساحنادا ونەر كورسەتتىك. ول كۇندەردىڭ ىپ-ىستىق ەستەلىگىن ۇمىتا المايمىن. «انا – جەر-انا», «قاراگوز» سىندى باسقا دا سپەكتاكلدەردە قالاي ويناعانىمىز, بيكەن اپانىڭ ءار رولدەگى بەينەسى, داۋسى, تالانتى, جىميىسى, ءجۇرىس-تۇرىسى ءالى ەسىمدە. وسى مەرەيتوي اياسىندا بيكەن اپانىڭ ويناعان قويىلىمدارىن حالىققا قايتا ۇسىنسا, كوپشىلىك جۇرت شىن تالانتتىڭ ونەرىنە قايتا قانىقسا دەيمىن. ءبىز كينودا دا بىرگە تۇستىك. بيكەن ريموۆانىڭ كينوداعى وبرازىن دا جاستارعا قايتا ۇسىنۋ قاجەت. ول تاعدىردىڭ تالاي تەپەرىشىن ءۇنسىز تارتتى. بار قايرات-جىگەرىن ونەرگە ارنادى. قينالىپ جاتسا دا ساحنادان تۇسكەن جوق. مەن ونداي ەرىك-جىگەرى مىقتى ايەلدى كەزدەستىرگەن جوقپىن. ءبىز قۇمان ەكەۋمىز وسىنداي تالانتتاردىڭ اراسىندا وستىك. قازىر كوزىم كورگەن, ساباق العان اڭىز اپالارىمدى ساعىنامىن. ونداي تۇلعالاردى جاستار تانۋى كەرەك, قازىرگى ونەر دە ۇمىتپاۋى كەرەك», دەدى ول.
بيكەن ىرىمقىزىنىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنان سىر شەرتەتىن كورمە اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. ونى ۇلتتىق مۋزەيدىڭ 2-قاباتىندا ورنالاسقان اتريۋمنان تاماشالاۋعا بولادى.
