– الفيا داۋلەتقاليقىزى, سونىمەن ءسوزىمىزدى تاريح قويناۋىنا اتتانعان 2022 جىلى «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالار توبىنىڭ قايىرىمدىلىق قىزمەت اۋقىمى قانشالىقتى كەڭ بولدى دەگەن سۇراقتان باستاساق...
– قور كومپانيالارىنىڭ قايىرىمدىلىق وپەراتورى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى دامىتۋ قورى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, بۇقارالىق سپورت, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قولداۋ جانە وزگە دە سالالاردا تىندىرىمدى جۇمىس ىستەۋگە كۇش سالادى. ماسەلەن, بيىلعى قايىرىمدىلىق قارجىسىنان شىمكەنتتەگى «دەنى ساۋ بالالار» جوباسىندا از قامتىلعان وتباسىلار مەن بالالار ۇيلەرىندەگى نەيرو-ورتوپەديالىق كىناراتى بار, تۋعاننان 15 جاسقا دەيىنگى بالالارعا تەگىن ءارى ساپالى, كەشەندى وڭالتۋدىڭ قولجەتىمدى بولۋى قاراستىرىلىپ, جالپى 600 بالا قامتىلدى. اۋتيزم جانە باسقا دا مەنتالدى اۋىتقۋلارى بار بالالارعا جاعداي جاساۋعا ارنالعان 8 «قامقورلىق» ورتالىعى قۇرىلىپ, 1 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. جەتىسۋ, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, جامبىل, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قىزىلوردا, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, تۇركىستان وبلىستارى مەن شىمكەنت, الماتى قالالارىنداعى تاعى وسىنداي 13 ەرتە ارالاسۋ ورتالىعىندا 7 800 بالاعا وڭالتۋ شارالارى قولعا الىندى.
«باسقارىلاتىن گيپوتەرميا» جوباسىندا ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ زاقىمدانۋىمەن تۋعان نارەستەلەردىڭ مۇگەدەكتىگىن تومەندەتۋ ءۇشىن 5 پەريناتالدىق ورتالىقتى ەمدىك كەشەنمەن جابدىقتادىق. ەرەكشە جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان 1 مىڭ بالا «سالاماتتى بولاشاق» بەيىمدەلگەن سپورت سەكتسيالارىندا جىل بويىنا بىلىكتى مامانداردىڭ كومەگىمەن بەيىمدەلگەن دەنە شىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن تەگىن اينالىسىپ, جەرگىلىكتى جانە ۇلتتىق دەڭگەيدە جارىستارعا قاتىستى. تاياۋدا «سامۇرىق-قازىنا» قولداۋىنا يە بولعان ەلىمىزدەگى جالعىز پاراحوككەي قۇراماسى الەم چەمپيوناتىنان كۇمىس جۇلدەمەن ورالدى. مىنە, بىرنەشە جىل بولدى, ەلورداداعى تۇرمىسى تومەن وتباسىلارداعى 3 مىڭعا جۋىق بالا مەن ءجاسوسپىرىم وتباسىلىق اۋلا كلۋبتارىنا بارىپ, اتا-انالارىنا پسيحولوگيالىق كەڭەستەر بەرىلۋدە.
قور قولداۋىمەن قازاقستاندى ارالاپ شىققان مەديتسينالىق پويىزدار 80 مىڭنان استام قازاقستاندىققا كومەك كورسەتسە, «جەڭىس» جوباسىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسى ارداگەرلەرى مەن تىل ەڭبەككەرلەرىنە ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەك اپارىلىپ, ءۇي-جايلارى تازالانۋدا, پويىزعا بيلەت ساتىپ اپەرىلدى. جاڭاوزەندە ءۇش مەكتەپتى جابدىقتاپ, قور كومپانيالارى اتىنان 220-دان استام ورەنگە ەلىمىزدىڭ ۇزدىك ورتا ارناۋلى ءبىلىم وردالارىنا گرانتتار تاعايىندالدى.
اتىراۋ وبلىسىن قامتىعان «ارەكەت» جوباسىندا ەرەكشە بالالار كۇتىمىندەگى, كوپبالالى جانە جالعىزباستى 100 ايەل سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا وقىتىلىپ, الدى كاسىبىن باستاپ كەتسە, جاڭا ۇلىتاۋ, اباي جانە جەتىسۋ وبلىستارىنان تىس تۇركىستان مەن اقتوبە وڭىرلەرىن قوسقاندا 300 ادامعا اسپاز, تىگىن, سۇلۋلىق سالوندارى, SMM جانە اۆتوەلەكتريك سياقتى قازىرگى زامانعى كاسىپتەر وقىتىلىپ, سەرتيفيكاتپەن بىرگە ىسىنە قاجەت قۇرال-جابدىق تابىستالماق. ايتپاقشى, بىزدەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىككە باۋليتىن «ارەكەت» باعدارلاماسى اياسىندا 3 ملن تەڭگەلىك شاعىن گرانتتار دا تالاي پايدالى ىسكە ۇيىتقى بولىپ وتىر.
– قانشا قولداۋ جاسالدى دەسەك تە, ءوز بيىگىنە كوتەرىلە الماي كەلە جاتقان مەملەكەتتىك قازاق ءتىلىنىڭ ءورىسىن ۇزارتۋدا قولعا الىنعان شارالار قانداي؟
– البەتتە مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ جوبالارى ەرەكشە نازارىمىزدا. «Samruk-Kazyna Trust» قورى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدا 2016-2022 جىلدار ارالىعىندا 12 الەۋمەتتىك جوباعا 378 ملن 5 ءجۇز مىڭ تەڭگەگە قاراجات ءبولدى. ونىڭ ىشىندە 2022 جىلى 53 ملن 8 ءجۇز مىڭ تەڭگەگە 2 جوبا قور تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن شەتەل ازاماتتارى قازاق تىلىندەگى ساپالى كونتەنتكە تەگىن قول جەتكىزدى. بۇل دەگەنىمىز, 350 بالاعا ابايدىڭ «قاراسوزدەر» يلليۋستراتسيالانعان كىتابىن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە باسىپ شىعارۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك جوباسى جۇزەگە استى. كىتاپ 5 مىڭ دانا بولىپ جارىققا شىقتى. 400-گە جۋىق وقۋشىعا ارنالعان ەكونوميكا نەگىزدەرى بويىنشا قازاق تىلىندە وفلاين-ونلاين وقۋ ۇيىمداستىرىلدى. ەل اۋماعى بويىنشا 107 جاسوسپىرىمگە قازاق تىلىندە شەشەندىك ونەردەن كۋرس وتكىزىلدى. «مەكتەپ ونلاين» پورتالىندا وقۋشىلارعا ارنالعان 3 885 بەينە وقۋلىق جاساقتالدى. بۇل پاندەميا كەزىندە وقۋشىلاردى وقىتۋدا وتە جاقسى ناتيجە بەردى.
ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت مەملەكەتتىك ءتىلدى ونلاين اقىسىز ۇيرەنۋگە ارنالعان «Soyle.kz» پورتالى تۋرالى جەكە-دارا توقتالساق بولادى. پورتال ىسكە قوسىلعاننان بەرى ونىڭ قىزمەتىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن پايدالانۋشىلاردىڭ سانى 12 ملن-نان اسسا, ارنايى تىركەلىپ ءتىل ۇيرەنىپ جاتقان ادامداردىڭ سانى 280 مىڭنان كوپ. بۇل رەتتە قازاقشا بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ سانى كۇننەن كۇنگە ارتىپ بارادى. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن كانادالىق رومان كوۋلدىڭ 6 ايدىڭ ىشىندە قازاقشا ۇيرەنگەنىن العا تارتىپ جۇرسەك, جاقىندا يتاليالىق دوناتو 2 جىلدىڭ ىشىندە «Soyle» ارقىلى قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەنىن كورسەتىپ قۋانتتى.
ءىس قاعازدارىن قازاقشا جازىپ, تولتىرۋ, ساۋاتتى ازىرلەۋ ماقساتىنداعى «Resmihat.kz» پورتالىن پايدالانۋشىلار سانى 50 مىڭ ادامنان استى. 2022 جىلى پورتالدىڭ ديزاينى جاڭارتىلىپ, جاڭا بولىمدەر ەنگىزىلدى.
جاڭا جىلدا دا قازاق ءتىلىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋگە ارنالعان باستامالاردى قۋانا قولداماقپىز. دەگەنمەن تالاپ ءبىر – جوبالاردىڭ ارقايسىسى تيىمدىلىگى, كورسەتكىشتەرىنىڭ ايقىندىعى, ەلگە تيگىزەر پايداسى جانە تاعى باسقا قاعيداتتار ارقىلى سىن تەزىنە سالىنادى.
– نەگە 2016 جىلدان بەرى «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالارىنىڭ قايىرىمدىلىقپەن اينالىسىپ, حالىققا كومەك كورسەتۋ قىزمەتىن ءبىر ورتالىقتان «Samruk-Kazyna Trust» جۇرگىزەدى؟
– «سامۇرىق-قازىنا» اق كومپانيالار توبى بويىنشا قايىرىمدىلىق قىزمەتىن ورتالىقتاندىرۋعا ماڭىزدى سەبەپتەر تۇرتكى بولدى. 2016 جىلعا دەيىن قايىرىمدىلىقتى «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن ەنشىلەس كومپانيالار ارقايسىسى دەربەس كورسەتكەنى بەلگىلى. الايدا ەنشىلەس كومپانيالاردا ءبىر جوبانى بىرنەشە رەت قايتا قارجىلاندىرۋ, كومەك كورسەتۋ مەن تيىمدىلىكتى باعالاۋدىڭ جابىقتىعى, ىرىكتەۋدىڭ كاسىبي ساراپتامالىق باعالاۋسىز جۇزەگە اسىرىلۋى, بىركەلكى دەمەۋشىلىك ساياساتتىڭ جوقتىعى سىندى ولقىلىقتار بايقالدى. وسىلايشا, كومپانيالارداعى بۇل وكىلەتتىكتەرگە بەيىندى ەمەس قىزمەت رەتىندە تىيىم سالىنىپ, 2016 جىلى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس ارەكەت ەتەتىن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى جان-جاقتى شەشۋگە قابىلەتتى جانە ولاردىڭ تۇپكى سەبەپتەرىمەن كۇرەسەتىن بىرىڭعاي مامانداندىرىلعان وپەراتور قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
– وتىنىمدەردىڭ جەكەلەگەن تۇلعالاردان قابىلدانباۋىنىڭ سىرى نەدە؟
– جاڭا قازاقستان دەمەكشى, ءبىزدىڭ ۇستانىم – باستامالاردىڭ تۇراقتى, جۇيەلى جانە ءتيىمدى بولۋى, ناقتى تۇيتكىلدەردى تۇبەگەيلى شەشۋگە ارنالعانى, بارىنشا بۇقارانىڭ قالىڭ قاراسىن قامتىعانى ماڭىزدى. ءبىز قوعام ءۇشىن ەڭ جاقسى ويلاستىرىلعان جانە پايدالى ونداعان جوبانى تاڭداپ الۋ ءۇشىن مىڭداعان ءوتىنىمدى ەرىنبەي قاراستىرۋعا دايىنبىز. نەلىكتەن وتىنىمدەر قابىلدانبايدى, ماقۇلدانبايدى دەپ شاعىمدانىپ جاتادى. تۋراسىن ايتۋ كەرەك, ءبىز ازاماتتاردىڭ شاعىن توبىنا نەمەسە جەكەلەگەن مۇقتاج وتباسىلارعا كومەكتەسۋگە باعىتتالعان بىررەتتىك باستامالاردى, اتاۋلى كومەك كورسەتۋدى قولداي المايمىز. كوممەرتسيالىق, ەل بولاشاعىنا قاجەتسىز, تۇراقسىز, ماقساتى ب ۇلىڭعىر جوبالارعا دا قارجىنى سارپ ەتپەيمىز. ارنايى كومپلاەنس قىزمەتى تامىر-تانىستىققا, «بارماق باستى, كوز قىستىعا», ياعني سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءار ءوتىنىم يەسىن جان-جاقتى تەكسەرىپ وتىرادى. انىعى, قايىرىمدىلىق سالاسى ناعىز كاسىبيلىكتى قاجەت ەتەدى.
وڭىرلەردە الەۋمەتتىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋ جايلى ءوزى باستاما كوتەرە الۋمەن قاتار, بىزگە كەلىپ تۇسكەن جوبالاردىڭ بارلىعى دا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وتىنىمدەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى. وسىلايشا, ءوز ءوڭىرى مەن سالاسىنىڭ ەرەكشەلىگىن, قىر-سىرىن جاقسى بىلەتىن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى ارقىلى حالىقتىڭ كوپ بولىگىن قامتىپ, پايدالى جوبالاردى ىسكە اسىرا الامىز. ونىڭ اياسىندا ءار كەلىپ تۇسكەن ءوتىنىمدى «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن قوعام وكىلدەرىنەن قۇرالعان قامقورشىلىق كەڭەس قاراستىرىپ, شەشىم قابىلدايدى. قوعامدىق كەڭەسكە ەسەپ بەرىپ تۇرامىز.
ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دەمەكشى, كەرى بايلانىستى جوعالتپاۋ ءۇشىن ءالسىن-ءالسىن ولاردىڭ اراسىندا قىزمەتىمىزگە قاتىستى ساۋالداما وتكىزىپ تۇرامىز. سوڭعى سۇراۋ سالۋعا ەلىمىزدىڭ بارلىق دەرلىك ايماعىنان 500-گە جۋىق ۇەۇ وكىلى جاۋاپ بەرگەنىن كورىپ وتىرمىز. ساۋالداما جاۋاپتارىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرەمىز. مىسالى, بۇعان دەيىنگى ۇسىنىستاردىڭ اياسىندا ءتيىستى تۇجىرىم جاسالىپ, جابىق قىزمەتتەن ارىلۋ مەن قولجەتىمدىلىكتەن, قايىرىمدىلىق قىزمەتىنىڭ تۇسىنىكتىگىنەن تىس, قامقورشىلىق كەڭەس وتىرىستارىنا ءوتىنىم بەرۋشىلەر وفلاين نەمەسە ونلاين قاتىسىپ, پىكىرىن ورتاعا سالا الادى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى اراسىندا قور قىزمەتىن, قانداي قولداۋ يەلەنۋگە بولاتىنىن بىلەتىندەردىڭ سانى كوبەيگەنى بايقالادى.
– ەلىمىزدىڭ جاڭارىپ-جاڭعىرۋعا ۇمتىلعان كەلبەتىنە ساي بارىنشا اشىق, ءتيىمدى قىزمەتكە تالپىنىپ جاتقاندارىڭىزدى تۇسىنگەندەيمىز...
– ءيا, وعان بىلتىرعى جىل بويى وتكىزىلگەن بىرقاتار شارا ايقىن دالەل. ماسەلەن, قاراشا ايىندا پرەسس-تۋرلار لەگى وتكىزىلدى. العاشقى استانا قالاسىنداعى «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالار توبىنىڭ الەۋمەتتىك جوبالارىمەن تانىسۋ شاراسىنا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنان باستاپ, ەلوردانىڭ بەلسەندى دەگەن ازاماتتارى قاتىسىپ, ىستەلگەن ىسكە تىكەلەي قانىقتى, بىلايشا ايتقاندا, «قولمەن ۇستاپ كوردى». سودان كەيىنگى اتىراۋ جانە اقتاۋ, جاڭاوزەن قالالارىنداعى پرەسس-تۋرلارعا دا كوپتەگەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى, جۋرناليستەر مەن قوعامدىق پىكىر يەلەرى, جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارى جانە وزگە دە مۇددەلى تاراپتار شاقىرىلىپ, وڭ باعاسىن بەردى. جىل بويى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى قولداۋ قورىنىڭ وكىلدەرى ون ءوڭىردى ارالاپ شىعىپ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن, جاستارمەن, وزگە دە كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق جۇرتشىلىقپەن جۇزدەستى, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
قوعام الدىندا قولجەتىمدى ءارى اشىق بولۋ ماقساتىندا بىلتىر sk-trust.kz
مەكەنجايىنداعى قور سايتىنىڭ مازمۇنى جاڭارتىلىپ, ءار جوباعا جۇمسالعان قاراجات تۋرالى اقپارات جاريالانىپ تۇرادى. سونداي-اق ناۋرىز ايىندا
7 (7172) 57-68-98 نومىرىندە جەدەل جەلى بايلانىسى ىسكە قوسىلدى.
– اڭگىمەمىزدى تۇيىندەسەك, ءارى قارايعى بەتالىس جايىنان بولىسسەڭىز؟
– ءسوز سوڭىندا العاش رەت ەرەكشە سيپاتتا, اۋقىمدى تۇردە جاڭا جىلدىڭ قاڭتار ايىندا قوعام الدىندا 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ بەرۋگە ارنالعان جيىن وتكىزەتىنىمىزدى جەتكىزگىم كەلەدى. وندا ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمايتىن جوبالار تانىستىرىلىپ, ەمەن-جارقىن تالقى ۇيىمداستىرىلادى.
2023 جىلدان باستاپ قايىرىمدىلىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە ولاردىڭ 30%-ىندا جالپى ەلدىك اۋقىمداعى جوبالارعا كوڭىل بولىنسە, ال 70%-ىندا «سامۇرىق-قازىنا» اق كومپانيالارى بار وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى جوبالارعا باسىمدىق بەرىلەدى. باسقاشا ايتقاندا, پورتفەلدىك كومپانيالار مەن ەنشىلەس-تاۋەلدى ۇيىمداردىڭ سۇراۋى بويىنشا توپتىڭ وندىرىستىك جانە ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى بار وڭىرلەردە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالار ىسكە اسىرىلادى. وسىلايشا, ءبىز قىزمەتكەرلەرمەن بىرگە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ءتيىمدى تۇردە جاقسارتا الامىز.
كەز كەلگەن ۇسىنىسقا, سىندارلى سىن-پىكىرگە ءاردايىم اشىقپىز. بۇعان دەيىن مالىمدەگەنىمدەي, قوردىڭ بيزنەس-پروتسەستەرىن تۇگەلىمەن قايتا قاراپ شىقتىق. قايىرىمدىلىق قىزمەتىن كورسەتۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ەرەجەسىن جەڭىلدەتتىك. قايىرىمدىلىق كومەگىنىڭ باسىم باعىتتارى, تيىمدىلىكتى جوعارىلاتۋ ماقساتىندا, 2022 جىلى 21-دەن 14 شاراعا دەيىن قىسقارتىلدى.
قور قىزمەتى تۋرالى جۇرتشىلىقتىڭ حاباردار بولۋىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس كۇشەيتىلىپ, بىلتىر 11 ايدا باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە تەگىن نەگىزدە 2 مىڭنان استام جاريالانىم جارىق كوردى.
ءال-فارابي بابامىزدىڭ ايگىلى «قايىرىمدى قالا» يدەياسى تۇتاس ۇجىمدارعا, ەلگە تارالىپ, باقىتتى, ىزگى قوعامعا اينالساق قانە؟! مەيىرىمدى, ءادىل, بىرلىگى مىقتى حالىق تەك وركەندەي بەرسە كەرەك!
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«Egemen Qazaqstan»
