ءبىزدىڭ بالداۋرەن شاق ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەلىمىز ەس جيناپ, بۇعاناسى قاتايىپ كەلە جاتقان كەزەڭمەن قاتار كەلدى. كىشكەنتاي كوكجاشىكتەن ۇلكەن ءومىرىمىزدىڭ ايناسىن كورەتىنبىز. ول تۇستا قازىرگىدەي «بالاپان» تەلەارناسى جوق, تەلمىرە تاماشالايتىنىمىز «اقساق قۇلان» مەن «قارلىعاشتىڭ قۇيرىعى نەگە ايىر؟» سەكىلدى ءبىردى-ەكىلى قازاقشا مۋلتفيلمدەر. ولاردان جالىقپايسىز عوي, تەك «ەرالاش» سەكىلدى وزىنە ەلىكتىرىپ اكەتپەيدى. سول ازىلگە تولى شاعىن سيۋجەتتەردەگى بۇزاقى بالالاردان ءوزىمىزدى كورگەندەي قىران-توپان كۇلكىگە كومىلەمىز. قازىر ءبارى ءتۇۋ الىستا جاتقان اسۋ سياقتى بۇلدىرايدى.
جالپى, «ەرالاشتى» قۇراستىرۋشىلار الەكساندر حمەليك پەن بوريس گراچەۆسكي ايگىلى ءريفمدى وزدەرى جازعان. قۇرمەتتى وقىرمان, ەستەرىڭىزگە وڭاي ءتۇسىرۋ ءۇشىن اۋەزدى ءاننىڭ تۇپنۇسقاسىن ۇسىنساق.
«مالچيشكي ي دەۆچونكي,
ا تاكجە يح روديتەلي,
ۆەسيولىە يستوري ۋسلىشات
نە حوتيتە لي؟
ۆەسيولىە يستوري جۋرنال
پوكاجەت ناش,
ۆەسيولىە يستوري ۆ جۋرنالە
«ەرالاش»!
قوس كالامگەر ءماتىندى ماڭگىلىك جاۋھار تۋىندىعا اينالدىرۋ ءۇشىن كومپوزيتور ىزدەۋدە وتە بايىپتى قارەكەت ەتتى. سول ءۇشىن ارنايى كونكۋرس تا ۇيىمداستىردى. ول از دەسەڭىز, ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ ەشقايسىسى ءبىر-ءبىرىن بىلمەۋى ءۇشىن شىعارمانى ءانونيمدى قابىلدادى. ءسويتىپ, العاشقى ءساتتى نۇسقانى اتاقتى بالالار حيتمەيكەرى – «انتوشكا» مەن «چەبۋراشكانىڭ» اۆتورى ۆلاديمير شاينسكي اكەلدى. اۋەن كوڭىلدى ءھام ىرعاعى جەڭىل بولعانىمەن, كومپوزيتور ءماتىندى نوتاعا ساي قىسقارتقان ەدى. بۇل ءاتۇستى شەشىم حمەليك پەن گراچەۆسكيگە ۇنامادى. وسىلايشا جەڭىسكە كومپوزيتور الەكسەي رىبنيكوۆ جەتتى.
ء«اندى بىردەن ءوز ورىنداۋىمدا جازىپ, ۇسىنىپ كوردىم. كوپ ۇزاماي ۇيىمداستىرۋشىلار «ەرالاشقا» كىرىسپە بولاتىنىن حاباردار ەتتى. مۋزىكا وتە تەز دۇنيەگە كەلدى. مەنىڭ ويىمشا, اندەگى ەڭ باستى ەرەكشەلىك ىسقىرۋ ءۇشىن ويلاپ تاپقان شاعىن فرازالار بولدى. بۇل قالامگەرلەرگە مايداي جاققان سەكىلدى. ءارى وقۋشىلاردىڭ قيقار قىلىقتارى مەن بالداۋرەن كۇندەرىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى كوڭىلگە جىلى تيەدى», دەيدى ا.رىبنيكوۆ ءوز ەستەلىگىندە.
1997 جىلعا دەيىن, دالىرەك ايتساق, «ەرالاشتىڭ» 117-سانىنا دەيىن ەكران ساقشىسىن ءانشى ەلەنا كامبۋروۆا ورىندادى. الايدا بەرتىن كەلە ءاننىڭ تاسپاسى ەسكىرگەن سوڭ, رەجيسسەرلەر زامانعا ساي تۇرلەندىرىپ, ءاندى قايتا جازۋعا شەشىم قابىلدايدى. بۇل جولى ولار ۇلكەن اپايدى ەمەس, ناعىز ءموپ-ءمولدىر ۇلبىرەپ تۇرعان ۇل-قىزداردى شاقىرۋدى ءجون كورەدى. جاڭا سكرينسەيۆەردە بولاشاق ەسترادا جۇلدىزدارى دا بولعان. ال مۋزىكاعا ءتان ىسقىرىقتى بوريس گراچەۆسكيدىڭ ءوزى ورىندايدى.
ايتپاقشى, كومپوزيتور الەكسەي رىبنيكوۆ «ەرالاش» سكرينسەيۆەرىنەن يدەيانى ودان ءارى دامىتىپ, اۋەندەگى ىسقىرىقتى بۋراتينو تۋرالى حيت انىندە دە تاعى ءبىر رەت قولدانادى. ونىسىن تىسقاققان قالامگەرلەر اسا جاقتىرا قويماسا دا, كىشكەنتاي وقىرماندار جىلى قابىلدادى.
ءان دەگەننەن شىعادى, 1984 جىلى جارىق كورگەن «ەرالاش» تەلەجۋرنالىنىڭ «40 شايتان مەن ءبىر جاسىل شىبىن» ءبولىمى ەرەكشەلىگىمەن حالىقتىڭ كوكەيىندە قالدى. بۇل رەتتە ءبىزدى دە ەلەڭ ەتكىزگەن ەدى. يتاليا مەكتەبىندەگى جاڭا مۇعالىمنىڭ قاسكوي بۇزاقىلارمەن ءبىر سىنىپقا ءتۇسۋى ەستەرىڭىزدە شىعار؟ بىرىنشىدەن, دۋبلياجبەن قوسا شىققان يتاليان ءتىلى قۋانتادى. «بونگيورنو, باميبيني...». ەكىنشىدەن, جالماۋىز باستى بۇزاقى گۆەررەسكي. ۇشىنشىدەن, وسپادار گەننادي حازانوۆ جانە, ارينە, عاجايىپ چەلەنتانونىڭ ءانى! ونى ۇمىتۋعا بولا ما؟!
مۇعالىم سىنىپقا كىرىپ, ونداعى وقۋشىلاردى كورگەندە بار داۋىسىمەن شەكتەۋسىز «ۋ! ۋ! ۆاح! ۆاح!» دەپ ءان ايتادى. بۇل – ادريانو چەلەنتانونىڭ «بينگو بونگو» فيلمىندەگى «ۋح... ۋح...» كومپوزيتسياسى ەدى. اتالعان كينوكارتينا 1983 جىلى ءحىىى ماسكەۋ حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ اياسىندا كورسەتىلگەن. سول كومەديادا چەلەنتانو مايمىلدار تاربيەلەپ وسىرگەن, جانۋارلارمەن سويلەسە الاتىن جابايى ادامنىڭ ءرولىن سومدايدى. ونىسى ادامزات پەن جان-جانۋارلار تابيعاتتىڭ ورتاق بالاسى ەكەنىن جەتكىزۋ ەدى.
ءيا, «ەرالاشتىڭ» ارنايى سول ءاندى پايدالانۋىنىڭ سەبەبى ءفيلمنىڭ نەگىزگى يدەياسىندا جاتىر, ياكي وقۋشىلاردى جانۋارلاردى قۇرمەتتەۋگە شاقىرۋ. ءارى الەمدەگى ەڭ قاتىگەز دە اقىلدى جانۋار ادام ەكەنىن ەسكە سالۋ. بۇل تۋرالى ءبىز بۇرىنىراق تا جازعانبىز. «ەرالاشتىڭ» مۇنداي قىزىقتارى تولىپ جاتىر, ءبىرى ەسكە تۇسسە, ەندى ءبىرى سانادان ءوشىپ بارادى. بىراق ءبارىبىر كوڭىلگە ىستىق كورىنىستەر, قايتالاپ كورۋدەن جالىقپايسىز.
كەز كەلگەن كينوكارتينا ۇلكەن يدەولوگيانىڭ باستاۋى. سول زاماندا اسىق ويناپ, لاڭگى تەۋىپ جۇرگەن بالالاردى تەلەديدارعا جاقىنداتقان وسى «ەرالاش» تەلەجۋرنالى بولدى. سونداعى وقۋشىلاردىڭ ەسەرسوقتىعىن مەكتەپتە قايتالاپ, ۇستازدان وڭباي تاياق جەگەنىمىز بار. ول دا ءبىر ءتاتتى تاياق ەدى, ءبىز سوندا مۇعالىمگە ارتىق اۋىز ءسوز قايتارمايتىنبىز, ەركەلىگىمىز ەركىندىگىمىز دەپ باعالادىق. قازىر ءبارى باسقا… ۇيالى تەلەفونعا جابىسقان بالدىرعانداردى ەشتەڭە قىزىقتىرمايدى. ەركىندىگى كىشكەنتاي ەكراننىڭ ىشىندە اداسىپ جۇرگەندەي…
