بىراق وسىدان 6 جىل بۇرىن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى زەرتتەۋ جونىندەگى قۇرىلعان كوميسسيا بوگەتتىڭ سۋ تاستاۋ قۇرىلىسىنىڭ وڭ جاق جاعاجاي ەڭىستىگى سۋمەن شايىلىپ, زاقىمدالعانىن انىقتاعان ەدى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە سۋ شايعان جەر كولەمى 200 مەترگە جەتكەندە الدا بولار اپاتتىڭ بەلگىسى بايقالعان. ايتقان جەردەن اۋلاق, ەگەر كوكارال بۇزىلسا, كىشى ارالداعى ۇشان سۋدىڭ كەلەشەگى تۋرالى بولجام ايتۋ قيىن. وسىدان دا 2019 جىلى وبلىسقا ساپارى بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەت پەن وبلىس اكىمدىگىنە بوگەتتى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
وسىدان كەيىن ەكى ەلگە ورتاق ايدىن بولعان ارالدىڭ, كىشى تەڭىزدى ساقتاپ تۇرعان كوكارال بوگەتىنىڭ ماسەلەسى وزبەكستان مەن قازاقستان پارلامەنتى سەناتىندا جان-جاقتى قارالىپ, بىرلەسكەن توپ ارنايى ساپارلاپ, توسپانىڭ قازىرگى جاعدايىمەن تانىسقان ەدى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن «كوكارال بوگەتىن ساقتاپ قالۋ جانە سىرداريا وزەنىنىڭ اتىراۋىن قالپىنا كەلتىرۋ» جوباسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنىپ, بىلتىر مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىندى. الدا اقشاۋىت ۋچاسكەسىندە ارنا تۇزەۋشى بوگەت سالىپ, كوكارال بوگەتىنىڭ جوعارى ەڭىسىن جوندەۋ-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى تۇر. رەتتەۋشى قۇرىلىستارىمەن بىرگە قاراشالاڭ كولى ارقىلى 2 ارنا تۇسەدى, بوگەن-قامىستىباس اۆتوجولىنا وتكەل سالىنىپ, قاراشالاڭ كولى مەن سىرداريا وزەنى ارالىعىنداعى بۇزىلعان بوگەت قالپىنا كەلتىرىلەدى.
جالپى, 4,5 ملرد تەڭگە جۇمسالاتىن «كوكارال بوگەتىن ساقتاپ قالۋ جانە سىرداريا وزەنىنىڭ اتىراۋىن قالپىنا كەلتىرۋ» جوباسى تولىق جۇزەگە اسقاندا بوگەت نىعايىپ, سۋ اينالىمى قالپىنا كەلەدى, سۋدىڭ تۇزدانۋ دەڭگەيى تومەندەپ, بالىقتىڭ ۇلى تەڭىزگە قاراي ءوتۋى ازايادى. بىلتىر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جوبانى باستاۋعا 500 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, تاپسىرىس بەرۋشى مەن مەردىگەر اراسىندا جاسالعان شارتقا سايكەس قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. العاشقى كەزەكتە 20-دان اسا تەحنيكا مەن 40-قا جۋىق ادام جۇمىلدىرىلدى. جىل اياعىندا ارال اۋدانى بوگەن اۋىلدىق وكرۋگىندە ورنالاسقان سارىتەرەڭ كانالىن قازۋ باستالدى. بۇل 1500 گەكتاردان اسا شابىندىق اۋماقتى سۋلاندىرىپ, كىشى ارال تەڭىزىن سۋعا تولتىرىپ, ونى تۇششىتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. سارىتەرەڭمەن قاتار تۇششى, قاراشالاڭ-1, قاراشالاڭ-2 كانالدارىنا دا مەحانيكالىق تازارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. نىساندى باقىلاپ, وعان قاتىستى قابىلدانعان شارالاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنا جۇكتەلگەن.
كوكارال – ستراتەگيالىق ماڭىزى بار نىسان. تەڭىز تارتىلعالى اسارلاپ سالعان تالاي توسپاسىن سۋ شايىپ, ءۇمىتى جەلگە ۇشقان ەلدىڭ ەرتەڭگە سەنىمىن جالعاپ تۇرعان دا وسى – الىپ بوگەت. سوندىقتان دا ءوڭىر حالقى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «كوكارال بوگەتىن ساقتاپ قالۋ جانە سىرداريا وزەنىنىڭ اتىراۋىن قالپىنا كەلتىرۋ» جوباسىنان كوپ جاقسىلىق كۇتەدى.
ايتپاقشى, بوگەت سالىنعان العاشقى جىلدارى كىشى ارالعا قاجەتتى سۋ 7-8 جىلدا جينالادى دەگەن بولجام جاسالعان ەدى. الايدا اينالاسى 2 جىلدىڭ ىشىندە ايدىننىڭ كەنەرەسى تولىپ, كوپ يگىلىگىنە جاراعان. بىراق كەيىنگى 3-4 جىلدا سىرداريا وزەنى سارقىلىپ, كۇمىس القاداي تەڭىزدىڭ دە كولەمى كىشىرەيە باستادى. دەگەنمەن دە بيىل داريا دەڭگەيى كوتەرىلىپ, ايدىنعا قۇيىلعان سۋ مولايدى. بۇل دا بار تىرشىلىگى تەڭىزبەن بايلانىستى جۇرتتىڭ ءۇمىت, قۋانىشىن ەسەلەپ وتىر.
قىزىلوردا
